Amerika
Küresel piyasalarda şok sürüyor: Nikkei, Dow Jones, Kospi diplerde

Japonya’nın Nikkei 225 hisse senedi endeksi haftaya %12,4 düşüşle başladı ve yatırımcıların ABD ekonomisinin durumundan endişe duymasıyla dünya piyasalarını sarsan satışlar devam etti.
Nikkei 4.451,28 puan düşüşle 31.458,42 seviyesinden kapandı. Piyasanın daha geniş TOPIX endeksi öğleden sonra satışların artmasıyla %12,8 düştü.
Pazartesi günü erken saatlerde S&P 500 endeksi %2,4, Dow Jones Industrial Average endeksi ise %2,6 düşüşle Wall Street’teki işlemlerin görünümünü de negatife çevirdi.
AP’ye göre ABD’li işverenlerin işe alımlarının geçen ay beklenenden çok daha fazla yavaşladığını gösteren rapor, finans piyasalarını sarsarak Nikkei’yi son haftalarda 42.000’in üzerine çıkararak tüm zamanların en yüksek seviyesine taşıyan coşkuyu yok etti.
Nikkei 225 Cuma günü %5,8 düşerek şimdiye kadarki en kötü iki günlük düşüşünü yaşadı. En kötü tek günlük düşüşü ise 20 Ekim 1987’de 3.836 puanlık ya da %14,9’luk düşüşle “Kara Pazartesi” olarak adlandırılan gündü. Bu pazartesi de yeterince kasvetliydi: bir noktada gösterge %13,4 kadar düştü.
Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) çarşamba günü gösterge faiz oranını yükseltmesinden bu yana Tokyo’da hisse fiyatları düştü. Nikkei şu anda bir yıl öncesine göre %3,8 düşüşte.
BoJ’u faizleri artırmaya iten faktörlerden biri, enflasyonu merkez bankasının %2’lik enflasyon hedefinin üzerine çıkaran Japon yenindeki uzun süreli zayıflıktı. Pazartesi günü erken saatlerde dolar, cuma gününün sonundaki 146,45 seviyesinden 142,59 yene geriledi ve birkaç hafta önceki 160 yenin üzerindeki seviyesinin keskin bir şekilde altında işlem gördü. Avro da 1,0923 dolardan 1,0914 dolara geriledi.
Hisseler bu yılın başlarında, yapay zeka alanındaki gelişmeler nedeniyle zirvelere yükselmişti. Son satışlarla birlikte, Samsung Electronics gibi bilgisayar çipi üreticilerinin ve diğer teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu piyasalar da büyük darbe yedi: Pazartesi günü Güney Kore’nin Kospi’si, Samsung’un hisselerinin %11,6 düşmesiyle %9’dan fazla değer kaybetti. Kospi %8,8 düşüşle 2.441,55 seviyesinden kapandı.
Tayvan Taiex borsası da dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. şirketinin %9,8 düşmesiyle %8,4 değer kaybetti.
Hong Kong’un Hang Seng endeksi %2,2 kayıpla 16.579,97’ye, Avustralya’daki S&P/ASX 200 endeksi ise %3,7 düşüşle 7.649,60’a geriledi.
Borsa İstanbul’da çifte devre kesici
Sermaye kontrolleriyle diğer dünya piyasalarından bir nebze izole edilen Şangay Bileşik endeksi yükselişe geçse de daha sonra %1,5 değer kaybederek 2.862,56’ya geriledi.
S&P 500’ün cuma günkü %1,8’lik düşüşü, nisan ayından bu yana en az %1’lik ilk arka arkaya kaybı oldu. Dow Jones Endüstriyel Ortalaması %1,5 ve Nasdaq bileşik endeksi %2,4 düşerek geçen ay kırdığı rekorun %10 altına indi. Bu seviyedeki bir düşüşe yatırımcılar “düzeltme” adını veriyor.
Borsa İstanbul’da da sabahki %6,72’lik düşüşün ardından saat 09:55:22 itibarıyla endekse bağlı devre kesici sistemi devreye girdi. Ardından endeksteki düşüş derinleşince ikinci kez devre kesici uygulandı. BIST 100 endeksi kritik 10 bin puanın altına geriledi.
ABD istihdam verilerinin beklenenden zayıf çıkmasının ardından cuma günü hisse senetleri ciddi bir düşüşe geçti ve enflasyonu kontrol altına almak için uygulanan yüksek faiz oranlarının ABD ekonomisini resesyona sürükleyebileceği endişelerini artırdı.
