Meksika’daki kartel operasyonuna CIA doğrudan katıldı

Başta CIA olmak üzere Amerikan istihbarat kurumları, Meksika özel kuvvetlerinin pazar günü ülkenin en azılı kartel liderlerinden birini bulup öldürmesine yardımcı oldu.

Meksikalı yetkililer, Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin (CJNG) kurucusu Nemesio Oseguera Cervantes’in romantik partnerlerinden birinin sırdaşını takip ederek onun yerini tespit edebildiklerini açıkladılar.

Meksikalı yetkililer pazar günü ABD istihbaratının desteğini kabul etmişlerdi, fakat bunun “El Mencho” olarak bilinen uyuşturucu kaçakçısının yakalanmasında sadece “tamamlayıcı” bir rol oynadığını ileri sürmüşlerdi.

POLITICO ile konuşan hiç kimse Meksika ile paylaşılan bilgilerin niteliğini açıklamadı. 

Fakat üst düzey yetkili, Pentagon liderliğindeki bir görev gücü aracılığıyla birçok ABD istihbarat ve kolluk kuvvetinin Oseguera’nın yakalanmasına yardımcı olduğunu söylerken, konuyla ilgili bilgi sahibi kişi özellikle CIA’in katkısına dikkat çekti.

Üst düzey yetkili gibi hassas istihbarat konularını tartışmak için isimsiz kalmak isteyen kişi, “CIA, El Mencho’nun yakalanmasında önemli rol oynadı,” dedi.

Pentagon’un geçen ay kurduğu “görev gücü” başrolde

Üst düzey yetkilinin Meksikalılara istihbarat desteği sağladığını söylediği görev gücü, Pentagon tarafından geçen ay kuruldu.

Ortak Kurumlar Arası Kartelle Mücadele Görev Gücü olarak bilinen ve ordunun ABD Kuzey Komutanlığı altında faaliyet gösteren bu görev gücü, kuruluşunu duyuran basın bültenine göre, ABD kolluk kuvvetleri, istihbarat topluluğu ve Savunma Bakanlığı temsilcilerinden oluşuyor.

Operasyon hakkında bilgi verilen kişi, CIA’in başarılı istihbarat desteğini, Direktör John Ratcliffe yönetimindeki kurumda yaşanan daha geniş çaplı bir değişimin parçası olarak değerlendirdi.

Bu kişi, “Direktör Ratcliffe ilk günden beri kartellere karşı mücadeleye odaklanıyor ve bu, daha geniş çaplı stratejinin bir parçası,” dedi.

“Donroe Doktrini”nin yeni uygulaması

ABD’nin, Meksika’nın belki de en güçlü uyuşturucu baronunu hedef alan operasyona dahil olması, Başkan Donald Trump’ın uyuşturucu ile mücadeleyi yönetiminin dış ve ulusal güvenlik politikasının merkezine koyduğunun en son göstergesi.

Oseguera’yı ortadan kaldırma operasyonu, Trump’ın Meksika lideri Claudia Sheinbaum’a, hükümeti kartelleri ortadan kaldırmak için daha fazla çaba göstermezse ABD’nin ülkesinde doğrudan askeri harekat düzenleyeceği yönünde defalarca tehdit etmesinin ardından geldi.

Bu hafta sonu düzenlenen baskın, Sheinbaum’un baskıya yanıt verdiğinin bir işareti gibi görünüyor.

ABD Dışişleri Bakanlığına göre, 2009 yılında Jalisco Yeni Nesil Karteli’ni kuran Oseguera, bu karteli Meksika’nın önde gelen kokain, eroin ve metamfetamin kaçakçısı haline getirdi.

ABD hükümeti, kartelini Meksika’nın en şiddetli kartellerinden biri olarak nitelendirdikten sonra, 2024 yılında başına 15 milyon dolarlık ödül koydu.

Çatışmalar şimdilik duruldu

Oseguera’nın ölümü, pazartesi günü Meksika genelinde bir dizi intikam cinayeti ve diğer şiddet eylemlerine yol açtı ve ülke genelinde işyerleri, okullar ve havaalanları kapatıldı.

Sheinbaum, sosyal medyada Meksikalılara “bilgi sahibi olun ve sakin olun” çağrısında bulundu.

