Japonya Başbakanının NATO zirvesine katılmaması, ABD ile uyumsuzluğu yansıtıyor

Donald Trump’ın ikinci yönetiminin beşinci ayında, ABD ve Batı Pasifik’teki en önemli müttefiki Japonya, uyum içinde görünmüyor.

Pazartesi günü, Japonya Başbakanı Shigeru Ishiba, bu hafta Hollanda’da yapılacak NATO zirvesine katılmayacağını açıklamıştı. Ayrıca, hafta sonu Trump’ın İran’ın nükleer tesislerine saldırı kararını ne desteklediğini ne de kınadığını belirtti.

Bunlar, son haftalarda ortaya çıkan uyumsuzluğun sadece en son işaretleri. Japonya Dışişleri Bakanı Takeshi Iwaya, bu ayın sonunda Hindistan ve Avustralya’dan mevkidaşlarıyla birlikte QUAD dışişleri bakanları toplantısı için Washington’u ziyaret edecek, ancak ABD ve Japonya arasında beklenen iki artı iki dışişleri ve savunma bakanları toplantısı yapılmayacak.

Bir ABD’li yetkili, mayıs ayı sonunda Nikkei Asia‘ya, gümrük vergilerinin azaltılmasına yönelik devam eden ticaret müzakereleri kapsamında, Japonya’dan savunma harcamalarını gayri safi yurtiçi hasılanın %3’üne çıkarmasını talep etmek üzere ABD tarafında kurumlar arası bir anlaşmaya varıldığını söyledi.

Ancak ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in 30 Mayıs’ta Singapur’da düzenlenen Shangri-La Diyaloğu sırasında Avustralya’dan mevkidaşı Richard Marles ile görüşmesinin ardından Washington’da “%3,5” gibi yeni bir rakam dolaşmaya başladı.

Toplantının iki gün sonra yayınlanan Pentagon açıklamasında, “Bakan Hegseth, Avustralya’nın savunma harcamalarını mümkün olan en kısa sürede GSYİH’sinin %3,5’ine çıkarması gerektiğini iletti” denildi.

ABD’li yetkililer, Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby’nin öncülüğünde, Asya müttefikleri için yeni “sabit talep”in %3,5 olduğunu söylemeye başladı.

Geçen hafta, Pentagon sözcüsü Sean Parnell, Avrupa müttefiklerinin ABD’nin ittifakları için yeni “küresel standart”ı GSYİH’nin %5’i olarak belirlediğini belirten bir açıklama yaparak bunu resmi hale getirdi. Bu açıklama, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin yakın zamanda açıkladığı askeri alımlar için %3,5 ve ilgili altyapı için %1,5’lik harcama hedefi ile ilgiliydi.

Bir Japon yetkili Nikkei’ye, Tokyo’nun savunma harcamalarının artırılması konusunda görüşmeye açık olduğunu, ancak sürecin düzensiz göründüğünü söyledi. Yetkililer, Washington’un Japonya’ya resmi olarak herhangi bir rakam iletmediğini belirtti. Japon yetkililerin ayrıca Colby ile doğrudan iletişime geçmekte zorluk yaşadığı kaydedildi.

Başka bir Japon yetkili, Japonya’nın savunma harcamalarını artırması halinde (şu anda GSYİH’nin %1,8’i olan bu harcamaların 2027 mali yılına kadar %2’ye çıkarılması planlanıyor), bunun Tokyo’nun egemen bir kararı olacağını ve Japon halkına sunulabilecek gerekçelerle birlikte açıklanması gerektiğini söyledi.

American Enterprise Institute düşünce kuruluşunun kıdemli araştırmacısı Zack Cooper, Trump yönetiminin Japonya’ya yaklaşımında “oldukça tutarsız” olduğunu ve bu belirsizliğin ittifak için bir zorluk oluşturacağını söyledi.

“Ishiba’nın NATO toplantısı ve iki artı iki toplantısı için ziyaretinin iptal edilmesi, bir araya geldiğinde kesinlikle endişe verici bir dizi sinyal oluşturuyor” dedi.

Cooper, “Bana göre bu, Tokyo’nun Trump yönetimi ile doğrudan ilişkiye girmek yerine [20 Temmuz’daki] üst meclis seçimlerini beklemek istediğini gösteriyor” değerlendirmesini yaptı.