NATO, AWACS filosunu Saab GlobalEye ile değiştirmeyi planlıyor

Reuters’a konuşan konuya vakıf dört kaynağa göre NATO, yaşlanan AWACS erken uyarı uçaklarının yerine İsveçli Saab’ın GlobalEye gözetleme uçaklarını almayı planlıyor. Kaynaklar, kararın 7 ve 8 Temmuz’da Ankara’da yapılacak NATO toplantısında açıklanacağını belirtti.

Reuters’a konuşan konuya vakıf dört kaynağa göre NATO, yaşlanan AWACS erken uyarı uçakları filosunu İsveçli savunma şirketi Saab’ın GlobalEye gözetleme uçaklarıyla değiştirmeyi planlıyor.

Kaynaklar, bu adımın ABD Başkanı Donald Trump ile zaten hassas seyreden ilişkileri sınayabileceğini ifade etti.

Trump, NATO müttefiklerine Amerikan yapımı silah satın almaları yönünde baskı uyguluyor.

Avrupa ülkelerini kıtanın güvenliğinin mali yükünü ABD’ye bırakarak “bedavacılık yapmakla” suçlayan Trump, NATO’dan ayrılma tehdidini de defalarca dile getirdi.

Kaynaklar, NATO’nun GlobalEye planını 7 ve 8 Temmuz’da Türkiye’nin başkenti Ankara’da düzenlenecek üye ülkeler toplantısında açıklayacağını söyledi.

Dokuz metre genişliğindeki karakteristik radar kubbeleriyle adeta uçan radar kulelerini andıran NATO’nun 14 Havadan Erken İhbar ve Kontrol Sistemi (AWACS) uçağı, 1982’den bu yana ittifakın hava gözetleme kapasitesinin temel unsurlarından biri olarak görev yapıyor.

Almanya’daki Geilenkirchen Hava Üssü’nde konuşlu AWACS filosu, Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahale başlatmasının ardından NATO’nun ittifakın doğu kanadındaki gözetleme görevlerinde yaygın biçimde kullanıldı.

Kaynaklar, hazırlanan yenileme planı kapsamında Geilenkirchen üssünün zamanla dünyanın en büyük GlobalEye gözetleme uçağı filosuna ev sahipliği yapabileceğini belirtti.

İlk uçuşunu 2018’de gerçekleştiren GlobalEye sistemi, Kanada merkezli Bombardier’in ürettiği Global 6500 iş jetini temel alıyor.

GlobalEye, Boeing’in 737 yolcu uçağı platformu üzerine geliştirilen, erken uyarı ile komuta ve kontrol görevleri için tasarlanan E-7 Wedgetail uçağıyla rekabet ediyor.

E-7 Wedgetail, muharebe sahasını gözetlemek ve harekâtı yönlendirmek amacıyla geliştirildi.

NATO, 2025’te altı Boeing E-7 Wedgetail uçağı satın alma yönündeki ilk planından vazgeçmişti.

Bu karar, uçağın en büyük müşterisi olan Pentagon’un 26 adet E-7 satın alma planını iptal ederek bunun yerine uydu sistemlerine daha fazla ağırlık verme kararı almasının ardından alınmıştı.

Ancak ABD Kongresi üyelerinin baskısı üzerine Savaş Bakanı Pete Hegseth, mayıs ayında Kongre’deki bir oturumda Pentagon’un E-7 uçağını yeniden bütçeye dahil etmek için çalıştığını söyledi.