İsrail Gazze komitesini engelliyor, Trump’ın Barış Kurulu Avrupa’da kriz yarattı

İsrail, Gazze’de sivil yönetimi devralması beklenen Filistinli teknokrat komitenin bölgeye girişini engelleyerek süreci tıkadı. Eş zamanlı olarak ABD Başkanı Trump’ın Davos’ta duyurmaya hazırlandığı “Barış Kurulu” girişimi, Birleşmiş Milletler’e alternatif oluşturduğu gerekçesiyle Avrupa’dan veto yerken, Fransa ile ABD arasında yeni bir gümrük vergisi krizini tetikledi.

İsrail yönetimi, Gazze’nin idaresini üstlenmesi öngörülen Filistinli teknokrat komite üyelerinin abluka altındaki bölgeye girişine izin vermedi. Haaretz gazetesine konuşan Filistinli kaynaklar, İsrail’in geçiş talebini reddettiğini bildirdi.

Komitenin bu hafta Refah Sınır Kapısı üzerinden Gazze’ye girerek sivil yönetimi devralması planlanıyordu.

Ancak Tel Aviv, ABD’nin çağrılarına ve ateşkes anlaşması hükümlerine rağmen sınır kapısını açmamakta direniyor. İsrail basınında yer alan haberlere göre, komite üyeleri giriş izni verilmemesi nedeniyle Gazze’deki çalışmalarına ne zaman ve nasıl başlayacakları konusunda belirsizlik yaşıyor.

Yedioth Ahronoth gazetesi, İsrail Güvenlik Kabinesi’nin pazar gecesi aldığı kararla Refah Sınır Kapısı’nı “şu aşamada” açmamayı kararlaştırdığını duyurdu.

Sahadaki bu tıkanıklık, Washington yönetiminin Gazze için oluşturulan “Barış Kurulu”nu resmen hayata geçirmek üzere İsviçre’nin Davos kentinde imza töreni düzenlemeye hazırlandığı süreçte yaşanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın liderlik ettiği kurulun kuruluş imzasının, Dünya Ekonomik Forumu kapsamında perşembe günü saat 10.30’da atılması bekleniyor.

Avrupa başkentleri mesafeli

Ancak bazı ülkeler bu girişime katılma konusunda isteksiz. AFP’ye konuşan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a yakın bir kaynak, Paris’in Gazze “Barış Kurulu”na katılım davetine olumlu yanıt vermeyi düşünmediğini belirtti. Bu bilgi, Elysee Sarayı tarafından da teyit edildi.

Macron’un ofisi, kurul tüzüğünün “Gazze çerçevesinin ötesine geçtiğini” ve “Birleşmiş Milletler’in (BM) ilke ve yapısı açısından sorgulanamaz nitelikte ciddi sorular doğurduğunu” vurguladı.

Bu tavra karşılık Trump, ABD’ye ithal edilen Fransız şaraplarına yüzde 200 gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu. Birleşik Krallık ve bazı Avrupa Birliği yetkililerinin de plana mesafeli yaklaştığı belirtiliyor.

Bloomberg ve Times of Israel’in hafta sonu yayımladığı ve kurul tüzüğüne dayandırdığı haberlere göre Trump, kurula katılmak isteyen ülkelerden 1 milyar dolar talep etti.

Kurul üyelerinden biri olarak belirlenen eski Birleşik Krallık Başbakanı Tony Blair ise söz konusu katılım bedeli iddiasını reddetti.

Bloomberg’e konuşan kaynaklar, Trump’ın öne sürdüğü şartlar nedeniyle bazı ülkelerin katılımı reddedebileceğini, bazılarının ise ilkesel olarak kabul etse dahi kalıcı üyelik için istenen ücreti ödemeye yanaşmayabileceğini aktardı. Kaynaklara göre bu ülkeler, ya bedelin kaldırılması için müzakere yoluna gidecek ya da Trump’ın ısrarcı olması durumunda masadan kalkacak.

“BM’ye alternatif yapı endişesi”

Dünya liderlerinin plana temkinli yaklaşmasının temelinde, kurul tüzüğündeki bazı ifadelerin Trump’ın bu yapıyı BM’ye alternatif veya rakip bir kuruma dönüştürme hedefi taşıdığına dair imalar yatıyor.

Reuters’ın incelediği tüzük taslağında, “Kalıcı barış; pragmatik bir muhakeme, sağduyulu çözümler ve sık sık başarısız olmuş yaklaşım ile kurumlardan ayrılma cesareti gerektiriyor” ifadesi yer alıyor.

Metinde ayrıca “daha çevik ve etkili bir uluslararası barış inşa kurumuna ihtiyaç duyulduğu” savunuluyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de davet edildiği kurul için Kremlin, teklifin incelendiğini açıkladı. 15 dünya liderinden oluşması planlanan yapının genel direktörlüğüne eski Bulgar siyasetçi Nikolay Mladenov getirildi.

Trump ayrıca Dışişleri Bakanı Marco Rubio, damadı Jared Kushner, Batı Asya Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Tony Blair’i, Barış Kurulu’nun denetimi altında çalışacak ikinci bir “Yürütme Kurulu”nun eş başkanları olarak atadı. Bu kurul, teknokrat komitenin sahadaki çalışmalarını denetlemekle görevli olacak.