Kamçatka’daki son 70 yılın en güçlü depremine dair bilinenler

Kamçatka açıklarında 30 Temmuz’da son 70 yılın en şiddetli depremi meydana geldi. 8,8 büyüklüğündeki sarsıntı, Pasifik kıyısındaki onlarca ülkede tsunamiye neden olurken, bölgedeki Klyuçevskoy yanardağının da faaliyete geçmesine yol açtı. Rus yetkililer, uyarı sistemlerinin düzgün çalışması sayesinde can kaybı yaşanmadığını açıkladı.

Kamçatka’da 30 Temmuz’da, son 70 yılın en güçlüsü olan 8,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi.

Rusya Bilimler Akademisi Birleşik Jeofizik Servisi Kamçatka Şubesi Direktörü Danila Çebrov, depremi “neredeyse gezegen ölçeğinde bir olay” olarak nitelendirdi.

Deprem, Pasifik Okyanusu kıyısındaki onlarca ülkede tsunamiye yol açarak sahil yaşamını felç etti.

Petropavlovsk-Kamçatski’deki sarsıntının şiddeti 6 bal olarak ölçüldü. Çebrov, bu büyüklükteki deprem için bu değerin anormal derecede düşük olduğuna dikkat çekti. Ana şokun ardından Kuril Adaları açıklarında 5,1 ve 5 büyüklüğünde iki yeni deprem daha kaydedildi. Şikotan Adası ve Severo-Kurilsk’te 3 bala varan sarsıntılar hissedildi.

Pasifik’te tsunami alarmı

Depremin ardından Sahalin bölgesini ilk tsunami dalgası vurdu. Çebrov, 8,8 büyüklüğündeki depremde dalga yüksekliğinin 10 metreye ulaşabileceğini ancak fiili yüksekliğin 3-4 metre olduğunu söyledi.

Bu göstergeler yine de güçlü ve tehlikeli kabul ediliyor. Vedomosti gazetesine konuşan Rusya Bilimler Akademisi Sibirya Şubesi Petrol ve Gaz Jeolojisi ve Jeofiziği Enstitüsü Sismik Tomografi Laboratuvarı Baş Araştırmacısı İvan Kulakov, Severo-Kurilsk kıyı bölgesinde yaklaşık 4 metrelik dalgaların gözlemlendiğini belirtti.

Sahalin ve Kamçatka’da tsunami ve deprem sonrası olağanüstü hâl ilan edildi. Karar, Severo-Kurilsk bölgesi ve Petropavlovsk-Kamçatski yetkilileri tarafından alındı. Tsunami tehdidi, yerel saatle yaklaşık 23.00’te (TSİ 14.00) kaldırıldı.

Aynı gün yerel saatle 23.55’te (TSİ 14.55) Kamçatka’daki Klyuçevskoy yanardağı da patlamaya başladı. EGS RAN, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, yanardağın 3 kilometre yüksekliğe kadar kül püskürttüğünü ve batı yamacında lav akışı gözlemlendiğini bildirdi.

Uzmanlar ‘sıkışan yay’ etkisine işaret etti

Rusya Bilimler Akademisi Deprem Tahmin Teorisi ve Matematiksel Jeofizik Enstitüsü Direktörü Petr Şabalin, bu tür depremlerin ortalama beş yılda bir meydana geldiğini ve 21. yüzyılın başından bu yana dördüncü kez yaşandığını kaydetti.

Güney Kamçatka bölgesinde “sıkışan yay” etkisinin devreye girdiğini ve 1952’den beri biriken deprem potansiyelinin tamamen boşaldığını kaydeden uzman, “Büyük depremler, Pasifik ve Avrasya tektonik plakalarının birleştiği yerlerde meydana geliyor ve son 70 yılda aralarında çok az karşılıklı hareket vardı. Şimdi bu bölgede ‘yay boşaldı’ ve plakalar birkaç metre kaydı,” diye açıkladı.

Kamçatka bölgesindeki son büyük deprem, 9 büyüklüğüyle Kasım 1952’de yaşanmıştı. Rusya Bilimler Akademisi, o dönemde oluşan tsunaminin 18 metreye ulaşan dalgalarının Kamçatka ve Kuril Adaları’nda ciddi yıkıma yol açtığını belirtti.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) ise kayıtlarını, bölgede 8,8 büyüklüğünde başka büyük depremin yaşandığı 1900 yılından başlatıyor.

“Tanrı’ya şükür can kaybı yok”

Kamçatka Sağlık Bakanı Oleg Melnikov, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, birkaç kişinin ciddi olmayan yaralanmalarla tedavi altına alındığını bildirdi.

Yelizovo Uluslararası Havalimanı binasında kadına tıbbi yardım sağlandığı ve durumunun iyi olduğu belirtildi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Kamçatka’daki tüm uyarı sistemlerinin düzgün çalıştığını ve insanların tahliye edildiğini belirterek, “Tanrı’ya şükür can kaybı yok,” dedi.

Peskov ayrıca binaların depreme dayanıklılığına ve bölgenin doğal afetlere karşı teknolojik hazırlığına dikkat çekti.

