İranda, AB bütçesini kısmak istedi ama Almanya yeterli bulmadı

İrlanda, Avrupa Komisyonu’nun yaklaşık 2 trilyon avroluk taslak bütçesinden 159 milyar avro kadar kesinti yapılmasını önerdi ama Almanya bunu yetersiz buldu.

İrlanda AB İşleri Bakanı Thomas Byrne, müzakereler için milyarlarca bütçe kalemini ayrıntılı olarak gösteren ‘müzakere paketi’’ni sunarken, önerilen kesintinin “önemli bir adım” olduğunu belirtti.

Fakat geleneksel olarak “tutumlu ülkeler” olarak bilinen ve aralarında Almanya ile Hollanda’nın da bulunduğu, bütçeyi daha da küçültmek isteyen ülkelerden gelen artan direniş karşısında, Bakan Byrne işin henüz bitmediğini kabul etti.

İrlandalı siyasetçi cumartesi günü gazetecilere, “Bugün sunduğumuz müzakere kutusu nihai sonuç değil,” dedi ve bunun yerine, bu paketin Noel’e kadar bir anlaşma sağlanması için bir “katalizör” olması gerektiğini belirtti.

AB Konseyi’nin dönem başkanlığını yürüten İrlanda, 2028-2034 dönemi için cari fiyatlarla 1,83 trilyon avroluk bir bütçe önerdi.

Bu, AB yürütme organının önerisine kıyasla %8’lik bir kesinti anlamına geliyor.

Sanayi ve araştırma fonları, AB yürütme organının önerisine kıyasla 75 milyar avroluk, yani %13’lük bir kesintiyle en büyük darbeyi aldı.

Ne var ki, Almanya’nın liderlik ettiği “tutumlu” ülkeler grubu, yeni öneriyi hemen sert bir şekilde eleştirdi.

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, yaptığı açıklamada, “Yeni önerinin seviyesi bir anlaşma için temel oluşturmuyor,” dedi.

Hollanda Maliye Bakanı Eelco Heinen de bu görüşe katılarak Noel’e kadar uzlaşma sağlanması hedefini sorguladı ve “Bu gidişle yıl sonuna kadar bir anlaşma sağlanamayacak,” diye konuştu.

İdari kalemlerdeki kesintileri “doğru yönde atılmış bir adım” olarak değerlendiren Avusturya Avrupa Bakanı Claudia Bauer ise İrlanda taslağının “Avusturya’nın onayını almaktan hâlâ çok uzak” olduğunu belirtti.

Buna karşılık, “uyum yanlısı” kesimden gelen tepkiler daha ılımlıydı.

AB işlerinden sorumlu Polonyalı bakan Ignacy Niemczycki, sosyal medyada yazdığı paylaşımda, “kendi kaynaklarının şekli” üzerinde çalışmaya devam edilmesi gerektiğini ve önerilen bütçe büyüklüğünün bloğun hedefleriyle uyuşmadığını belirtti.

Bir AB diplomatı, Rapporteur’e “Şu anda hiçbir şeyi övmenin zamanı değil. Şimdi beğendiğinizi söylerseniz, sizden daha fazlasını alırlar,” diye konuştu.

İrlanda’nın önerisi tüm bütçe kalemlerinde kesintiler içeriyor ama bu kesintiler dengesiz.

Rekabetçilik bütçesinde büyük bir kesinti yapılıyor; bu kalemden yaklaşık %13 oranında, yani 75 milyar avro kesiliyor.

Öneri, Horizon araştırma programı da dahil olmak üzere Avrupa Rekabetçilik Fonu’na 362 milyar avro tahsis etmeyi öngörüyor.

Bu rakam, Komisyon’un önerdiği 409 milyar avroya kıyasla daha düşük.

Birliğin dış eylem kolu olan “Küresel Avrupa”ya ayrılan fon, yaklaşık 38 milyar avro ya da %17’nin üzerinde bir oranda azalacak.

İdari harcamalar ise yaklaşık 10 milyar avro ya da %9 oranında kesintiye uğrayacak.

Uyum ve tarım fonları da dahil olmak üzere ulusal planlara (NRPP’ler) ayrılan fonlar büyük ölçüde dokunulmadan bırakılmış ve yaklaşık %3’lük bir kesinti önerilmişti. İrlanda, Komisyon’un önerisini 28 milyar avro azaltarak 837 milyar avroya indirmeyi öneriyor.

Daha önceki bir Kıbrıs önerisi, Komisyon’un taslağını %2 oranında, yani yaklaşık 33 milyar avro azaltmıştı.

Taslak, rekabetçilik ve dış eylem alanlarında yaklaşık %4 oranında kesintiler önerirken, tarım ve uyum alanlarını kapsayan ulusal harcama planlarını büyük ölçüde korumuştu.

Fonların genel büyüklüğü ve dağılımının yanı sıra, bütçenin nasıl finanse edileceği konusu da hâlâ bir anlaşmazlık noktası olmaya devam ediyor.

Birkaç başkent, zor durumdaki ulusal hazinelerin yükünü hafifletmeyi amaçlayan AB vergileri de dahil olmak üzere önerilen yeni “kendi kaynakları”na eleştirel yaklaşıyor.

Komisyon, elektronik atıklar, tütün ürünleri, şirketler ve karbon emisyonlarına uygulanan vergiler yoluyla yıllık yaklaşık 66 milyar avro gelir elde etmeyi planlıyor. Bunun için tüm üye devletlerin oybirliğiyle desteği gerekiyor.

Yeni “kendi kaynakları” unsuru, müzakerelerin en tartışmalı kısımlarından biri.

İrlanda taslağı, Avrupa Parlamentosu’nun önerilerini hariç tutsa ve AB yürütme organının gelir tahminini aşağıya doğru revize etse de, Komisyon’un beş önerisinin tamamını hâlâ içeriyor.

Metin, en önde gelen seçeneklerden biri olarak görülen karbon sınır ayarlama mekanizmasına dayalı “kendi kaynakları”na ilişkin revizyonları ve Polonya’nın şiddetle eleştirdiği ETS temelli vergiyi içeriyor.

“Kendi kaynakları” konusunun, önümüzdeki hafta AB liderlerinin görüşmelerinde ön plana çıkması bekleniyor.

15 Ekim’de başlayacak zirveye, nihai olarak anlaşmayı sonuçlandırmakla görevli AB Konseyi Başkanı António Costa başkanlık edecek.