İran, Rusya’dan ne istedi?

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırısının ardından Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin ile bir araya geldi. Putin, saldırıyı “kışkırtılmamış saldırganlık” olarak nitelerken, Arakçi’nin Putin’e Hamaney’den özel bir mektup getirdiği ve savunma sistemleri talebinde bulunduğu ifade edildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD Hava Kuvvetleri’nin İran’ın kilit nükleer program tesislerine yönelik saldırısının ertesi günü, 23 Haziran’da Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından kabul edildi.

Arakçi’nin, ABD ve İsrail’in saldırıları sonrası bölgesel gündemi görüşmek üzere Rus makamlarıyla istişarelerde bulunmak amacıyla Moskova’ya geldiği bildirildi.

Kremlin’in aktardığına göre, Putin görüşme sırasında ABD’nin İran’a yönelik saldırısını “hiçbir gerekçesi olmayan, kışkırtılmamış bir saldırganlık” olarak nitelendirdi.

Rusya ile İran arasında iyi ve güvenilir ilişkiler kurulduğunu belirten Putin, Moskova’nın mevcut durumda İslam Cumhuriyeti’ne yardım etmek için çaba göstereceğini ve görüşmenin tarafların bölgesel gerilimi azaltma yollarını birlikte bulmalarına olanak tanıyacağını ifade etti.

Arakçi ise Rus makamlarına ABD saldırganlığını kınadıkları için teşekkür ederek, Moskova’nın “tarihin doğru tarafında” yer aldığını vurguladı.

Ayrıca Arakçi, Putin’e İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in iyi dileklerini iletti.

Hamaney’den Putin’e özel mektup

Rusya-İran görüşmeleri öncesinde Reuters haber ajansı, İran hükümetindeki kaynaklara dayandırdığı haberinde, Arakçi’nin Putin ile yapacağı görüşmede Hamaney’in bir mektubunu teslim edeceğini yazdı.

Haberde, Hamaney’in mektupta Moskova’dan İran’ın ABD ve İsrail ile olan çatışmasında yardım istediği iddia edildi.

jansın kaynağı, Tahran’ın ne tür bir yardım beklediğini belirtmezken, mevcut destek seviyesinden memnun olmadığını kaydetti.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov ise “Rusya’nın İran ile çeşitli alanlarda çalıştığını ancak bu işbirliğinin ayrıntılarını açıklamanın sorumsuzluk olacağını” söyledi.

Orta Doğu Araştırmaları Merkezi Başkanı Murad Sadıgzade, Vedomosti gazetesine verdiği demeçte İranlı bakanın Moskova’dan savunma silahları ve hava savunma sistemleri tedarik edilmesini talep etmiş olabileceğini öne sürdü. Ancak uzman, bu tür teslimatların zaman alacağını ve İran-Rusya stratejik ortaklığının bir askeri ittifak anlamına gelmediğini belirtti.

‘Nükleer program yıllarca geriye gitti’

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (MAEA) Direktörü Rafael Grossi, 23 Haziran’da yaptığı açıklamada, ABD saldırısı sonrası İsfahan ve Natanz’daki tesislerde “önemli ölçüde ek hasar” meydana geldiğini bildirdi.

Grossi, Fordo’daki yer altı zenginleştirme tesisindeki yıkımın boyutunu ise değerlendiremediğini ekledi. İranlı yetkililerin saldırıya uğrayan tesislerin çevresinde radyasyon seviyesinde bir artış tespit etmediği de belirtildi.

Bu gelişmelerin ardından İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran’ın MAEA ile işbirliğini dondurma niyetinde olduğunu açıkladı.

Tesnim haber ajansına göre Kalibaf, İran’ın ajanstan “profesyonel davranışa dair objektif garantiler” alana kadar örgüte katılımını askıya alacağını söyledi.

Rusya Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (IMEMO) Uluslararası Güvenlik Merkezi Başkanı Aleksey Arbatov ise ABD’nin saldırılarının Tahran’ın nükleer programını birkaç yıl geriye götürdüğünü, ancak yıkımın boyutları netleşmeden bu sürenin iki yıl mı yoksa 20 yıl mı olduğunu söylemenin zor olduğunu belirtti.