NASA, Ay’a nükleer reaktör inşa etmeyi planlıyor

ABD Ulaştırma Bakanı ve NASA şefi Sean Duffy, bu hafta Ay’da bir nükleer reaktör inşa etmek için hızlandırılmış planları açıklayacak.

Bu, eski Fox News sunucusu ve geçici NASA yöneticisi olarak Duffy’nin ilk önemli adımı olacak.

NASA, Ay yüzeyinde bir reaktör inşa etmeyi tartışmıştı fakat POLITICO’nun elde ettiği belgelere göre, bu plan daha kesin bir zaman çizelgesi içeriyor ve ajansın büyük bir bütçe kesintisiyle karşı karşıya olduğu bir dönemde geliyor.

Bu hamle, iki görevi birden yürütmesi konusunda Kongre üyelerinden tepki gören Duffy’nin NASA’nın politika belirleme sürecinde rol oynamak istediğini de vurguluyor.

İsmini açıklamak istemeyen bir NASA yetkilisi, “Bu, ikinci uzay yarışını kazanmakla ilgili,” dedi.

Başkan Donald Trump, Elon Musk’un müttefiki Jared Isaacman’ın adaylığını aniden geri çekmesinin ardından temmuz ayında Duffy’yi geçici yönetici olarak atamıştı.

Duffy ayrıca, NASA’nın bir başka hedefi olan Uluslararası Uzay İstasyonunun daha hızlı bir şekilde değiştirilmesi için bir talimat verdi.

Planlar, Trump yönetiminin insanlı uzay uçuşlarına verdiği öncelikle uyumlu. Beyaz Saray, diğer programlarda büyük kesintiler yapılmasını savunurken, 2026 yılı için insanlı uzay uçuşları fonlarını artıracak bir bütçe önerdi. Bu kesintiler arasında bilim misyonları için yaklaşık yüzde 50’lik bir kesinti de bulunuyor.

Reaktör yönergesi, ajansa, astronotların Ay yüzeyine geri dönmesi için önemli bir unsur olan 100 kilovatlık bir nükleer reaktörün 2030 yılına kadar fırlatılması için endüstriden teklifler almasını emrediyor.

NASA, daha önce Ay’da kullanılmak üzere 40 kilovatlık bir reaktörün araştırılmasına fon sağlamış ve 2030’ların başında bir reaktörü fırlatmaya hazır hale getirmeyi planlamıştı.

Yönergeye göre, reaktöre sahip ilk ülke “ABD’yi önemli ölçüde engelleyecek bir yasak bölge ilan edebilir”, bu da ajansın Çin ve Rusya’nın başlattığı ortak projeye ilişkin endişesinin bir göstergesi.

Yönerge ayrıca NASA’ya bu çabaya liderlik edecek bir kişi atamasını ve 60 gün içinde sektörden görüş almasını emrediyor. Ajans, Çin’in ilk astronotunu Ay’a indirmeyi planladığı tarih olan 2030 yılına kadar reaktörü fırlatabilecek şirketler arıyor.

Nükleer girişim, Pentagon’un nükleer güçle çalışan roket motorları üzerine ortak programı iptal etmesine rağmen NASA’nın nükleer geliştirme alanındaki çalışmalarını sürdüreceği anlamına geliyor.

NASA yetkilisi, “Bütçede nükleer tahrik öncelikli yer almadı, fakat bunun nedeni nükleer tahrikin değersiz bir teknoloji olarak görülmesi değil,” dedi.

Uzay istasyonu direktifi, ajansın sözleşme verme şeklini değiştirerek eskiyen ve sızıntı yapan Uluslararası Uzay İstasyonunu ticari olarak işletilen istasyonlarla değiştirmeyi amaçlıyor.

NASA, ajansın teklif talebinden itibaren altı ay içinde en az iki şirkete sözleşme vermeyi planlıyor. Yetkililer, 2030 yılına kadar uzaya yeni bir istasyon yerleştirmeyi umuyor. Aksi takdirde, yörüngede kalıcı olarak insanlı bir uzay istasyonuna sadece Çin sahip olacak.

Axiom Space, Vast ve Blue Origin dahil olmak üzere birçok şirket uzay istasyonu talebini karşılamak için harekete geçti. Fakat Kongre üyeleri, son aylarda ajansın onlara ihtiyaç duydukları fonları sağlamak için yeterince hızlı hareket etmediğini belirtti.