Bölge Acil Durumlar Bakanı Sergey Lebedev, VKontakte (VK) sayfasındaki video mesajında, Petropavlovsk-Kamçatski’de tadilatta olan 15 numaralı anaokulu binasının cephesinin bir kısmının çöktüğünü, olay sırasında içeride çocuk bulunmadığını söyledi. Bölge Acil Durumlar Bakanlığına göre, bölgedeki binaların çoğu ayakta kaldı.

Bölge hükümeti, evlerinde kalmaktan korkan sakinler için geçici barınma merkezleri oluşturulduğunu duyurdu.

Açıklamada, konutlarda kalmanın tehlikeli olmadığı vurgulandı. Sahalin Valisi Valeriy Limarenko, Severo-Kurilsk’te binaların ve iletişim hatlarının incelenmesine yakında başlanacağını bildirdi.

Kamçatka Valisi Vladimir Solodov ise en şiddetli sarsıntılar sırasında ameliyatı kesmeyen onkoloji dispanseri doktorlarının devlet nişanlarına aday gösterilmesi talimatını verdi.

Artçı sarsıntılar bir ay sürecek

EGS RAN Kamçatka Şubesi uzmanları, güçlü ve hissedilir artçı sarsıntıların en az bir ay daha devam edeceği sonucuna vardı.

Uzmanlar, artçıların büyüklüğünün 7,5’e ulaşabileceğini, ancak bu sürecin yıkıcı olması beklenmediğini kaydetti.

Şabalin de depremin merkez üssünde 6’dan düşük büyüklükte tekrarlanan sarsıntıların olasılığını dışlamadı ve bunların bölge sakinlerine ciddi zarar vermeyeceğini belirtti. Kulakov, Kamçatka ve Pasifik kıyısındaki diğer bölgelerde tsunami tehdidinin arttığını ekledi.

Japonya’dan Şili’ye kadar tüm Pasifik etkilendi

Kamçatka açıklarındaki şiddetli sarsıntıların ardından güçlü tsunami dalgaları Kuril Adaları, Japonya, Hawaii ve Kaliforniya kıyılarını vurdu.

Japon makamları, 229 belediyede 2 milyondan fazla sakini tahliye etti ve vatandaşları kıyılardan uzak durmaya çağırdı.

Doğal afetler, Japonya genelinde hava ve demiryolu ulaşımını aksattı. Ayrıca Pasifik kıyısındaki nükleer santrallerin çalışması durduruldu.

ABD’nin Kuzey Kaliforniya kıyılarında dalga aktivitesi artarak bazı yerlerde kıyı bölgelerinin sular altında kalmasına neden oldu.

Hawaii’de yetkililer, tsunami tehdidi nedeniyle ilk saatlerde sakinlere yüksek yerlere çıkma emri verdi ancak daha sonra bu emri iptal ederek sadece kötü hava uyarılarını yürürlükte bıraktı.

Kanada’nın batısındaki Vancouver Adası’nın bazı bölgelerini 30 santimetreye varan küçük tsunami dalgaları vurdu.

Meksika’da ise yetkililer, Aşağı Kaliforniya’dan Chiapas’a kadar tüm Pasifik kıyısı sakinlerinden okyanusa açılmamalarını istedi.

Şili’de ulusal tsunami uyarı sistemi, ülkenin tüm kıyı şeridi için tehdit bildirdi. Peru ve Fransız Polinezyası’ndaki yetkililer de benzer uyarılar yayımladı. Filipinler hükümeti, doğu kıyısı sakinlerini iç kesimlere gitmeye çağırdı.

Doğa ve iş dünyası üzerindeki etkiler

Şabalin, Kamçatka depremi ve ardından gelen tsunaminin Pasifik Okyanusu ekosistemine önemli zarar vermediğini ve yalnızca Uzak Doğu ile Pasifik ülkelerinde yerel yıkımlara yol açtığını söyledi.

Rusya Federal Balıkçılık Kurumu (Rosrıbolovstvo), Sahalin bölgesinin kıyı kesimleri hariç, su ürünleri avcılığının normal seyrinde devam ettiğini bildirdi.

Bölgede Alaid, SK BSF A.Ş. ve Granis Ltd. şirketlerine ait balık işleme tesislerinin yanı sıra Azimut Ltd. şirketine ait balık çiftliğinin sular altında kaldığı belirtildi. Tüm işçilerin tahliye edildiği ve yaralanan olmadığı kaydedildi.

Etkilenen şirketlerden Alaid, 2024’te cirosunu yüzde 17,3 düşüşle 1,2 milyar rubleye indirirken, yılı 1,5 milyar ruble zararla kapattı.

Salmonica grubuna ait olan SK BSF’nin cirosu ise 2024’te yüzde 34,7 artışla 6 milyar rubleye, net kârı da yüzde 65,6 artışla 1,4 milyar rubleye yükseldi. Granis Ltd. şirketinin cirosu da 2024’te yüzde 2,2 artarak 619,6 milyon rubleye, net kârı ise yüzde 27,1 artarak 120,5 milyon rubleye ulaştı.