Kazakistan’ın kişi başına düşen milli geliri Rusya ve Çin’i geçiyor

IMF, Kazakistan’ın kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılasının bu yıl hem Rusya’yı hem de Çin’i geride bırakacağını öngördü. Ülkenin bu ekonomik başarısının arkasında zengin mineral kaynakları, yabancı yatırımlar, hükümet reformları ve ekonomiyi çeşitlendirme stratejisi yatıyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF), Kazakistan’ın kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) 2025 yılı itibarıyla hem Rusya’yı hem de Çin’i geçerek bölgesinde lider konuma yükseleceğini açıkladı.

IMF’nin güncellenmiş ekonomik görünüm raporunda, ülke ekonomisinin 2025’te yüzde 3 büyümesi öngörülüyor.

IMF verilerine göre, 2025’te Kazakistan’ın kişi başına düşen GSYİH’sinin 14 bin 770 dolara ulaşması bekleniyor. Aynı dönemde bu rakamın Rusya için 14 bin 260 dolar, Çin için ise 13 bin 690 dolar seviyesinde olacağı tahmin ediliyor.

Bölgedeki diğer Orta Asya ülkelerinden Türkmenistan 13 bin 340 dolarla Kazakistan’ı takip ederken, Özbekistan’da 3 bin 510 dolar, Kırgızistan’da 2 bin 750 dolar ve Tacikistan’da 1430 dolar olarak kaydedildi.

Times.ca için 15 Ağustos 2025’te makale kaleme alan D. Pokidayev’e göre Kazakistan, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) içinde de Gürcistan (9 bin 570 dolar) ve Ermenistan’ın (8 bin 860 dolar) önünde yer alıyor.

IMF, ayrıca Ulusal Bankanın ve hükümetin istikrarı koruma politikaları sayesinde enflasyonun düşük seyrettiğini belirtti.

Kazinform‘a konuşan Aisultan, “Ülke, düşük enflasyon, istikrarlı ulusal para birimi (tenge) ve dengeli bir bütçeye yansıyan güçlü makroekonomik istikrarı da koruyor. Küresel zorluklara rağmen Ulusal Bankanın ve hükümetin politikaları ekonomik dayanıklılığın sürdürülmesine yardımcı oldu,” dedi.

Ekonomik başarının arkasındaki nedenler

Diğer yandan Astana Times‘ın haberine göre, ülkenin bu başarısının temelinde geniş mineral kaynakları, enerji ihracatı ve katma değeri yüksek ürünlerin üretimi yer alıyor.

Dünyanın en büyük petrol, doğal gaz ve uranyum rezervlerinden bazılarına sahip olan Kazakistan, doğal kaynaklarını kullanarak daha yüksek değerli endüstrilere geçiş yapıyor.

Avrupa Birliği (AB), ülkenin en büyük yabancı yatırımcısı ve ticaret ortağı konumunda bulunuyor. Euractiv‘e göre, 2023 verileri itibarıyla AB, Kazakistan’ın toplam ihracatının yüzde 37’sini oluştururken, toplam ticaretinin de yüzde 27,9’unu temsil ediyor.

Kazakistan’ın Brüksel Büyükelçisi Roman Vasilenko, Kazakistan ile AB arasındaki ticaret hacminin Ocak-Kasım 2024 döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 17,7 artarak 44,2 milyar dolara ulaştığını söyledi.

Ulaştırma ve altyapı yatırımları büyümeyi destekliyor

Kazakistan ulaştırma, lojistik, teknoloji ve altyapı gibi petrol dışı sektörlerde de liderliğe oynuyor. Aivenst için 12 Mayıs 2025’te yazan N. Stone, ulaştırma ve inşaatın başı çektiği reel sektörün yüzde 8 büyüdüğünü bildirdi.

Tahıl ve un ihracatındaki yüzde 35,2’lik artışla birlikte ulaştırma altyapısı yüzde 22,7’lik büyüme kaydetti. Stone, altyapı için ayrılan 35 milyar dolarla Kazakistan’ın kendisini bir Avrasya transit merkezi olarak konumlandırdığını belirtti.

Orta Koridor’daki kargo hacimlerinin 2027’ye kadar iki katına çıkması ve bunun liman genişletmeleri ile demir yolu lojistiği alanlarında yeni fırsatlar sunması bekleniyor.

Ekonomide çeşitlendirme önceliği

Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 2025 için ekonominin çeşitlendirilmesinin öncelik olduğunu yineledi.

Ülke, ham maddelerin derinlemesine işlenmesine odaklanarak imalat sektöründe ocak-temmuz döneminde yüzde 6,1’lik büyüme sağladı. 2025’in ilk yarısında, Kazakistan’ın petrol dışı sektörleri GSYİH’de yüzde 6,3’lük büyüme sağlayarak son 14 yılın en hızlı artışını gerçekleştirdi.

Hükümet, iş ortamını iyileştirmek, yabancı yatırım çekmek ve altyapıyı geliştirmek için reformlar uyguluyor.

Kazinform‘a göre, devlet programları ekonomiyi modernize ederken, ulaştırma ve teknoloji gibi sektörlere yapılan yatırımlar önemli rol oynadı.

Citi’nin Müşteri İlişkileri Genel Müdürü David Livingstone, Astana Times‘a verdiği röportajda, “Eğitim, sağlık ve sosyal altyapıya yapılan harcamalar yaşam standartlarını yükseltti, bu da üretkenlik artışını destekleyerek iç tüketim pazarını genişletti,” diye konuştu.

Kazakistan’ın Orta Asya’daki stratejik konumu, onu Avrupa ile Asya ve Rusya ile Hindistan arasında hayati bir bağlantı haline getiriyor. Ülkenin Kuşak ve Yol gibi girişimlere katılımı ve Rusya, Çin ve AB ile aktif iş birliği ekonomik fırsatlarını genişletiyor.