Amerika
Küresel piyasalarda şok sürüyor: Nikkei, Dow Jones, Kospi diplerde

Japonya’nın Nikkei 225 hisse senedi endeksi haftaya %12,4 düşüşle başladı ve yatırımcıların ABD ekonomisinin durumundan endişe duymasıyla dünya piyasalarını sarsan satışlar devam etti.
Nikkei 4.451,28 puan düşüşle 31.458,42 seviyesinden kapandı. Piyasanın daha geniş TOPIX endeksi öğleden sonra satışların artmasıyla %12,8 düştü.
Pazartesi günü erken saatlerde S&P 500 endeksi %2,4, Dow Jones Industrial Average endeksi ise %2,6 düşüşle Wall Street’teki işlemlerin görünümünü de negatife çevirdi.
AP’ye göre ABD’li işverenlerin işe alımlarının geçen ay beklenenden çok daha fazla yavaşladığını gösteren rapor, finans piyasalarını sarsarak Nikkei’yi son haftalarda 42.000’in üzerine çıkararak tüm zamanların en yüksek seviyesine taşıyan coşkuyu yok etti.
Nikkei 225 Cuma günü %5,8 düşerek şimdiye kadarki en kötü iki günlük düşüşünü yaşadı. En kötü tek günlük düşüşü ise 20 Ekim 1987’de 3.836 puanlık ya da %14,9’luk düşüşle “Kara Pazartesi” olarak adlandırılan gündü. Bu pazartesi de yeterince kasvetliydi: bir noktada gösterge %13,4 kadar düştü.
Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) çarşamba günü gösterge faiz oranını yükseltmesinden bu yana Tokyo’da hisse fiyatları düştü. Nikkei şu anda bir yıl öncesine göre %3,8 düşüşte.
BoJ’u faizleri artırmaya iten faktörlerden biri, enflasyonu merkez bankasının %2’lik enflasyon hedefinin üzerine çıkaran Japon yenindeki uzun süreli zayıflıktı. Pazartesi günü erken saatlerde dolar, cuma gününün sonundaki 146,45 seviyesinden 142,59 yene geriledi ve birkaç hafta önceki 160 yenin üzerindeki seviyesinin keskin bir şekilde altında işlem gördü. Avro da 1,0923 dolardan 1,0914 dolara geriledi.
Hisseler bu yılın başlarında, yapay zeka alanındaki gelişmeler nedeniyle zirvelere yükselmişti. Son satışlarla birlikte, Samsung Electronics gibi bilgisayar çipi üreticilerinin ve diğer teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu piyasalar da büyük darbe yedi: Pazartesi günü Güney Kore’nin Kospi’si, Samsung’un hisselerinin %11,6 düşmesiyle %9’dan fazla değer kaybetti. Kospi %8,8 düşüşle 2.441,55 seviyesinden kapandı.
Tayvan Taiex borsası da dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. şirketinin %9,8 düşmesiyle %8,4 değer kaybetti.
Hong Kong’un Hang Seng endeksi %2,2 kayıpla 16.579,97’ye, Avustralya’daki S&P/ASX 200 endeksi ise %3,7 düşüşle 7.649,60’a geriledi.
Borsa İstanbul’da çifte devre kesici
Sermaye kontrolleriyle diğer dünya piyasalarından bir nebze izole edilen Şangay Bileşik endeksi yükselişe geçse de daha sonra %1,5 değer kaybederek 2.862,56’ya geriledi.
S&P 500’ün cuma günkü %1,8’lik düşüşü, nisan ayından bu yana en az %1’lik ilk arka arkaya kaybı oldu. Dow Jones Endüstriyel Ortalaması %1,5 ve Nasdaq bileşik endeksi %2,4 düşerek geçen ay kırdığı rekorun %10 altına indi. Bu seviyedeki bir düşüşe yatırımcılar “düzeltme” adını veriyor.
Borsa İstanbul’da da sabahki %6,72’lik düşüşün ardından saat 09:55:22 itibarıyla endekse bağlı devre kesici sistemi devreye girdi. Ardından endeksteki düşüş derinleşince ikinci kez devre kesici uygulandı. BIST 100 endeksi kritik 10 bin puanın altına geriledi.
ABD istihdam verilerinin beklenenden zayıf çıkmasının ardından cuma günü hisse senetleri ciddi bir düşüşe geçti ve enflasyonu kontrol altına almak için uygulanan yüksek faiz oranlarının ABD ekonomisini resesyona sürükleyebileceği endişelerini artırdı.
Yatırımcıların S&P 500 için yaklaşan düşüşler konusunda ne kadar endişeli olduklarını ölçen bir endeks olan VIX, pazartesi günü erken saatlerde yaklaşık %26 arttı. Son olarak VIX 34’e yükseldi. Wall Street’in “korku göstergesi” olarak kabul edilen VIX bu seviyeleri en son Haziran 2020’de görmüştü. Yakın zamanda yaklaşık 70.000 dolara yükselen Bitcoin %14 düşüşle 54.155 dolara geriledi.
