Rosatom, Kuzey Deniz Yolu’nda doğu yönlü düzenli sevkiyatlarla 2027 başında yıl boyu kesintisiz taşımacılığa geçmeyi planlıyor. Hazırlıklar kapsamında iki doğalgaz tankeri teslim edilirken, nükleer buzkıran filosunun dokuz gemiye, yıllık yük hacminin ise 2026 sonunda 40 milyon tona çıkarılması hedefleniyor.

Rusya Devlet Atom Enerjisi Kurumu (Rosatom), Arktik bölgesindeki Kuzey Deniz Yolu’nda yıl boyu kesintisiz taşımacılığa 2027 başında geçmeyi hedefliyor.

Rosatom’un Kuzey Deniz Yolu ve Arktik Geliştirme Direktörü ve Arktik Direktörlüğü Başkanı Vladimir Panov, Interfaks ajansına verdiği demeçte en büyük yük göndericilerinden birinin bu tarihte Asya’ya düzenli sevkiyata başlayacağını söyledi.

Panov, “Kuzey Deniz Yolu doğu yönünde düzenli taşımacılığa, yani yıl boyu kesintisiz işleyişe bir adım uzaklıkta. En büyük yük göndericilerimizden birinin ürünlerini Asya’ya düzenli olarak sevk etmeye başlayacağı 2027 başında buna geçmeyi öngörüyoruz” dedi.

Doğu yönündeki düzenli seferler için hazırlıklarda son aşamaya gelindiğini belirten Panov, Rus denizcilerin Arktik’te görev deneyimi kazandığını vurguladı.

Panov’un verdiği bilgiye göre Zvezda tersanesi, Kuzey Deniz Yolu sularında çalışacak ilk iki doğalgaz tankerini sipariş sahibine teslim etti.

Gelecek yılın başında Çukotka adlı nükleer buzkıranın da hizmete alınması ve böylece nükleer buzkıran filosunun dokuz gemiye çıkarılması planlanıyor.

Panov, bir sonraki hedefin taşımacılık verimliliğini artırmak olduğunu kaydetti. Kış ve ilkbahar aylarında gemi konvoylarına geçiş sağlamanın halihazırda mümkün olduğunu belirten Rosatom yetkilisi, buna karşın konvoyların seyir hızının artırılması gerektiğini ifade etti.

Ayrıca arama-kurtarma altyapısının, haberleşmenin ve tıbbi desteğin geliştirilmesi gerekiyor.

Kuzey Deniz Yolu, Rusya’nın Avrupa yakası ile Uzak Doğu arasındaki en kısa deniz güzergahını oluşturuyor. Rusya sınırları içerisinde, tamamen Arktik Okyanusu denizlerinden ve kısmen Büyük Okyanus’tan geçen bu hattaki geçiş izinlerini Rosatom veriyor.

Güzergahın gelişimini Transarktik Ulaşım Koridoru’nun kurulmasıyla ilişkilendiren Panov, bu koridorun Kuzey Deniz Yolu’nu, bağlantılı iç su ve demiryolu hatlarını ve diğer ulaşım altyapısını kapsayacağını söyledi.

St. Petersburg ve Murmansk’tan başlayıp Kuzey Deniz Yolu üzerinden Vladivostok’a, oradan da Asya-Pasifik ülkelerine uzanan bu koridorun, deniz taşımacılığını Rusya’nın demiryolları ve iç su yollarıyla birleştirmesi hedefleniyor.

Proje, uluslararası transit geçişler ve Arktik bölgelerinin ikmali için limanların, buzkıran ve kurtarma filosunun, haberleşmenin ve diğer altyapıların geliştirilmesini öngörüyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de Doğu Ekonomi Forumu’nda Transarktik Ulaşım Koridoru’nu 24 saat esasına göre çalışır hale getirme planlarını açıklamıştı.

