Moldova liderlerinden Romanya ile birleşme mesajı: Kişisel destek tam, halk desteği eksik

Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu ve Başbakan Aleksandru Munteanu, olası bir referandumda Romanya ile birleşme yönünde oy kullanacaklarını ancak halkın çoğunluğunun henüz bu fikri desteklemediğini açıkladı. İktidar kanadı Avrupa Birliği üyeliğini stratejik öncelik olarak korurken, muhalefet liderleri üst düzeyden gelen birleşme mesajlarını “vatana ihanet” olarak nitelendirerek tepki gösterdi.

Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu, konunun ulusal referanduma götürülmesi halinde Romanya ile birleşme yönünde oy kullanacağını açıkladı.

11 Ocak’ta İngiliz “The Rest Is Politics” podcast yayınına katılan Sandu, Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde bağımsızlık hareketine katılan yüz binlerce kişinin de bu görüşü savunduğunu hatırlattı.

Sandu, ülkede referandum yapılmadığı için kesin sayının bilinmediğini ancak o dönemde birleşme fikrinin güçlü bir tabanı olduğunu belirtti.

“Küçük ülkelerin hayatta kalması zorlaşıyor”

Sandu, birleşme fikrine neden sıcak baktığı sorusuna, mevcut jeopolitik durumu işaret ederek yanıt verdi.

Moldova gibi küçük bir ülkenin demokratik ve egemen kalarak, özellikle Rusya’ya karşı direnmesinin giderek zorlaştığını iddia eden Sandu, “Referandum olsaydı Romanya ile birleşme yönünde oy kullanırdım” diye konuştu.

Buna karşın Cumhurbaşkanı, mevcut tabloda Moldova halkının çoğunluğunun birleşmeden yana olmadığını kabul etti.

Öncelikli hedefin Avrupa Birliği (AB) entegrasyonu olduğunu belirten Sandu, “Halkın çoğunluğu AB entegrasyonunu destekliyor. Biz de buna odaklanıyoruz çünkü bu daha gerçekçi bir hedef” ifadelerini kullandı.

Moldova nüfusunun önemli bir bölümü halihazırda çifte vatandaşlık taşıyor. Sandu’nun paylaştığı verilere göre, 2,6 milyonluk nüfusun yaklaşık 1 milyonu Romanya pasaportuna sahip.

Kendisinin de 15 yıldır Romanya vatandaşı olduğunu belirten Sandu, 2023 yılında imzaladığı kararnameyle resmi dilin Moldovaca yerine Romence olarak tanınmasını sağlamıştı.

Başbakan Munteanu: Vatandaş olarak ‘evet’, Başbakan olarak AB

Cumhurbaşkanı’nın ardından Başbakan Aleksndru Munteanu da benzer bir tutum sergiledi.

15 Ocak’ta Observatorul de Nord’a konuşan Munteanu, şahsi görüşü ile devlet adamı sorumluluğunu ayırdı.

Munteanu, “Bir vatandaş olarak Romanya ile birleşmeye oy verirdim. Ancak Moldova Başbakanı olarak, ülkenin stratejik hedefinin AB entegrasyonu olduğunu üç kez oylarıyla beyan eden çoğunluğun iradesini yerine getirmekle yükümlüyüm” dedi.

Muhalefetten “vatana ihanet” suçlaması

Ülke yönetiminin en tepesinden gelen bu açıklamalar, muhalefet kanadında tepkiyle karşılandı.

Parlamentoda sandalyeye sahip Sosyalist Parti (PSRM) ve Komünist Parti (PCRM), Sandu’yu “siyasi ihanet” ile suçladı.

PSRM tarafından yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı’nın anayasal olarak egemenliğin garantörü olması gerektiği hatırlatıldı ve Sandu’nun makamını “birlikçi projeleri ve dış diktayı teşvik etmek” için kullandığı öne sürüldü. Parti, savcılığı “vatana ihanet” soruşturması başlatmaya çağırdı.

Komünist Parti ise hükümetin “Rusya tehdidi” argümanını ideolojik bir kılıf olarak kullandığını savundu. Parti açıklamasında, “Küçük bir ülkenin Rusya gibi bir tehdide karşı duramayacağı ve Romanya çatısı altında güvende olacağı fikri halka empoze ediliyor” görüşüne yer verildi.

Tarihsel süreçte 19. yüzyılda Rus İmparatorluğu’nun bir parçası olan bölge, 1918’de bağımsızlığını ilan edip Romanya ile birleşmiş, 1940’ta ise Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilerek Moldova SSC adını almıştı.

Bükreş’in tutumu: Gönlümüz birleşmeden yana

Romanya tarafı ise birleşme fikrine sıcak bakmakla birlikte kararı Kişinev’e bırakıyor.

Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, Temmuz 2025’te Frankfurter Allgemeine Zeitung’a verdiği demeçte, “Şahsen Moldova ile birleşmeyi görmek isterim ancak komşu cumhuriyet halkının iradesine saygı duyuyorum” ifadelerini kullanmıştı.

Sandu’nun açıklamalarını değerlendiren Romanya Cumhurbaşkanı Danışmanı ve Avrupa Parlamentosu Milletvekili Eugen Tomac ise Bükreş’in yaklaşımının değişmediğini vurguladı.

CaleaEuropeană.ro‘ya konuşan Tomac, Prut Nehri’nin her iki yakasındaki vatandaşlar için birleşmenin doğal bir süreç olduğunu ancak şu anki önceliğin AB entegrasyonunu hızlandırmak olduğunu belirtti.

Anketler ne söylüyor?

Liderlerin açıklamalarına rağmen kamuoyu yoklamaları birleşme fikrinin halk nezdinde azınlıkta kaldığını gösteriyor.

IMAS araştırma şirketinin Aralık 2025 verilerine göre, halkın yüzde 54’ü Romanya ile birleşmeye karşı çıkarken, destek oranı yüzde 29’da kaldı. Buna karşılık AB üyeliğine destek verenlerin oranı yüzde 48 seviyesinde.

Moldova’da 2024 yılında yapılan seçimlerde Maya Sandu ikinci turda yüzde 55,33 oyla yeniden seçilmiş, anayasaya AB hedefini koyan referandum ise yurt dışı oylarının etkisiyle kıl payı kabul edilmişti.

2025 genel seçimlerinde ise Sandu’nun kurucusu olduğu Eylem ve Dayanışma Partisi (PAS) parlamentoda çoğunluğu elde ederek 2028 yılına kadar tam üyelik vaadinde bulunmuştu.