Ortadoğu

İran savaşı, Suudilerin likidite sorununu artırdı

Yayınlanma

Suudi Arabistan ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman, İran savaşı nedeniyle yeniden artan likidite baskısıyla boğuşuyor.

Bloomberg’de yer alan habere göre mevduat akışının yavaşlaması, kredi talebini karşılamayı zorlaştırdığı ve Suudi Arabistan’daki bankalararası kredi faiz farkını ABD faiz oranlarına göre genişlettiği için kredi kuruluşları bu sıkışıklığı hissediyor.

Bu, para birimini dolara sabitleyen bir ülkede likiditenin temel göstergesi.

Bank of America’dan Jean-Michel Saliba’ya göre, son dönemdeki bu baskı, BAE’deki likidite sıkışıklığı kaynaklı “bulaşma etkisi” ve savaş nedeniyle Suudi ekonomisinde yaşanan hızlı yavaşlama nedeniyle daha da artıyor.

Saliba, BAE bankalarının Suudi Arabistan’daki bankalararası piyasada önemli kredi sağlayıcıları olduğunu ve bu bankaların geri çekilmesinin mevduat maliyetlerini ve rekabeti artırdığını belirtti.

Bu durum, Suudi Arabistan’ın iddialı harcama planlarını finanse etmeye ve trilyonlarca dolarlık iktisadi reformunda ilerleme kaydetmeye çalışan bin Selman’ın karşı karşıya kaldığı zorlukları daha da artırıyor.

Ülkenin fiili hükümdarı, Yemen direnişinin neredeyse her gün düzenlediği saldırıların seyahatleri, etkinlikleri ve üst düzey ziyaretleri aksatması nedeniyle, halihazırda daha büyük bir bütçe açığı, ekonomide daralma ve yatırım anlaşmalarının azalması riskiyle karşı karşıya.

Arab Gulf States Institute’tan Tim Callen’e göre, finansman sıkıntısı artık kredi büyümesini yavaşlatacak ve kamu ile özel sektör borçlularını projelerini yeniden gözden geçirmeye itecek.

Suudi Merkez Bankası verilerine göre, üçüncü çeyrekte Suudi kredileri %2,4 artarken, mevduatlar ise esas olarak devlet kurumlarının para çekmesi nedeniyle %1,8 düştü.

Callen, savaş sırasında harcamaya yönelik baskıların da buna katkıda bulunan bir faktör olduğunu belirtti ve “Sonuç olarak bu, savaşın petrol dışı ekonomiyi nasıl etkilediğinin bir başka işareti,” dedi.

Veliaht prensin “Vizyon 2030” adlı ekonomiyi çeşitlendirme planının odak noktası olan petrol dışı faaliyetler ve hükümetin savaşın yol açtığı aksaklıklar karşısında bu faaliyetleri destekleme kabiliyeti, iktisatçılar ve yatırımcılar için önemli bir endişe kaynağı haline geldi.

Abu Dhabi Commercial Bank’tan Monica Malik, “Artan finansman maliyetleri, proje odaklı kredi talebi ve bölgesel jeopolitik belirsizliğin bir araya gelmesi, petrol dışı faaliyetler için ek bir engel oluşturacak,” dedi.

Borçlanma maliyetlerinin artması nedeniyle projelere yönelik harcamalar yavaşlarsa, bu durum Vizyon 2030’un ivmesini ve Riyad’ı turizmden yatırıma kadar her alanda küresel bir merkez haline getirme nihai hedefini durdurabilir.

Goldman Sachs’tan Farouk Soussa’ya göre, likiditedeki sıkılaşmanın etkisi muhtemelen kısa vadeli olacak.

Soussa’ya göre Vizyon 2030 projesinin geliştirilmesi, geçici bir finansman sıkıntısının çok ötesine uzanacak ve Suudi merkez bankasının bir likidite krizini hafifletmek için kullanabileceği araçları var.

2022 yılında Suudi merkez bankası, büyük bir likidite krizini hafifletmek için likidite sıkıntısı çeken bankalara milyarlarca dolarlık mevduat yatırmıştı.

Bankaların kredi vermeyi kısıtlamasıyla birlikte, Suudi bankalarının likiditesi bu yılın başlarında iyileşme belirtileri göstermişti ama bu durum kısa ömürlü oldu.

Üç aylık Suudi Bankalararası Teklif Oranı (Saibor) ile ABD Teminatlı Gecelik Finansman Oranı (SOFR) arasındaki farkla ölçülen para maliyetinin yaklaşık 120 baz puana yükseldiği ve bu rakamın, yaklaşık 70 baz puanlık normal seviyenin oldukça üzerinde olduğu görülüyor.

Riyalin ABD dolarına sabitlenmiş olması nedeniyle, Suudi Arabistan Merkez Bankası, Fed’in faiz oranı kararlarını yakından takip etmek zorunda.

Saibor ile SOFR arasındaki farkın genişlemesi, Suudi riyali ile borçlanma maliyetinin ABD doları ile borçlanma maliyetinden daha hızlı arttığı anlamına geliyor.

Esasen bu, hükümetin yanı sıra Kamu Yatırım Fonu ve özel şirketler de dahil olmak üzere geniş kurumlar ağının, çeşitlendirme projelerini finanse etmek için bankalardan borç almayı tercih etmeleri halinde daha fazla ödeme yapacağı anlamına geliyor.

ABD’den Avrupa Birliği’ne ve Japonya’ya kadar küresel merkez bankalarının, Şubat ayında patlak veren İran savaşından kaynaklanan enflasyonu kontrol altına almak için son aylarda faiz oranlarını yükseltmesi nedeniyle dış borçlanma maliyetleri de arttı.

Bloomberg Intelligence’tan Christou’ya göre, ham petrol fiyatlarındaki artış ve Suudi petrol üretiminin toparlanmasıyla birlikte likidite baskısı önümüzdeki aylarda hafifleyebilir.

Fakat Christou’ya, “tarihin bunun bir garanti olmadığını gösterdiğini” savundu ve şöyle devam etti:

“Aşırı harcamalar, sermaye kaçışı ve kısa vadede çok az nakit akışı sağlayan uzun vadeli projelere yapılan yatırımlar, artan petrol gelirlerinin banka mevduatlarına dönüşmesini engelleyebilir ve sistem likiditesini sıkı tutabilir.”

Çok Okunanlar

Mobil sürümden çık