Petrol fiyatları da geriledi ve ABD gösterge ham petrolü 74 sent düşüşle varil başına 72,78 dolara geldi. Uluslararası standart olan Brent ham petrolü 67 sent değer kaybederek varil başına 76,14 dolara geriledi.
Yapay zeka hisselerinde büyük düşüş
Yapay zeka hisseleri %9,6’ya kadar düşerken, Apple %6,1 geriledi. Microsoft, Meta ve Tesla da %5’ten fazla değer kaybetti.
ABD’nin en büyük şirketleri Almanya’daki Tradegate’te düşüş yaşarken, Nvidia, ABD hisse senedi endeksi vadeli işlemlerinin düşmüşünde “Muhteşem Yedili” grubuna liderlik ediyor.
Nvidia Tradegate’te %17’ye varan düşüş yaşarken Apple %10, Microsoft %9, Alphabet %9,6, Amazon %9,3, Meta %10 ve Tesla %10 geriledi.
Bloomberg’e göre bu hareketler “az sayıda hisse senedindeki büyük kazançlarla yönlendirilen hisse senedi piyasalarından havanın çıktığının” bir işareti.
Zayıf kazançlar nedeniyle yapay zeka ticaretine olan güven daha da azalırsa ve ABD ekonomisi gerçekten bir darbe alırsa daha fazla kayıp yaşanabileceği belirtiliyor.
Bununla birlikte yatırımcılar için, özellikle de merkez bankaları faiz oranlarını düşürmek için harekete geçerse “fırsat penceresinin” açılabileceğine, bunun da düşük borçlanma maliyetlerinden yararlanan sektörleri destekleyebileceğine işaret ediliyor.
Goldman Sachs: Sağlıklı bir düzeltme
IG’den Yeap Jun Rong bir raporunda, yatırımcıların pazartesi günü ABD Tedarik Yönetimi Enstitüsü’nden gelecek ABD hizmet sektörüne ilişkin verileri izleyeceğini ve bu verilerin dünya genelindeki satışların aşırı bir tepki olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Küresel düşüş, Federal Rezerv Başkanı Jerome Powell’ın enflasyonun eylül ayında faiz indirimlerine başlanmasına yetecek kadar yavaşladığına dair şimdiye kadarki en net işareti vermesinin ardından, ABD hisse senedi endekslerinin son ayların en iyi gününe sıçramasından sadece birkaç gün sonra başladı.
Şimdi ise Fed’in ana faiz oranını yirmi yılın en yüksek seviyesinde çok uzun süre tutarak dünyanın en büyük ekonomisinde resesyon riskini artırmış olabileceğine dair endişeler artıyor.
Öte yandan Bloomberg’e konuşan Goldman Sachs’tan Christian Mueller-Glissmann, piyasa durumunun “biraz sağlıklı bir düzeltme” gösterdiğini söyledi. Ayrıca ABD verilerindeki zayıflığın sürpriz olduğunu fakat Goldman Sachs ekonomistlerinin “o kadar da endişeli olmadığını” savundu.
Acil faiz indirimi bahisleri: Fed 1 hafta içinde düşüşe gidecek mi?
Piyasadaki çalkantı Fed’in acil bir politika tepkisi vereceğine dair bahisleri artırıyor.
Yatırımcılar şu anda bir hafta içinde 25 baz puanlık bir indirim ihtimalini %60 olarak fiyatlıyor.
Merkez Bankası’nın son kararını birkaç gün önce açıkladığı göz önüne alındığında, bu gerçek bir endişe işareti olarak görülüyor.
Amerika
Microsoft’un veri merkezi yatırımı New York’un elektrik talebini aşacak

Microsoft, bulut ve yapay zeka hizmetlerindeki sunucu açığını kapatmak amacıyla veri merkezlerinin kapasitesini 2032’ye kadar üçe katlayıp 38 gigavatın üzerine çıkarmayı hedefliyor. Planlanan bu enerji miktarı, New York eyaletinin zirve dönemdeki elektrik tüketimini aşıyor.
Amerikan teknoloji şirketi Microsoft, veri merkezlerinin kapasitesini 2032 yılına kadar üç kattan fazla artırarak 38 gigavatın üzerine çıkarmayı planlıyor.
Bloomberg’in konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, hedeflenen bu kapasite, New York eyaletinin en yüksek tüketim dönemlerindeki elektrik ihtiyacını geride bırakıyor.
Kapasite artışı, Microsoft’un bulut hizmetleri ve yapay zeka operasyonlarında yaşadığı işlem gücü yetersizliğini aşmasını amaçlıyor.