Yatırımcıların S&P 500 için yaklaşan düşüşler konusunda ne kadar endişeli olduklarını ölçen bir endeks olan VIX, pazartesi günü erken saatlerde yaklaşık %26 arttı. Son olarak VIX 34’e yükseldi. Wall Street’in “korku göstergesi” olarak kabul edilen VIX bu seviyeleri en son Haziran 2020’de görmüştü. Yakın zamanda yaklaşık 70.000 dolara yükselen Bitcoin %14 düşüşle 54.155 dolara geriledi.
Petrol fiyatları da geriledi ve ABD gösterge ham petrolü 74 sent düşüşle varil başına 72,78 dolara geldi. Uluslararası standart olan Brent ham petrolü 67 sent değer kaybederek varil başına 76,14 dolara geriledi.
Yapay zeka hisselerinde büyük düşüş
Yapay zeka hisseleri %9,6’ya kadar düşerken, Apple %6,1 geriledi. Microsoft, Meta ve Tesla da %5’ten fazla değer kaybetti.
ABD’nin en büyük şirketleri Almanya’daki Tradegate’te düşüş yaşarken, Nvidia, ABD hisse senedi endeksi vadeli işlemlerinin düşmüşünde “Muhteşem Yedili” grubuna liderlik ediyor.
Nvidia Tradegate’te %17’ye varan düşüş yaşarken Apple %10, Microsoft %9, Alphabet %9,6, Amazon %9,3, Meta %10 ve Tesla %10 geriledi.
Bloomberg’e göre bu hareketler “az sayıda hisse senedindeki büyük kazançlarla yönlendirilen hisse senedi piyasalarından havanın çıktığının” bir işareti.
Zayıf kazançlar nedeniyle yapay zeka ticaretine olan güven daha da azalırsa ve ABD ekonomisi gerçekten bir darbe alırsa daha fazla kayıp yaşanabileceği belirtiliyor.
Bununla birlikte yatırımcılar için, özellikle de merkez bankaları faiz oranlarını düşürmek için harekete geçerse “fırsat penceresinin” açılabileceğine, bunun da düşük borçlanma maliyetlerinden yararlanan sektörleri destekleyebileceğine işaret ediliyor.
Goldman Sachs: Sağlıklı bir düzeltme
IG’den Yeap Jun Rong bir raporunda, yatırımcıların pazartesi günü ABD Tedarik Yönetimi Enstitüsü’nden gelecek ABD hizmet sektörüne ilişkin verileri izleyeceğini ve bu verilerin dünya genelindeki satışların aşırı bir tepki olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Küresel düşüş, Federal Rezerv Başkanı Jerome Powell’ın enflasyonun eylül ayında faiz indirimlerine başlanmasına yetecek kadar yavaşladığına dair şimdiye kadarki en net işareti vermesinin ardından, ABD hisse senedi endekslerinin son ayların en iyi gününe sıçramasından sadece birkaç gün sonra başladı.
Şimdi ise Fed’in ana faiz oranını yirmi yılın en yüksek seviyesinde çok uzun süre tutarak dünyanın en büyük ekonomisinde resesyon riskini artırmış olabileceğine dair endişeler artıyor.
Öte yandan Bloomberg’e konuşan Goldman Sachs’tan Christian Mueller-Glissmann, piyasa durumunun “biraz sağlıklı bir düzeltme” gösterdiğini söyledi. Ayrıca ABD verilerindeki zayıflığın sürpriz olduğunu fakat Goldman Sachs ekonomistlerinin “o kadar da endişeli olmadığını” savundu.
Acil faiz indirimi bahisleri: Fed 1 hafta içinde düşüşe gidecek mi?
Piyasadaki çalkantı Fed’in acil bir politika tepkisi vereceğine dair bahisleri artırıyor.
Yatırımcılar şu anda bir hafta içinde 25 baz puanlık bir indirim ihtimalini %60 olarak fiyatlıyor.
Merkez Bankası’nın son kararını birkaç gün önce açıkladığı göz önüne alındığında, bu gerçek bir endişe işareti olarak görülüyor.
Amerika
New York Demokratik ön seçimlerinde Mamdani’nin adayları kazandı

New York Şehri’ndeki üç Temsilciler Meclisi ön seçimini Zohran Mamdani’nin de desteklediği “solcu” adaylar kazandı.
New York Şehri Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin geçen sene Andrew Cuomo’ya karşı elde ettiği zaferden bir yıldan az bir süre sonra, bu sonuçlar New York’taki ve çok daha ötesindeki Demokrat partinin “müesses nizam”ına önemli bir darbe vurdu.