Çin ve Güney Kore’nin güzergahtaki seferleri artıyor

Kuzey Deniz Yolu halihazırda Çinli taşımacılık şirketleri tarafından kullanılıyor. NewNew Shipping Line şirketi 2023 yılında Çin’den düzenli taşımacılığa başlarken, Sea Legend Shipping de Ağustos 2026’da Çin ile Avrupa arasında haftalık mevsimlik seferler başlattı.

Rosatom verilerine göre, Kuzey Deniz Yolu üzerinden Çin’den Rusya’ya yapılan seferlerin sayısı 2023’te yediyken 2025’te 24’e çıktı; 2026 yılında ise 30’un üzerinde sefer yapılması bekleniyor.

Güney Kore de güzergahı test etmeye başladı. Ülke, ağustos ayında PanStar Acro adlı konteyner gemisini Avrupa’ya deneme seferine gönderdi.

Reuters’ın haberine göre Seul yönetimi, buzullarda yaşanabilecek olası zorluklarda gemiye yardım edilmesi konusu da dahil olmak üzere Moskova ile istişare yürüttü.

Kuzey Deniz Yolu’ndaki yıllık yük hacmi 2024 ve 2025 yıllarında 37 milyon tonu aştı. Rosatom, bu miktarın 2026 sonunda 40 milyon tona ulaşacağını öngörüyor.a

Rusya Federal İcra Dairesi, devlet şirketi Rusnano’nun eski başkanı Anatoliy Çubays hakkında 11 ayrı icra dosyası kapsamında yaklaşık 20 milyar rublelik tahsilat süreci yürütüyor. Kurum kayıtlarında Çubays’ın mal varlığına yönelik üç ayrı ihtiyati haciz kararı yer alırken şirketin eski yönetimi başarısız teknoloji projeleri nedeniyle milyarlarca rublelik zarara yol açmakla suçlanıyor.

Rusya Federal İcra Dairesi, devlete ait nanoteknoloji şirketi Rusnano’nun eski başkanı Anatoliy Çubays hakkında 11 ayrı icra takibi dosyası kapsamında toplam 19,87 milyar rublelik tahsilat işlemi başlattı.

Federal İcra Dairesinin icra takipleri veri tabanında yer alan bilgilere göre, söz konusu icra dosyaları ağırlıklı olarak bu yılın ekim ayı tarihini taşıyor. İcra konusu işlemler resmi kayıtlarda, “gerçek ve tüzel kişiler lehine diğer mülkiyet nitelikli tahsilatlar” ile icra harçları olarak sınıflandırılıyor.

Resmi kayıtlarda yer alan dosyalardan üçü kapsamında Çubays’ın mal varlığı üzerine ihtiyati haciz konulduğu görülüyor.

Çubays’ın avukatı Pavel Hlyustov, RBK’ye yaptığı açıklamada, “Davalıların savunma tarafı, Rusnano’nun eski yönetimi tarafından herhangi bir zarara yol açılmadığını doğrulayan kapsamlı ve eksiksiz bir delil listesi sunmuştur” değerlendirmesinde bulundu. Hlyustov, savunma tarafının haklılığını tüm yasal yolları kullanarak kanıtlamayı sürdüreceğini vurguladı.

Moskova Tahkim Mahkemesi, nisan ayında Rusnano’nun Çubays ile şirketin altı eski üst düzey yöneticisine yönelik açtığı tazminat davasını kısmen kabul etti.

Mahkeme, 3,892 milyar ruble ve 20,45 milyon dolarlık tahsilat kararı verdi. Dava konusu zarar, Çubays’ın şirketin başında olduğu dönemde yürütülen “Plastic Logic” esnek ekranlı tablet bilgisayar projesinin uygulanması sırasında uğranılan kayıplardan kaynaklandı.

TASS ajansının aktardığı bilgiye göre, bu sürecin ardından Federal İcra Dairesi, Rusnano’nun eski başkanının yaklaşık 5,5 milyar ruble değerindeki mal varlığına yönelik bir başka haciz ve icra takibi süreci daha açtı.

