Irak ve Pakistan, İran ile enerji anlaşmaları imzaladı

Hem Irak hem de Pakistan, Körfez’den petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatı yapmak üzere İran’la anlaşmalar imzaladı.

Bu durum, Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji akışını kontrol etme kabiliyetini ortaya koyuyor.

İran savaşı, normalde dünyadaki ham petrol ve LNG’nin %20’sini tedarik eden bu bölgeden yapılan enerji ihracatını büyük ölçüde azalttı. ABD, son haftalarda İran limanlarını abluka altına aldı.

Reuters’ta yer alan habere göre, ham petrol ihracatının büyük bir kısmı genellikle bu boğazdan sevk edildiği için Irak, boğazın kapatılmasından en çok etkilenen üreticiler arasında yer alıyor.

Çatışmada arabuluculuk yapmaya çalışan Pakistan ise Körfez’den yapılan enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlıdır ve artan yakıt maliyetleriyle karşı karşıya kaldı.

Daha önce haber yapılmamış olan Bağdat ile Tahran arasındaki bir anlaşma kapsamında Irak, her biri yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıyan ve pazar günü boğazı geçen iki devasa ham petrol tankeri için güvenli geçiş garantisi aldı.

Irak, bütçesinin %95’ini oluşturan petrol gelirlerini korumaya çalışırken, ilk anlaşma ve mevcut görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir Irak Petrol Bakanlığı yetkilisi Reuters’a, ülkesinin şu anda İran’dan daha fazla transit sevkiyatı için onay almaya çalıştığını söyledi.

Yetkili, “Irak, İran’ın yakın bir müttefikidir ve Irak ekonomisindeki herhangi bir bozulma, İran’ın ülkedeki iktisadi çıkarlarına da zarar verecektir,” dedi.

İkinci bir Irak Petrol Bakanlığı yetkilisi ve bir denizcilik sektörü kaynağı da Tahran ile yapılan görüşmeleri doğruladı.

Benzer şekilde, konuyla ilgili bilgi sahibi iki sektör kaynağı Reuters’a, İslamabad ile Tahran arasında imzalanan ayrı bir ikili anlaşma kapsamında Katar menşeli LNG yüklü iki tankerin Pakistan’a doğru yola çıktığını bildirdi.

Pakistan, savaş öncesinde ayda yaklaşık 10 LNG sevkiyatı alıyordu ve şu anda soğutma amaçlı yüksek yaz dönemi elektrik talebini karşılamak zorunda.

Kaynaklar, ne Irak ne de Pakistan’ın transit taşımacılığıyla ilgili olarak İran’a veya Devrim Muhafızlarına doğrudan ödeme yapmadığını belirtti.

İki sektör kaynağı, Katar’ın ikili anlaşmalarda doğrudan yer almadığını fakat Pakistan’a yapılacak sevkiyatlar öncesinde ABD’yi bilgilendirdiğini söyledi.

Görüşmelere yakın kaynaklara göre, artan enerji maliyetleri ve tedarik kesintilerinin özellikle Asya ekonomileri üzerinde ağır bir yük oluşturması nedeniyle, diğer ülkeler de benzer anlaşmalar üzerinde çalışıyor.

Danışmanlık şirketi MST Marquee’nin araştırma başkanı Saul Kavonic, “İran ile geçiş anlaşmaları yapmaya istekli hükümetlerin sayısı arttıkça, İran’ın Hürmüz Boğazını daha kalıcı bir şekilde kontrol edeceği fikrinin normalleşmesi riski ortaya çıkıyor,” dedi.

Savaştan önce her ay yaklaşık 3.000 gemi Hürmüz’den geçiyordu. Nakliye verilerine göre, trafik şu anda bu seviyenin yaklaşık %5’i civarında.

Bu kesinti, şubat sonunda çatışmanın patlak vermesinden bu yana Brent ham petrolünün %50’den fazla artmasına neden oldu. Avrupa ve Asya’daki LNG fiyatları yaklaşık %35 ila %50 oranında sıçradı.

İran, savaştan sonra Boğaz üzerindeki kontrolünü elinde tutmak istediğini söylüyor. Herhangi bir anlaşmanın parçası olarak tazminat, yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıklara erişim talep etti.

ABD Başkanı Donald Trump bu koşulları “çöp” olarak nitelendirdi ve bu da çatışmayı sona erdirecek bir anlaşma umutlarını şimdilik suya düşürdü.

Bu arada, sektör kaynakları İran’ın Boğaz üzerindeki kontrolünü resmileştirdiğini belirtti. Irak Petrol Bakanlığı yetkililerinden biri, İran’ın, deniz kuvvetlerinin denetimi altındaki belirlenmiş deniz rotaları üzerinden geçişi kolaylaştırmak için Irak’tan her tanker için belgeler sunmasını istediğini söyledi.

Irak Petrol Bakanlığındaki uzman ekipler, olayların önlenmesine yardımcı olmak amacıyla İranlı yetkililere varış noktası, nakliye detayları, sahiplik ve kargo özellikleri dahil olmak üzere her bir gemi hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

Gemilerin geçişi konusunda İran ile yürütülen müzakerelerden haberdar olan bir Pakistanlı kaynak, süreçte bazı aksaklıklar yaşandığını söyledi.

Kaynak, “Devrim Muhafızları bazen kuralları değiştiriyor, bu yüzden işleri yolunda tutmak zor, fakat bunun üstesinden gelmeye çalışıyoruz,” dedi.