POLITICO’ya göre bu adaylar, Demokrat Parti liderlerine, İsrail yanlısı gruplara ve Başkan Donald Trump’a yönelik eleştirileri bir araya getirdiler.
Ayrıca, seçmenlerin mevcut duruma duydukları derin öfkeyi ve siyasi kurumlara karşı memnuniyetsizliklerini de kendi lehlerine çevirdiler.
Göreve geleli bir yıl olan Mamdani için bu zaferler, yerel Demokrat kurumsal yapısını yeniden şekillendirecek siyasi gücün bir göstergesi.
Dominik göçmenleri arasında derin kökleri olan deneyimli bir Kongre üyesi olan Adriano Espaillat, belediye başkanının desteğini alan sert çizgideki Darializa Avila Chevalier’e karşı yenilgiye uğradı.
Trump’ın azil davasında baş avukat olarak öne çıkan ılımlı Demokrat milletvekili Dan Goldman, Mamdani’nin müttefiki Brad Lander’a yenildi.
Ayrıca Eyalet Meclisi Üyesi Claire Valdez, emekliye ayrılan Temsilci Nydia Velázquez’in koltuğunu kazandı ve Velázquez’in tercih ettiği halefi olan Brooklyn İlçe Başkanı Antonio Reynoso’yu mağlup etti.
Amerika Demokratik Sosyalistleri (DSA) tarafından desteklenenler de dahil olmak üzere sol adayların zaferleri, Mamdani’nin geçen yılki sürpriz seçilmesinin geçici bir durum olmadığını vurguluyor.
Yeni seçilen adaylar, geçim sıkıntısı hâlâ yaygın olarak devam ederken, “müesses nizam”ın İsrail yanlısı gruplardan emlak çıkarlarına kadar aşırı güce sahip kişi ve kuruluşlardan para aldığını savundu.
Bu “sisteme karşı” argümanın başarısı, seçmenler arasında statüko konusunda süregelen bir endişeyi ortaya koyuyor ve önümüzdeki seçim dönemlerinde diğer görevdeki adaylar için sorun yaratabilir.
Mamdani, salı günü erken saatlerde 1010 WINS’e verdiği röportajda desteklediği adaylar hakkında, “Bugünün sorunlarıyla mücadele edenlere şunu söylüyorum: Bunlar, yarının sorunlarını çözmemize yardımcı olabilecek liderler,” dedi.
Bu, Mamdani’nin geçen hafta bir seçim mitinginde dile getirdiği bir görüş; o mitingde, “çalışan kesim için somut bir değişim sağlamak yerine gerilemeyi idare eden” partinin sadece salı günü değil, 2028 başkanlık seçimlerinde de kaybedeceğini öngörmüştü.
Bu, Demokratların Kongre lideri Senatör Chuck Schumer’in seçmenlerin derin memnuniyetsizliği ortasında altıncı dönem için aday olması planlanan yıl. Geçen ay yapılan eyalet çapında bir Siena Üniversitesi anketi, seçmenlerin yüzde 52’sinin ona karşı olumsuz bir görüşe sahip olduğunu ortaya koydu. Ankete göre, seçmenlerin yalnızca yüzde 33’ü Schumer hakkında olumlu görüşe sahipti.
Uzun süredir senatörlük yapan Schumer, olağanüstü bir bağış toplayıcı olarak görülüyor ve “sol” adaylar eyalet çapında başarılı bir seçim kampanyası yürütemedi.
Yine de, 75 yaşındaki Schumer’ı koltuğundan etmek, ulusal çapta etkileri olacak büyük bir zafer elde etmeye hevesli olanlar için cazip bir hedef olacak.
Salı günkü sonuçlar, Demokratlar Temsilciler Meclisi’ni geri alırsa bir sonraki Meclis Başkanı olma şansı bulunan Jeffries için de derin sonuçlar doğurabilir.
Jeffries, salı günü seçimleri kaybeden Goldman ve Espaillat’ı desteklemişti; Velázquez’in koltuğunu devralacak aday yarışına ise müdahil olmamıştı.
Espaillat’a karşı yarışan Avila Chevalier ile Velázquez’in koltuğu için Reynoso’ya karşı yarışan Valdez, Jeffries’i destekleme konusunda henüz taahhütte bulunmadı.
