Kanada, Britanya-İtalya-Japonya savaş uçağı projesine katılmak istiyor

Kanada hükümeti Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya’nın ortak ileri teknoloji savaş uçağı geliştirme programına kabul edilmek için lobi faaliyetleri yürütüyor.

Ottawa, ABD’den uzaklaşmak ve diğer ticaret ortaklarıyla bağlarını güçlendirmek amacıyla yaptığı son girişimde, Küresel Savaş Hava Programı’na (GCAP) “gözlemci” olarak katılmak istiyor.

Bir Kanada hükümet yetkilisi Financial Times’a (FT) verdiği demeçte, Ottawa’nın çabalarının “savunma alımlarını çeşitlendirme ve benzer görüşlere sahip müttefiklerle ortaklığı geliştirme” girişimlerinin bir parçası olduğunu söyledi.

Yetkili, İngiltere’ye resmi bir talebin gönderildiğini, Japonya ve İtalya’ya da kısa süre içinde mektupların gönderileceğini belirtti.

Kaynaklar, gözlemci statüsünün Ottawa’ya belirli gizli proje bilgilerine erişim hakkı vereceğini, fakat daha sonraki bir aşamada alıcı veya ortak geliştirme ortağı olarak katılmayı değerlendirmeye devam edeceğini belirtti.

Ülkenin programa katılımı, temmuz ayında yapılacak bir toplantıda karara bağlanabilir. Projeye aşina olan yetkililer, Kanada’nın kabul edilmesinin “büyük olasılıkla” onaylanacağını, fakat grubun genişletilmesi konusunda orijinal üçlü arasında daha önce görüş ayrılıkları olduğunu belirtti.

Kanada’nın lobi faaliyetleri, ülkenin uzun vadeli savunma harcamaları stratejisindeki gecikmeler nedeniyle İngiltere’nin finansmanı konusundaki endişeler yüzünden GCAP’ın ilerlemesinin aksadığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Tokyo ve Londra’daki yetkililer, “gözlemci statüsü” rolünün, Japonya, İngiltere ve İtalya’dan oluşan çekirdek üçlüsünü genişletmenin karmaşık ve zaman alıcı sürecinden kaçınan diğer ülkeler için milyarlarca dolarlık GCAP’a bir yol açmak amacıyla tasarlandığını söyledi.

Programın ilk teslimatı 2035’te gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

GCAP, F-35 avcı uçakları konusunda ABD’ye olan bağımlılığını azaltmak ve gelişmiş hava savaş sistemlerinde kullanılan teknolojiler üzerinde egemen kontrolünü güçlendirmek amacıyla üç ülke tarafından 2022’de kuruldu.

Geçen hafta üç ortak ülke, ulusal savunma müteahhitlerinden oluşan ve haziran sonuna kadar faaliyet gösteren bir endüstriyel konsorsiyum olan Edgewing ile önemli mühendislik ve tasarım çalışmaları için 686 milyon sterlinlik bir sözleşme imzaladı.

Anlaşma, üçlü kuruluş tarafından sağlanan fonu temsil ediyordu.

Bu fon, Birleşik Krallık’a Edgewing’e daha büyük ve uzun vadeli bir yatırım yapmadan önce 10 yıllık savunma yatırım planını hayata geçirmek için zaman kazandırmak amacıyla alınan geçici bir önlemdir.

İki yetkili, Kanada’nın şu aşamada alıcı veya ortak geliştirici olarak “taahhütte bulunmadığını” belirtti, fakat jeopolitik nedenlerle ABD dışı bir projeye ilgi duyduğunu söyledi.

Başbakan Mark Carney, Ottawa’nın savunma harcamalarını 2035 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarma planlarına öncülük etti; bu, ülkenin savaş sonrası dönemdeki en büyük askeri güçlendirme hamlesi olacak.

Kanada, önümüzdeki yıllarda ABD yapımı 16 adet F-35 uçağını teslim alacak, fakat Carney, Trump yönetimi ile yaşanan gerginlikler nedeniyle kalan 72 uçağın satın alınmasına ilişkin bir inceleme yapılmasını emretti.

Japon yetkililer, ek gecikmelerden duydukları endişe nedeniyle GCAP’a yeni ortaklar ekleme konusunda isteksiz davranıyor. Projeye aşina olan kişiler, 2035 son tarihinin “büyük olasılıkla” aşıldığını belirtti.

Öte yandan proje hakkında bilgi sahibi bir kişi, finansman sorunları ve bütçe aşımlarının kaçınılmaz hale gelmesiyle birlikte, çekirdek üçlünün muhtemelen en az altı yeni ortak daha dahil etmesi gerekeceğini söyledi.

Avustralya, Suudi Arabistan, Polonya, Singapur, İsveç, Almanya ve diğerleri dahil olmak üzere diğer ülkeler, çekirdek üçlüden yetkililer tarafından alıcı olarak veya uçağın geliştirilmesinde yer almaya potansiyel olarak ilgi duyabilecek ülkeler olarak gösterildi.

İnsansız hava araçları ve eğitim uçakları gibi diğer programlar da bu ülkelerin ilgisini çekiyordu.

Britanya Savunma Bakanlığı sözcüsü, Britanya, Japonya ve İtalya’nın “program takvimine uyarak ve gelecekteki askeri yeteneklerimizi sunmaya devam ederken” GCAP’a katılacak diğer ortaklara “açık” olduklarını söyledi.

Japonya Savunma Bakanlığı, Kanada’nın olası katılımı hakkında yorum yapmaktan kaçındı, fakat “Genel olarak konuşursak, GCAP müttefiklerimiz ve taraflarımız merkezinde olacak şekilde tasarlanmıştır,” dedi.