Şirketin dünya genelindeki veri merkezi ağının mevcut elektrik kapasitesi yaklaşık 12 gigavat seviyesinde seyrediyor.
Gelecekteki kapasitenin yaklaşık üçte birinin yapay zeka donanımlarına ayrılması hedefleniyor. Bu alandaki güncel tüketim ise 2 gigavat civarında kalıyor.
Sunucu kapasitesindeki yetersizlik, Microsoft’u ABD ve Avrupa’daki bazı merkezlerinde yeni bulut aboneliklerini sınırlandırmak zorunda bıraktı. Bu durum nedeniyle müşterilerin bir bölümü rakiplerle sözleşme imzaladı.
Tesis inşasını hızlandıran şirket, Atlanta bölgesi dahil yeni merkezler kuruyor. Son mali yılda sermaye harcamaları 145 milyar dolara ulaşan şirketin harcamalarında, analistlerin değerlendirmelerine göre yükseliş sürecek.
Tesislerin inşasının yıllar alması, talep ve teknolojideki değişimlerin sürmesi sebebiyle mevcut planlar revizyona uğrayabilir.
Microsoft, programın ayrıntılarına dair henüz açıklama yapmadı.
Daha önce şirket içi değerlendirmelerde, yapay zeka merkezleri inşasının elektrik, su tüketimi ve karbon emisyonları nedeniyle çalışanlar arasında kaygı yarattığı kabul edilmişti.
Microsoft, su verimliliğini artırdığını ve yenilenebilir enerji kaynaklarını güçlendirdiğini savunuyor.
Amerika
“Teknoloji devleri gençlerin tepki odağında petrolün yerini aldı”

ABD’li kayaç petrolü üreticisi Diamondback Energy şirketinin yöneticisi Kaes Van’t Hof, teknoloji devlerinin petrol şirketlerinin yerini alarak kamuoyunun bir numaralı hedefi haline geldiğini söyledi. Van’t Hof, yüksek gelir ve kariyer arayışındaki gençlerin enerji sektörüne ilgisinin arttığını savundu. Bloomberg verileri ise sektörde üretimin rekor kırmasına karşın son on yılda 250 bin kişilik istihdam kaybı yaşandığını gösteriyor.
ABD merkezli kayaç petrolü üreticisi Diamondback Energy şirketinin tepe yöneticisi Kaes Van’t Hof, teknoloji devlerinin kamuoyu nezdinde petrol şirketlerinin yerini alarak “bir numaralı halk düşmanı” haline geldiğini söyledi.
Financial Times gazetesine konuşan Van’t Hof, iyi gelir ve güçlü kariyer fırsatları arayan gençlerin artık petrol sektörünü dışlanan bir alan olarak görmediğini vurguladı.
Teknoloji şirketlerinin, özellikle veri merkezlerinin inşası nedeniyle yoğun bir toplumsal baskıyla karşı karşıya kaldığını belirten Van’t Hof, enerji sektörüne yönelik yaklaşımın ise dönüştüğünü savundu.
The New York Times gazetesinin daha önce yer verdiği haberde, veri merkezlerine yönelik endişelerin çevreye dönük tehditler ve sohbet robotlarına olan bağımlılıkla bağlantılı olduğu aktarılmıştı.
Van’t Hof, toplumun enerjinin gündelik hayattaki vazgeçilmez rolünü artık çok daha iyi kavradığına dikkat çekti.
Gelişmeleri değerlendiren Diamondback yöneticisi, şu ifadeleri kullandı:
“Birkaç yıl öncesine kadar neredeyse her gün petrol sektörünün öldüğüne dair makaleler çıkıyordu. Ancak bugün insanların bunun saygın, iyi ödeme yapan, ayrıca yapay zeka ile enerjinin kesiştiği bir alan olduğunu anladığını düşünüyorum.”
Söz konusu dönüşümün istihdam piyasasına da yansıdığını kaydeden Van’t Hof, sektöre genç yetenek akışı yaşandığını ve staj başvurularında artış görüldüğünü dile getirdi.
Van’t Hof, değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü: “Enerji sektörü havalı olabilir mi? Evet, sanırım öyle. Artık asıl bilişimciler kötü adam olarak görülüyor.”
Teksas merkezli olan ve kayaç petrolü çıkaran Diamondback, 56 milyar dolarlık ciroya sahip. Şirket, ABD’nin güneyindeki geniş petrol ve doğalgaz bölgesi Permian Havzası’nın en büyük bağımsız petrol üreticisi konumunu elinde tutuyor.
Öte yandan Bloomberg, Temmuz ayında geçtiği haberde ABD petrol ve doğalgaz sektörünün son on yılda istihdamını yaklaşık yüzde 40 oranında azalttığını duyurmuştu.
