Irak’ta başbakanlık düğümü Ali Zeydi ile çözülüyor

Irak’ta Şii partilerin oluşturduğu Koordinasyon Çerçevesi, 1986 doğumlu Ali Zeydi’yi başbakan adayı olarak belirlediğini duyurdu. ABD’nin yaptırım tehditleri sonucu Nuri el-Maliki ve Muhammed Şiya es-Sudani’nin adaylıklarını geri çekmesiyle, Cumhurbaşkanı Nizar Amedi hükümeti kurma görevini Zeydi’ye verdi.

Irak’ta altı ay önce gerçekleştirilen genel seçimlerden birinci çıkan Şii partilerin çatı kuruluşu Koordinasyon Çerçevesi, 1986 doğumlu Ali Zeydi’yi başbakan adayı olarak belirlediğini açıkladı.

Bu duyurunun hemen ardından Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, Ali Zeydi’yi yeni hükümeti kurmakla resmen görevlendirdi.

Şii koalisyonunun Bağdat’ta düzenlediği toplantı sonrası yapılan resmi açıklamada, aday isimlerinin titizlikle değerlendirildiği vurgulandı.

Açıklamada, Zeydi’nin Temsilciler Meclisi’ndeki en büyük grup olan Koordinasyon Çerçevesi bloğunun başbakanlık görevini üstlenmek ve bir sonraki hükümeti kurmak üzere seçildiği ifade edildi.

Siyaset dışından bir figür olarak dikkat çeken 40 yaşındaki Ali Zeydi, hukuk ve finans-bankacılık alanlarında lisans, finans alanında ise yüksek lisans derecelerine sahip bir isim.

Zeydi, daha önce ABD tarafından 2024 yılında yaptırım listesine alınan Cenub (Güney) Bankası’nın yönetim kurulu başkanlığını yürütmüştü.

Mevcut durumda Dicle TV’nin CEO’su olan Zeydi; Ulusal Holding Şirketi, El Şaap Üniversitesi ve İştar Sağlık Enstitüsü yönetim kurulu başkanlıklarını sürdürüyor. Ayrıca Taawon Hipermarket’in sahibi olan Zeydi, Irak Barolar Birliği üyesi olarak görev yapıyor.

Ali Zeydi’nin adaylığı, ülkede aylardır süren siyasi çıkmazı sonlandırdı. Kasım seçimlerinin ardından Hukuk Devleti Koalisyonu lideri Nuri el-Maliki, başbakanlık koltuğu için en güçlü aday olarak öne çıkıyordu.

Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve seçilmesi halinde Irak’a yönelik desteği kesme tehdidi dengeleri değiştirdi. Irak’ın petrol gelirlerini bünyesinde tutan ABD’nin yaptırım baskısı sonucu, Maliki’nin geri dönüşü ve mevcut Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin görevde kalması engellendi.

Koordinasyon Çerçevesi, Maliki ve görev süresi dolan Sudani’nin adaylıklarını geri çektiklerini bildirdi. Koalisyon, yayımladığı bildiride siyasi tıkanıklığın aşılmasına katkı sağlayan bu iki isme “tarihi ve sorumlu tutumları” nedeniyle teşekkür etti.

Hükümeti kurmakla görevlendirilen Zeydi, atama sonrası yaptığı açıklamada Irak’ı bölgesel ve uluslararası alanda dengeli bir ülke haline getirmeye odaklanacağını belirtti.

Zeydi, bu görevin tüm siyasi ve toplumsal güçlerin ortak çabasını gerektiren hassas bir dönemde gerçekleştiğini ifade etti.

Irak Anayasası uyarınca, görevlendirilen başbakanın kabinesini oluşturarak Temsilciler Meclisi’ne sunmak için 30 günlük süresi bulunuyor.

Kabinenin güvenoyu alabilmesi için parlamentoda 167 oy desteğine ulaşması gerekiyor. 2003 yılındaki ABD işgalinden bu yana uygulanan güç paylaşımı sistemine göre Irak’ta cumhurbaşkanlığı Kürtlere, başbakanlık Şii Araplara, meclis başkanlığı ise Sünni Araplara veriliyor.

Bu kapsamda 11 Nisan’da Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin adayı Nizar Amedi, yasama organı tarafından Cumhurbaşkanı seçilmişti.