İber Yarımadasındaki elektrik kesintisi Starlink için doping oldu

İber Yarımadasında yaygın bir elektrik kesintisi telekom ağlarının zafiyetlerini ortaya çıkarınca, İspanyol ve Portekizli mobil ve internet kullanıcıları pazartesi günü yığınlar halinde Elon Musk’ın sahibi olduğu Starlink hizmetine yöneldi.

Financial Times’ın (FT) analiz ettiği verilere göre, iki ülkede telekom kapsama alanı düştüğünde Starlink uydu iletişim hizmetinin kullanımı ortalamanın %35 üzerine çıktı. Mobil ağlar hızını geri kazanmakta zorlanırken, salı günü İspanya’da kullanım ortalamasının %60 üzerindeydi.

İnternet erişim analisti Ookla tarafından sağlanan veriler, ülkede Starlink’in “rekor” kullanımına ulaşıldığını ve “binlerce” kişinin hizmeti kullandığını gösterdi, fakat şirket kullanımla ilgili kesin rakamları açıklamayı reddetti.

Ookla’dan Luke Kehoe, daha fazla kullanıcının hizmete yönelmesiyle Starlink kapsama kalitesinin düştüğünü, fakat kesinti sırasında hizmetin kesilmediğini de ekledi.

İspanya anakarasındaki bazı Starlink yer istasyonları hizmetini kaybetmiş olsa da, İtalya dahil diğer ülkelerdeki sitelere bağlantı mümkün oldu. Fakat, uydu kapsama alanının gelecekte benzer kesinti olaylarında milyonlarca kullanıcıya hizmet verecek kadar yaygın olması olası değil.

Kullanıcılar ayrıca, hizmete erişmek için mobil cihazlarında yeterli şarjı bulundurmak zorundaydı.

İspanyol şebeke operatörü Red Eléctrica, kesintinin kesin nedenini bilmediğini açıkladı. Bazı uzmanlar, kesintinin İspanya’nın elektrik şebekesinin olağanüstü yüksek güneş enerjisi arzını yönetememesinden kaynaklandığını öne sürüyor.

İspanya ve Portekiz’deki geleneksel mobil kapsama alanı, elektrik kesintisinden ciddi şekilde etkilendi ve İspanya’nın mobil ağının daha dayanıklı hale getirilmesi için çağrılar yapıldı.

Ookla’nın bulgularına göre, hizmet güvenilirliğinin bir ölçütü olan ağ tutarlılığı pazartesi öğleden sonra normal oranının yarısına kadar düştü. Bu durum, İspanya genelindeki binlerce mobil antenin elektrik kesintisi nedeniyle devre dışı kalması ve yalnızca yedek jeneratörleri çalışan antenlerin çalışmaya devam etmesiyle ortaya çıktı.

Madrid’deki IMDEA Networks Institute araştırmacısı Claudio Fiandrino, “Çok fazla kişi çok az kaynağa erişmeye çalışıyordu. Bu nedenle, kurtarma aşamasında bağlantıyı sabit tutmak zor oldu,” diye açıkladı.

Telekomünikasyon ağları genellikle bazı tesislerde yedek jeneratörlere sahip ama bunların kullanımı sınırlı. Vodafone España, kesinti başladığında İspanya’daki tesislerinin yüzde 70’inde yedek jeneratörlerin devreye girdiğini açıkladı. 

Fakat saat 23:00’da birçok bölgede mobil trafik hâlâ düşük seviyelerdeydi ve Galiçya, Kastilya-La Mancha ve Murcia gibi bölgelerde kapsama oranı sadece %20 idi.

Bir başka büyük sağlayıcı olan Telefónica, elektrik kesintileri sırasında “kaynak kullanımını rasyonelleştirerek acil hizmetler ve hastaneler için kritik altyapılara öncelik verdiğini” ve mobil ağının %95’ini 24 saat içinde, “tamamen normale” ise perşembe günü geri getirdiğini açıkladı.

Kehoe, İspanya ve Portekiz’in “mobil site şebekesinde önemli bir yedek akü jeneratörünün bulunmaması açısından benzersiz olmadığını” söyledi.

Birleşik Krallık’ta, düzenleyici kurum Ofcom’un yakın tarihli bir raporuna göre, kısa süreli elektrik kesintilerinde, ülkenin yaklaşık üçte ikisi, direklerin yaklaşık beşte birinde bulunan yedek jeneratörler sayesinde en az bir saat boyunca acil aramalar yapabilecektir. 

Fakat bu sitelerin yüzde beşinden azında en az altı saatlik yedekleme tesisleri bulunuyor. Ofcom, neredeyse tüm insanların acil hizmetlere dört saat boyunca erişebilmesini sağlamak için mobil ağların yükseltilmesinin yaklaşık 1 milyar sterline mal olacağını tespit etti.

Şubat raporuna göre, telekom şirketleri Ofcom’a yedekleme maliyetlerinin “çok yüksek” olduğunu bildirdi.

Kehoe, fiyatların çok düşük olması nedeniyle İspanyol ve Portekiz telekom şirketlerinin “çok dar marjlarla” çalıştığını söyledi. Bu durum, kullanıcı başına ortalama gelirin daha yüksek ve yedek güç üretiminin daha güçlü olduğu İskandinav ülkeleri gibi yerlere kıyasla, dayanıklılığa yatırım yapmayı zorlaştırıyor.

İspanya’da yaşanan kesintinin boyutu, ülkenin daha önce hiç yaşamadığı bir şey olsa da, aşırı hava olaylarının artması, hükümetleri telekom ağlarının dayanıklılığına daha fazla odaklanmaya zorluyor.

Norveç’te operatörler, şehirlerde iki saatlik, kırsal alanlarda ise dört saatlik yedek pil gücü için finansman sağlamak zorunda. Avustralya, operatörlerin bazı uzak bölgelerdeki tesislere 12 saatlik yedek pil gücü sağlaması için kamu tarafından finanse edilen hibeler getirdi.