Mayıs ayında ise istinaf mahkemesi, Çubays ve diğer eski Rusnano yöneticilerinden 5,5 milyar ruble tutarında zararın tahsil edilmesine hükmeden alt mahkeme kararını hukuka uygun buldu.

Moskova Tahkim Mahkemesi temmuz ayında da Rusnano’nun açtığı yeni bir davayı karara bağladı.

Mahkeme, manyetorezistif rastgele erişimli bellek (MRAM) üretimi tesisi kurmayı hedefleyen Crocus projesinin yürütülmesinden sorumlu olan Çubays ile kamu şirketinin eski yönetim kadrosundan 11,9 milyar ruble tutarında tazminat tahsil edilmesine hükmetti.

Avukat Pavel Hlyustov, temmuz ayındaki bu kararın ardından mahkeme hükmünün hukuka aykırı olduğunu savunarak karara itiraz edeceklerini duyurmuştu.

Hlyustov o dönem yaptığı açıklamada, “Davanın büyüklüğüne ve kapsamına rağmen, duruma yalnızca zamanın değil, üst mahkemenin de tarafsız bir değerlendirme getirebileceğini umuyorum” ifadelerini kullanmıştı.

Anatoliy Çubays Kanada’nın yaptırım kararına karşı dava açtı: ‘Ben de Putin’e muhalifim’

Rusnano’nun kurumsal korumadan sorumlu murahhas idarecisi Mihail Mariçev, Rus Kommersant gazetesine verdiği mülakatta, Rusnano’nun geçmiş yönetimi tarafından ilan edilen bazı projelerin başlangıçtan itibaren tam anlamıyla tamamlanma amacı taşımadığını ileri sürdü.

Mariçev mülakatta şu değerlendirmelerde bulundu:

“Ancak bazı münferit vakalarda proje başlangıçtan itibaren tam bir tamamlanmaya odaklanmamıştı; fonların önemli bir bölümü ise yurtdışına çıkarılıyordu. Bunun yanı sıra benzer bazı hadiselerin sonucu, eski Batı teknolojileri uğruna Rus bilim ekollerinden vazgeçilmesi oluyordu.”

Mariçev’in değerlendirmesine göre yabancı yargı yetkisi alanları ve offshore yapıları bu tür durumlarda “yalnızca teknik bir araç olmaktan çıkıp yönetilebilirliği bulanıklaştırma ve kârı dışarı aktarma yöntemine dönüşüyordu.”

Söz konusu uygulamaların sunumlardaki ve uygulamadaki çelişkilerine işaret eden Mariçev, şunları kaydetti:

“Sunumlarda bu durum son derece modern görünüyordu: Esnek uluslararası araçlar, pazarlara erişim, sermaye ve teknolojiler… Pratikte ise şirket fazlasıyla sık bir biçimde bambaşka bir tabloyla karşılaşıyordu: Erken aşama riskleri ile maliyetler Rusya tarafında kalıyor, değerin, fikri sermayenin ve varlık üzerindeki hakların önemli bir bölümü ise dış çevrede yer alıyordu. Bir kamu şirketi için bu durum tali değil, ilkesel bir meseledir.”

Anatoliy Çubays, 2020 yılında Rusnano başkanlığından ayrıldıktan sonra Rusya Devlet Başkanı’nın sürdürülebilir kalkınmadan sorumlu özel temsilciliği görevine getirildi. Çubays, 2022 yılının ilkbahar aylarında bu görevinden istifa ederek Rusya dışına çıktı.

Moskova Tahkim Mahkemesinden Çubays ve Rosnano yöneticilerine haciz

Rusya hükümeti, Ukrayna sınırındaki bölgelerde faaliyet gösteren enerji şirketlerine olası İHA saldırılarına karşı hazırlık yapma talimatı verdi. Şirketler transformatör ve kesici gibi kritik parça stoklarını üç katına çıkarırken, hasarları onarmak için 154 bin personelden oluşan acil müdahale gücü kuruldu.