Meksika Güvenlik Kabinesi, pazartesi günü Jalisco eyaletinde birkaç yeni barikat kurulduğunun bildirildiğini, fakat yetkililerin bunların %83’ünü çoktan kaldırdığını açıkladı.

El Mencho’nun kartelinin güç merkezi olan Jalisco, pazar günkü şiddet olaylarının en ağırını yaşadı. Şüpheli çete üyeleri otobüsleri ve araçları ateşe verdi ve yolları barikatlarla kapattı.

Kabine, X’te yaptığı bir paylaşımda, pazartesi günü kurulan barikatların çoğunun, yolları tıkayan hasarlı araçlardan kaynaklandığını belirtti.

Kabineye göre, pazar günü yaşanan şiddet olaylarının ardından Jalisco’da 65 barikat kurulduğu bildirildi.

Meksika Güvenlik Bakanı Omar García Harfuch pazartesi günü yaptığı açıklamada, Meksika Ulusal Muhafız Teşkilatı’nın 25 üyesinin, Jalisco eyaletinde çatışmalarda hayatını kaybedenler arasında yer aldığını söyledi.

Meksika Savunma Bakanı General Ricardo Trevilla Trejo ise, “CJNG kartelinin sekiz üyesi askeri operasyonda öldürüldü,” dedi.

El Mencho’nun kartel tarihi

2010 yılında, Nacho Coronel’in ölümü ve Milenio Karteli’nin lideri Oscar Orlando Nava Valencia’nın (namı diğer “El Lobo”) yakalanmasının ardından, Milenio Karteli iki gruba ayrıldı: “Los Torcidos” ve “La Resistencia.”

Bu iki grup, Jalisco’daki uyuşturucu kaçakçılığının kontrolü için bir savaş başlattı ve Los Torcidos, El Mencho’nun liderliğinde bugünkü CJNG haline geldi.

El Mencho’nun komutası altında CJNG, Jalisco ve komşu eyaletlerdeki uyuşturucu kaçakçılığı üzerindeki kontrolünü genişletmeye ve sağlamlaştırmaya başladı ve rakip karteller Zetas ve Knights Templar ile mücadeleye girdi.

Ağustos 2012’de, yakalandığına dair bazı haberlere rağmen, El Mencho, Guadalajara’da CJNG’ye karşı Meksika güvenlik güçleri tarafından yürütülen bir operasyondan kaçtı.

Polisin çabalarını engellemek ve üyelerine kaçmak için zaman kazandırmak amacıyla kartel, şehirdeki ana yollarda araçları ateşe vererek onlarca barikat kurmuştu.

CJNG’nin artan gücü ve şiddet içeren taktikleri, güvenlik güçleri ve hükümetlerin daha fazla dikkatini çekmesine ve baskı yapmasına neden olsa da, El Mencho yetkililerden kaçmaya devam etti.

Düşük profilli bir yaşam sürdürdüğü için, ölümünden yıllar önce ölümüne dair söylentiler ortaya çıkmıştı.

Örneğin, Şubat 2022’de Meksika basınında yer alan çeşitli haberlerde, El Mencho’nun CJNG’nin bazı rakipleriyle yaşadığı çatışmada öldürüldüğü belirtildi.

CJNG’nin düşmanları tarafından Guadalajara çevresine bırakılan karalanmış mesajlarla yayılan bir başka söylenti ise, El Mencho’nun o şehirdeki bir hastanede böbrek yetmezliğinden öldüğü yönündeydi.

El Mencho’nun ailesinin birkaç üyesi bir süredir gözaltındaydı. Kasım 2024’te, ABD ajanları damadı Cristian Gutiérrez-Ochoa’yı California’da tutuklanmıştı.

Yedi ay önce, Meksika yetkilileri kardeşi Abraham Oseguera’yı da Jalisco’da tutukladı. Bir başka kardeşi Antonio Oseguera da 2022’de Meksika’da yakalandı.

Oğlu Ruben Oseguera, 2020 yılında iade edildikten sonra şu anda ABD’de hapis cezasını çekiyor.

Son olarak, eşi Rosalinda González Valencia, Kasım 2021’de Meksika’da kara para aklama suçlamasıyla tutuklanmıştı.