Bu oran 250 bin kişilik iş kaybına denk gelirken, söz konusu pozisyonların büyük kısmının geri dönmeyeceği kaydedildi.
İstihdamdaki bu sert düşüşe rağmen, aynı dönemde ham petrol üretimi yüzde 50 artış kaydetti.
Bloomberg’in aktardığına göre 2014 yılındaki fiyat çöküşünün ardından yatırımcılar şirketlerden daha yüksek verimlilik ve kâr talep etmeye başladı.
Bu baskı; işten çıkarmaları, şirket birleşmelerini, ileri teknolojilerin kullanımını, otomasyonu ve robotik sistemleri beraberinde getirdi.
Ajansın hesaplamalarına göre sektörde 2023 yılının başından bu yana gerçekleşen birleşme ve devralma işlemlerinin toplam hacmi 500 milyar doları aştı ve önceki üç yıllık dönemin toplamını yüzde 20’den fazla geride bıraktı.
Güncel verilerle ABD’deki ham petrol üretimi günlük 13,8 milyon varille rekor seviyeye ulaşsa da sektördeki istihdam son üç yılın en düşük seviyesinde seyrediyor.
Ülkedeki enerji şirketleri, 2014 yılında çalışan sondaj kulelerinin üçte birinden daha azıyla faaliyet gösteriyor; ancak sahadaki her bir kule artık o döneme kıyasla yaklaşık dört kat daha fazla petrol üretiyor.
Amerika
ABD, ismi açıklanmayan “büyük” bir bankaya yaptırım uygulayacak

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump yönetiminin önümüzdeki hafta büyük bir bankaya yaptırım uygulayacağını söyledi.
Yeni yaptırım, yine İran’a karşı iktisadi abluka kapsamında ilan edilecek.
“Real America’s Voice” programına konuk olduğu sırada ne finans kurumunun adını ne de bulunduğu ülkeyi belirten Bessent, bu adımın pazartesi günü (14 Eylül) atılacağını ifade etti.
Bessent, bu adımın başlangıçta cuma günü gerçekleştirilmesinin planlandığını fakat 11 Eylül 2001 saldırılarının 25. yıldönümü anma törenleri nedeniyle ertelendiğini belirtti.
Bessent şöyle konuştu:
“Herkes bu rejimle ilişkisini kesene kadar bu sürece devam edeceğiz. Bunu o kadar kârsız hale getireceğiz ki, şirketinizin ya da kendinizin, kişisel mali durumunuzun yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmasını göze almak istiyorsanız, buyurun deneyin. Ama peşinize düşeceğiz.”
ABD, Türkiye’deki bir bankaya “İran bağlantılı” olduğu iddiasıyla yaptırım uyguladı
ABD, Şubat ayında çatışmanın başlamasından bu yana İran’a karşı petrol ihracatı, nakliye ağları, silah tedarik kanalları, finansal aracılar, dijital varlık borsaları ve havacılık bağlantılarını hedef alan bir dizi ekonomik önlem uyguladı.
Trump yönetimi, geçen ay Bessent’in “Ekonomik Dışlama Operasyonu” olarak adlandırdığı girişimle kampanyasını tırmandırdı.
ABD, yaklaşık 60 kuruluş, kişi ve gemiye yaptırımlar uyguladı ve deniz taşımacılığı, havacılık, teknoloji, altın ve dijital varlıklar gibi sektörlerde İran’la iş yapanlara yönelik ikincil yaptırımların kapsamını genişletti.
Beyaz Saray geçen hafta İstanbul merkezli Golden Global Bank’ı, Çin’in İran petrolü karşılığında ödediği büyük meblağları Devrim Muhafızları’na aktardığı gerekçesiyle yaptırım kapsamına almıştı.
İran üzerindeki baskı giderek artmasına rağmen, ABD Başkanı Donald Trump savaşın Kasım ayındaki ABD ara seçimlerinden sonraya kadar sona ermeyeceğini öngördü.
Avrupa6 gün önceAvrupa savunma sanayii Ukrayna’ya yetişemiyor
Avrupa5 gün önceKoçbaşı olarak AfD
Görüş2 hafta önceBişkek’te “Yeni Düzen” gerçeğe dönüşüp dönüşemeyeceğini görmek için toplanıyor
Avrupa6 gün önceCDU, AfD’yi durdurmak için yeni göç planı hazırlıyor
Asya2 hafta önceHindistan’ın 2047 gelişmiş ekonomi hedefi zora girdi
Asya2 hafta önceABD’nin baskısıyla karşı karşıya kalan Japonya Merkez Bankası kritik bir karar aşamasında
Asya4 gün önceÇin’in HQ-17AE kısa menzilli hava savunma sistemi Pakistan’ın İHA savunmasını güçlendirecek
Asya2 hafta önceÇin insansı robot pazarında liderliği hedefliyor