Rusya hükümeti, Ukrayna sınırındaki bölgeler ile kontrolü altında tuttuğu Ukrayna topraklarındaki enerji şirketlerine, insansız hava aracı saldırılarına karşı hazırlık yapma talimatı verdi.

Şirketlerden, santrallere ve kazan dairelerine yönelik olası vuruşlara karşı ekipman ve yedek parça stoklarını artırmaları istendi.

Vedomosti gazetesinin aktardığına göre, Rusya Enerji Bakanlığı Yakıt ve Enerji Kompleksi Operasyonel Yönetim Departmanı Müdür Yardımcısı Vitaliy Popravka, Federasyon Konseyinde düzenlenen yuvarlak masa toplantısında konuya ilişkin bilgi verdi.

Popravka, enerji işletmelerinin kritik ekipman rezervlerini şu ana kadar üç katına çıkardığını söyledi.

Bu stokların özellikle transformatörleri ve devre kesicileri kapsadığını belirten Popravka, acil onarım faaliyetleri için özel teknik araç ve iş makinelerinin de satın alındığını dile getirdi.

Bu tedbirlerin yanı sıra Rusya Enerji Bakanlığı, Rostehnadzor ve Rusya Acil Durumlar Bakanlığının bölge karargahları her yıl düzenlenen federal düzeydeki kaza önleme tatbikatını icra etti.

Popravka, tatbikatta sahadaki tüm senaryoların ve muhtemel gelişmelerin tek tek denendiğini kaydetti.

Enerji şebekesinde baş gösterebilecek olağanüstü durumlara anında müdahale edebilmek amacıyla geniş çaplı bir kuvvet oluşturulduğunu aktaran Popravka, bu yapının 23 binden fazla ekip, 154 bin personel ve 60 birim teknik araçtan meydana geldiğini açıkladı.

Enerji Bakanlığı temsilcisi, bölgelerdeki bütün acil kurtarma ve onarım faaliyetlerini koordine etme görevinin ise omurga niteliğindeki sistem şebeke şirketlerine devredildiğini bildirdi.

Bunun yanı sıra altyapıdaki koruma eksiklikleri Rus parlamentosunun da gündeminde yer alıyor.

Rusya Devlet Duması İnşaat ve Konut Politikaları Komisyonu Başkan Yardımcısı Svetlana Razvorotneva, hasar gören enerji altyapısının hızlıca onarılabilmesi için 2027 yılı federal bütçesinden 20 milyar rubleye kadar kaynak ayrılabileceğini belirtti.

Bazı tesislerin halen yeterince korunmadığına işaret eden Razvorotneva, özellikle bölgesel ısıtma sağlayan kazan dairelerinin risk altında olduğunu vurguladı.

Razvorotneva, bu tesislerin vurulması halinde mobil ısıtma üniteleri ile seyyar elektrik santrallerinin devreye sokulmak zorunda kalacağını sözlerine ekledi.

Söz konusu hazırlıkların öncesinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, enerji tesislerine yönelik karşılıklı saldırıların durdurulmasını teklif etmişti.

Ancak Moskova bu öneriyi geri çevirdi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “Bize geçici bir ateşkes değil, kalıcı barış lazım” diyerek teklifi reddettiklerini kaydetti.

Birleşmiş Milletler bağımsız soruşturma komisyonu ise dün yaptığı açıklamada, “Rusya’nın Ukrayna’nın enerji şebekesine kasten saldırarak insanlığa karşı savaş suçları işlediğini” iddia etti.

Komisyon, Moskova’nın eylemlerinin Ukrayna halkını temel enerji kaynaklarından doğrudan mahrum bırakmayı ve halka acı çektirmeyi amaçladığını savundu.