Salı günü Kongre Binası’nda gazetecilere konuşan Jeffries, Mamdani’nin parti grubunu sola çekerek bir hata yapıp yapmadığı yönündeki bir soruyu reddetti.
Jeffries, “Bir ya da iki eyalette bir yönde ya da diğer yönde sonuçlanan birkaç ön seçim, Temsilciler Meclisi’ndeki Demokratlar olarak kim olduğumuzu yeniden şekillendirmeyecek,” dedi.
Brooklyn’li Demokrat, Salı akşamı Valdez’in düzenlediği partide seçim sonuçlarının gösterildiği bir TV ekranında göründüğünde Valdez’in destekçileri tarafından yuhalandı. Partide bulunanlar, önde gelen Demokrat’a röportaj yapılırken “sıra sende” diye slogan attılar.
NY1’e verdiği röportajda Jeffries, Demokratların genel seçimlerdeki çekişmeli koltuklara odaklanması gerektiğini vurguladı.
Jeffries bu koltukların, iktisadi uygunluk konusunda daha ılımlı bir mesajın vermesine bağlı olacağını öngörüyor.
Jeffries, “Seçim, Donald Trump ve Cumhuriyetçilerin Amerikan halkının yaşamını iyileştirmekteki başarısızlığına ilişkin bir referandum olacak. Gerçek bu. O başkan; göreve başladığı ilk gün maliyetleri düşüreceğine söz vermişti,” dedi.
Amerika
ABD Senatosu, dijital dolar yasağını içeren tasarıyı kabul etti

ABD Senatosu, Fed’in 31 Aralık 2030’a kadar merkez bankası dijital para birimi (CBDC) niteliğinde bir dijital dolar çıkarmasını yasaklayan düzenlemeyi kabul etti. 85’e karşı 5 oyla geçen hüküm, 21st Century ROAD to Housing Act tasarısına Cumhuriyetçilerin girişimiyle eklendi. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Temsilciler Meclisi’nin de onayı ve Başkan Trump’ın imzası gerekiyor.
ABD Senatosu, Merkez Bankası’nın (Fed) merkez bankası dijital para birimi (CBDC) olarak dijital dolar veya CBDC’ye “esaslı ölçüde benzer” herhangi bir dijital varlık çıkarmasını 31 Aralık 2030’a kadar yasaklayan 21st Century ROAD to Housing Act tasarısını kabul etti.
Tasarı Senato’da 85’e karşı 5 oyla geçti.
CBDC, nakit ve kaydi paranın yanında ulusal para biriminin üçüncü biçimi olarak tanımlanıyor. Bu tür dijital para birimlerinin ihracı ve kontrolü doğrudan merkez bankaları tarafından yürütülüyor.
Bazı CBDC projelerinde kripto para ve blokzincir teknolojilerinden yararlanılsa ve dijital para birimleri kriptografik tokenlar şeklinde ihraç edilse de, bu varlıklar merkezi bir ihraççıya sahip olmaları nedeniyle kripto para olarak değerlendirilmiyor.
Dünyada birçok ülke kendi CBDC projelerini geliştiriyor veya test ediyor.
Çin, dijital yuanı 2020 yılından bu yana deneme programları kapsamında test ederken, Rusya’da dijital rublenin geniş çaplı kullanımına 1 Eylül’de başlanması planlanıyor.
Esasen emlak piyasasına ilişkin düzenlemeler içeren 21st Century ROAD to Housing Act tasarısındaki CBDC yasağı hükmü, Cumhuriyetçilerin girişimiyle metne eklendi.
Tasarının şimdi Temsilciler Meclisi’nde oylanması, ardından da Başkan Donald Trump’ın imzasına sunulması gerekiyor.
Trump yönetimi daha önce de dijital doların hayata geçirilmesine karşı çıkarken, sabit kripto para birimlerini destekleyen bir çizgi izledi.
ABD’de GENIUS Act adlı sabit kripto para yasasının kabul edilmesinin ardından Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD devlet tahvilleriyle desteklenen sabit kripto para birimlerinin Amerikan kamu borcuna yönelik yeni bir talep kaynağı oluşturacağını ve doların dijital ödemelerdeki konumunu güçlendireceğini söyledi.
Fed de dijital dolar fikrinden bir yıldan uzun süre önce uzaklaşmıştı.
Kurumun eski başkanı Jerome Powell, görev süresi boyunca ABD’de merkez bankası dijital para biriminin hayata geçirilmeyeceğini açıklamıştı. Powell’ın yerine gelen mevcut Fed Başkanı Kevin Warsh da CBDC karşıtı bir tutum sergiliyor.
