İsveç: Kuzey ülkelerinin Ukrayna’yı fonlaması sürdürülemez

İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergård, İskandinav ülkelerinin Ukrayna’ya destek verme konusunda orantısız bir yükü üstlenmeye devam edemeyeceklerini savundu.

POLITICO’ya verdiği röportajda Stenergård, “Birkaç ülke neredeyse tüm yükü üstleniyor. Bu adil değil ve uzun vadede sürdürülebilir değil,” dedi.

Bakan, 30 milyondan az nüfusa sahip İskandinav ülkelerinin, “neredeyse 1 milyar nüfusa sahip” NATO ülkelerinin bu yıl sağladığı askeri desteğin üçte birini sağladığına işaret etti.

Bunun “hiçbir şekilde makul olmadığını” savunan Stenergård, “Bu, İskandinav ülkelerin yaptıkları hakkında çok şey söylüyor, fakat diğerlerinin yapmadıkları hakkında daha da fazla şey söylüyor,” diye ekledi.

İsveç hükümetinden gelen alışılmadık derecede açık sözlü yorumlar, AB diplomatları tarafından nadiren kamuoyuna açıklanan bir gerçeği ortaya koyuyor: Blok genelindeki liderlerin Ukrayna’ya destek çağrısı yapan ateşli konuşmalarına rağmen, mali ve askeri katkılar ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösteriyor.

Örneğin Danimarka, 2022’de savaşın başlamasından bu yana Ukrayna’ya 10 milyar avrodan fazla katkı sağladı, bu da gayri safi yurtiçi hasılasının yaklaşık yüzde 3’üne denk geliyor.

Öte yandan, katkıları takip eden bir düşünce kuruluşu olan Kiel Enstitüsü’ne göre İspanya, 1,48 milyar avro, yani GSYİH’sinin yüzde 0,2’sinden az bir miktar katkıda bulundu.

Genel olarak, İskandinav ve Baltık ülkeleri GSYİH açısından Kiev’e en fazla katkı sağlayan ülkeler olurken, Hollanda, Birleşik Krallık, Almanya, Polonya ve Fransa da iktisadi çıktılarının daha küçük bir yüzdesi olsa da önemli miktarda yardım sağladı.

Macaristan, GSYİH’sinin yüzde 0,04’ünden azını yardım olarak ayırarak en alt sırada yer alıyor.

Stenergård, konuşmalarında Ukrayna yanlısı tutum sergileyen ancak sözlerini “nakit olarak” desteklemeyen liderleri eleştirdi:

“Seçmenlerinize gidip Ukrayna’nın sadece onların özgürlüğü için değil, bizim özgürlüğümüz için de önemli olduğunu söyleyen bu tür konuşmalar yapmayı seçiyorsanız, o zaman bu ulusa yardım etmeniz de gerekir.”

Ukrayna, gelecek yıldan itibaren ciddi bir bütçe açığıyla karşı karşıya. Stenergård, AB liderlerinin Aralık ayında Brüksel’de yapacakları bir sonraki toplantıda Kiev’e desteği nasıl sürdürecekleri konusunda bir anlaşmaya varmalarının zorunlu olduğunu söyledi.

İsveçli, “Başka seçeneğimiz yok. Bu yüzden üye ülkelerin ve [Avrupa] Komisyonu’nun bunu başarmak için gerekeni yapacağına güveniyorum,” dedi.

Komisyon bu hafta Ukrayna’yı desteklemek için üç seçenek içeren bir mektup dağıttı: İkisi, AB ülkelerinin savaşın yıktığı ülkeye daha fazla katkı yapmasını içerirken, üçüncüsü Belçika’da dondurulmuş durumda olan yaklaşık 170 milyar avroluk Rus varlıklarının kullanılması çağrısında bulunuyor.

İsveç diplomatına göre, üçüncü seçenek tek inandırıcı seçenek. Bakan, “Şu anda yaptığımız gibi devam etmek, yani birkaç ülkenin neredeyse tüm yükü üstlenmesi, adil değil ve uzun vadede sürdürülebilir değil,” dedi.

Belçika, AB’nin Brüksel merkezli Euroclear deposunda tutulan Rusya’nın dondurulmuş varlıklarına el koymasına şimdiye kadar izin vermedi.

Stenergård, Belçika’nın varlıkları kullanmanın risklerini “tek başına üstlenemeyeceğini” belirterek, İsveç’in ülke için finansal garantiler aramaya “kesinlikle açık” olduğunu ekledi.

Bakan, bu tür garantilerin, AB bütçesindeki “boşluk”tan veya ikili katkılar yoluyla sağlanabileceğini ekledi fakat sonuçta “bu konuda eşit ve adil bir yük paylaşımı” olması gerektiğini söyledi.

Bakan ayrıca, savaşın başlamasından bu yana AB’nin Ukrayna’ya yardım etmek için harcadığı paradan daha fazlasını Rus enerji ürünlerini ithal etmek için harcadığını da kaydetti.

İsveçli, “Bu kararın aciliyeti hakkında da bir şeyler söylüyor, çünkü [varlıkların ele geçirilmesi konusunda] bu kararı verebilseydik, en azından artı tarafta olurduk,” dedi.

Son olarak bakan, ABD ve Rusya’nın Ukrayna’ya dayatmayı planladıkları bir ateşkes anlaşmasına vardıkları yönündeki haberleri “söylenti” olarak nitelendirdi.

İsveç bakanı, “Herhangi bir müzakere yapıldığına dair bir söylenti çıkar çıkmaz… insanlar odaklanmayı bırakıyor. Şimdiye kadar bu bizi hiçbir yere götürmedi. Bu yüzden, ülkelerin Rusya’ya daha fazla baskı uygulamaya ve Ukrayna’ya desteği artırmaya odaklanmaya devam etmelerini sağlamak benim görevim olarak görüyorum, çünkü bu aslında ateşkes olasılığını artırabilir,” dedi.

Stenergård ayrıca, mevkidaşlarını, Rusya’nın yaptırımları atlatmak için kullandığı “gölge filoya” karşı önlemleri güçlendirmeye ve şirketlere daha sert vurmaya çağırarak, “100 yaptırım paketi görmek isterim,” dedi.