Macaristan ile Polonya arasında “siyasi iltica” krizi

Polonya Adalet Bakanı Waldemar Żurek, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ı, “popülist hükümetlerin müttefiklerini hapisten korumasına olanak tanıyan AB hukukundaki tehlikeli bir zayıf halkayı” ortaya çıkarmakla suçladı.

Żurek’in endişeleri, Macaristan hükümetinin geçen ay, Polonya’daki eski Hukuk ve Adalet (PiS) yönetiminin adalet bakanı Zbigniew Ziobro’ya iltica hakkı verme kararı üzerine geldi.

Macaristan Dışişleri Bakanlığı, Polonya’da Ziobro aleyhine yürütülen, kamu fonlarının kötüye kullanılması ve siyasi rakiplere karşı Pegasus casus yazılımının kullanılması iddialarına ilişkin cezai soruşturmaların siyasi baskı niteliğinde olduğunu savundu.

Donald Tusk’ın AB yanlısı hükümetinden Żurek, siyasi sığınma hakkının bu şekilde kullanılmasının, AB’nin hukukun üstünlüğünü uygulama kabiliyetine büyük bir tehdit oluşturduğunu söyledi.

Bakan, Macaristan’ın bu yaklaşımına yanıt verilmezse, diğer ülkeler de siyasi müttefiklerini korumak için 27 ülkeden oluşan bloğun mahkemelerini atlayacakları uyarısında bulundu.

POLITICO’ya konuşan Żurek şunları söyledi:

“Bu, tüm Avrupa Birliği için tehlikeli bir emsal teşkil ediyor. AB bunu kabul ederse, herkes bunu örnek göstermeye başlayacak… adalet siyasi bir araç haline gelecek. Sığınma kararı siyasi bir karardır, bağımsız bir mahkemenin kararı değildir. En endişe verici olan da bu, çünkü Avrupa tutuklama emri kurallarını atlatıyor.”

Ziobro, kasım ayında parlamento dokunulmazlığını kaybettikten sonra Macaristan’a kaçmıştı.

Polonya mahkemesinin şubat ayında Ziobro’nun tutuklanmasına karar verip vermeyeceği bekleniyor. Normal AB uygulamasına göre, böyle bir karar hızlı bir iadeyi tetikler.

Bu, Polonya’nın bu yasal boşlukla ilk karşılaşması değil. Ziobro’nun davası, eski yardımcısı Marcin Romanowski’nin davasının ardından geldi. Romanowski’ye, 2024 yılında Macaristan tarafından sığınma hakkı tanınmıştı ve geçerli bir tutuklama emri olmasına rağmen orada kalmaya devam ediyor.

AB kurumları şu ana kadar Budapeşte’yi onu iade etmeye zorlamak için herhangi bir adım atmadı.

Avrupa’daki tutuklama emirleri ancak hükümetler bunları uygulamayı seçtiğinde işe yarıyor. Bir hükümet bunu reddettiğinde, AB’nin onu uymaya zorlayacak açık ve etkili bir yolu yok.

Aralık sonunda Budapeşte, sığınma hakkı verildikten sonra mahkemelerin Avrupa tutuklama emirlerini uygulamalarını yasaklayarak bu yasal boşluğu yasaya dönüştürmüştü.

Macar yetkililer, bu kararı Polonyalı politikacıları siyasi zulümden korumak için gerekli olduğunu savunuyorlar. Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó, Macaristan’ın Polonya vatandaşlarına sığınma hakkı verdiğini, çünkü Polonya’da “demokrasi ve hukukun üstünlüğünün krizde” olduğunu söyledi.

Ziobro da bunu iddia ediyor. Budapeşte’den yayınlanan bir açıklamada, Başbakan Tusk yönetimindeki Polonya’da “siyasi haydutluk” ve “yavaş yavaş yayılan diktatörlük”e direndiği için sığınma talebini kabul ettiğini söyledi.

Orbán’a Macaristan’ın “cesur liderliği” için teşekkür etti ve “hukukun üstünlüğünün gerçek garantileri” geri getirilene kadar yurtdışında kalacağını söyledi.