Kosova Başbakanı Kurti seçimlerden galip çıktı

Kosova’da yapılan genel seçimlerde Başbakan Albin Kurti’nin partisi Kendin Karar Al Hareketi (Vetevendosje) birinci oldu. Ancak Kurti’nin Batı ile gergin ilişkileri ve Sırp azınlığa yönelik politikaları, yeni dönemde zorluklar yaratabilir.

Gayri resmi sonuçlara göre, Başbakan Albin Kurti’nin iktidardaki sol-popülist Kendin Karar Al Hareketi (Vetevendosje), pazar günü Kosova’da yapılan genel seçimlerde oyların yüzde 39,8’ini alarak birinci oldu.

Bu sonuç, ülkeyi Sırp azınlığa karşı tutumu nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği ile yeni bir anlaşmazlık sürecine sokabilir.

Sağ görüşlü Kosova Demokratik Partisi (PDK) yüzde 21,8 ile ikinci, merkez sağ Demokratik Birlik (LDK) yüzde 18,1 ile üçüncü ve AAK-Nisma sol-milliyetçi koalisyonu yüzde 7,6 ile dördüncü sırada yer aldı.

Sonuçlar, Demokratik Birlik (LDK) lideri Lumir Abdixhiku tarafından Merkezi Seçim Komisyonu internet sitesinde saatler süren kesintinin ardından düzenlenen basın toplantısında açıklandı.

Kurti, seçimlerin ardından yaptığı açıklamada, “Her şey planlandığı gibi ilerledi,” dedi ve ekledi: “Kazandık ve bu, iyi, müreffeh ve demokratik bir hükümetin onayıdır.”

Vetevendosje, 2021’de yüzde 50,3 oy alarak Priştine’de dört yıllık görev süresini tamamlayan ilk parti olmuştu.

Ancak, VVL’nin iktidarda kalma arzusunu sürdürmesi hâlinde, bir koalisyon ortağı bulması gerekecek. Kurti’nin Arnavut milliyetçiliği ve Kosova’nın uluslararası yalnızlığını aşmak için uzlaşma gerekliliği göz önüne alındığında, bu durum zorlu bir süreç olabilir.

Kurti, “Bu hükümete karşı hiç bu kadar büyük bir savaş yaşanmamıştı,” dedi. Kurti sözlerine şöyle devam etti: “Hesap vermeden para akıtan oligarklar ve hükümetimize karşı şeytanla bile iş birliği yapan muhalefetle mücadele ettik. Yeniden kaybetmelerine rağmen muhalefette kalmaya devam edecekler çünkü ne devletin ne de halkın iyiliğini istiyorlar.”

2021’den bu yana Kurti, Kosova’nın kuzeyindeki etnik Sırp toplumuna —Kosova’nın 1,6 milyonluk nüfusu içinde yaklaşık 50 bin kişi— Priştine’nin otoritesini tanımaları için baskı uyguladı.

Bu politikalar, Sırp bankalarının ve bölgedeki paralel yönetim kurumlarının kapatılmasını ve Sırpların araçlarına Kosova plakası takmaya zorlanmasını da içeriyordu.

Kurti, Kosova’daki Sırp çoğunluklu belediyelerin özerk eğitim, sağlık ve ekonomi birlikleri kurmasına olanak tanıyan Sırbistan ile 2013’te yapılan anlaşmayı da uygulamayı reddetti.

1 Şubat’ta düzenlenen bir siyasi mitingde konuşan Kurti, “Hükümetimiz bu tür birlikteliklere asla ‘evet’ demeyecek,” ifadelerini kullandı.

Kurti bu katı politikaları hukukun üstünlüğü gerekliliği olarak savunsa da AB Haziran 2023’te Kosova’ya yönelik bazı mali yardımları askıya aldı. Kosova’nın AB üyelik başvurusu da beş üye ülkenin henüz bağımsızlığını tanımaması nedeniyle hâlâ askıda bekliyor.

Öte yandan, Priştine’nin ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci yönetimiyle ilişkileri de pek iyi durumda değil.

Washington hükümetinin kalkınma ajansı USAID, 1999’dan beri Kosova’ya 1 milyar dolardan fazla yatırım yaptı. Ancak Trump’ın dış yardımları üç ay süreyle askıya alma kararı —bu yardımların bir kısmı Kosova’nın Batı ile bütünleşmesini destekliyordu— Priştine’yi şaşırttı.

Yardım yeniden başlatılsa bile, Kurti’nin Washington ile arasındaki siyasi sorunları çözmesi gerektiği açıkça görülüyor.

Trump’ın ilk başkanlık döneminde, 2019-2021 yılları arasında Kosova ve Sırbistan arasındaki barış görüşmeleri için özel temsilci olarak görev yapan Richard Grenell, şu anda başkanın özel misyonlar elçisi olarak görevine geri döndü.

Grenell, 3 Şubat’ta X platformunda yaptığı paylaşımda, Balkanlar’da barışı tesis etmek için Trump yönetiminin “güvenilir ortaklara” ihtiyaç duyduğunu belirtti ve Kurti’yi “ABD’ye yakın olduğunu iddia ettiğini ama bunun “kesinlikle yanlış” olduğunu ifade etti.

Grenell, “Kurti hükümeti, ne Trump’ın ilk döneminde ne de Biden’ın görev süresince güvenilir bir ortak olmamıştır,” şeklinde yazdı.

Grenell, “Hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar, Kurti’yi bölgeyi istikrarsızlaştıran tek taraflı adımlar attığı için sürekli olarak eleştirdi. Aynı şekilde AB ve NATO da eleştirilerini dile getirdi. Uluslararası toplum, Kurti’ye karşı birleşmiş durumda,” ifadelerini kullandı.