Avrupa Birliği ise dolar bazlı sabit kripto para birimlerinin yaygınlaşmasına karşılık dijital euro projesini bir CBDC olarak destekliyor. Birlik, pazarını korumaya yönelik adımlar da attı.
Bu yıl yürürlüğe giren MiCA kripto varlık düzenlemeleri, Avrupa’daki kripto para borsalarında işlem gören tüm sabit kripto para birimlerinin, özel lisans almış ve AB içinde faaliyet gösteren ihraççılar tarafından çıkarılmasını şart koşuyor.
Toplam piyasa değeri 317 milyar dolar olan sabit kripto para piyasasının yüzde 90’dan fazlasını dolar bazlı ürünler oluşturuyor.
En büyük sabit kripto para birimleri, 186 milyar dolarlık piyasa değerine sahip Tether’in USDT’si ile 74 milyar dolarlık piyasa değerine sahip Circle’ın USDC’si olarak öne çıkıyor.
Trump ailesiyle bağlantılı kripto para projesi World Liberty Financial tarafından yaklaşık bir yıl önce piyasaya sürülen USD1 adlı sabit kripto para birimi ise yaklaşık 4,5 milyar dolarlık piyasa değeriyle kategorisinde dördüncü sırada yer alıyor.
USD1 arzının yaklaşık yüzde 75’i Binance’te tutuluyor.
Amerika
Google yapay zeka için A24 stüdyosuna ortak oluyor

Google, yapay zeka alanında iş birliği geliştirmek amacıyla bağımsız film stüdyosu A24’e yaklaşık 75 milyon dolar yatırım yapmaya hazırlanıyor. The Wall Street Journal gazetesinin kaynaklara dayandırdığı habere göre ortaklık kapsamında sinema sektörüne yönelik yeni yapay zeka araçlarının geliştirilmesi hedefleniyor.
The Wall Street Journal gazetesinin konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre Google, yapay zeka alanındaki ortaklık kapsamında bağımsız film stüdyosu A24’e yaklaşık 75 milyon dolar yatırım yapacak.
Gazete, bu adımın teknoloji devinin bir sinema stüdyosundan ilk kez hisse satın aldığı örnek olduğunu kaydetti.
Google bünyesindeki yapay zeka birimi DeepMind ile A24, filmlerin üretimi ve dağıtımı için yeni araçlar geliştirmeyi planlıyor.
A24 stüdyosunun teknoloji ve inovasyon alanındaki çalışmalarını yürüten ortağı Scott Belsky, geliştiricilerin yapay zekayı film üretimini hızlandırmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla öne çıkardığını, ancak bu durumun sinemacılar arasında memnuniyetsizlik yarattığını ifade etti.
Sürece ilişkin değerlendirmede bulunan Belsky, “Yaratıcı kontrolü koruyan ve risk alma isteğini teşvik eden daha etkili yapay zeka uygulama yöntemlerinin olduğuna inanıyoruz” dedi.
Yeni araçların, kullanıcı taleplerine göre doğrudan içerik üreten üretken yapay zekadan farklı olacağını belirten Belsky, Google’ın A24 stüdyosunun film ve televizyon arşivine erişim hakkı elde etmeyeceğini kaydetti.
DeepMind Başkan Yardımcısı Eli Collins ise ortaklığa ilişkin, “Teknolojinin, alanındaki en iyi uzmanların ellerine ulaştığı anlarda büyük ilerlemelerin kaydedileceğine inanıyoruz.” açıklamasında bulundu.
ABD merkezli bağımsız bir sinema şirketi olan A24 stüdyosu, özellikle yazar ve festival filmleri üzerine odaklanmasıyla tanınıyor. Yakın zamanda “Gerçekliğin Sahne Arkası” (Y2K) ve “Marty Supreme” filmlerini izleyiciyle buluşturan stüdyonun portföyünde, yedi Oscar ödülü kazanan “Her Şey Her Yerde Aynı Anda” (Everything Everywhere All at Once) yapımının yanı sıra “Yeşil Şövalye” (The Green Knight), “Deniz Feneri” (The Lighthouse), “Cadı” (The Witch), “Ritüel” (Midsommar), “Geçmiş Yaşamlar” (Past Lives), “Demir Pençe” (The Iron Claw), “When You Finish Saving the World” ve “İç Savaş” (Civil War) gibi filmler yer alıyor.
Amerika1 hafta öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Asya1 hafta önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4











