Netanyahu, İran savaşı anketlerde avantaj sağlamadığı için ani seçimden kaçınmaya çalışıyor

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, devlet bütçesini geçirmek ve muhtemelen kaybedeceği erken seçimleri önlemek için acele ediyor. İran’daki savaş, şu ana kadar anketlerde onun konumunu iyileştirmeye pek yardımcı olmadı.

Savaşın ilk günlerinde Netanyahu’nun kampı, onun siyasi stratejisine aşina bir kaynağa göre, Ayetullah Ali Hamaney’i öldüren açılış saldırısından yararlanarak erken seçim ilan edip sağ koalisyonunun avantaj elde etme şansı olduğunu ummuştu.

Ani seçimlere gitmenin bir yolu, parlamentonun bütçeyi 31 Mart’a kadar geçirememesine izin vermekti ki bu, İsrail yasalarına göre 90 gün içinde seçim çağrısında bulunulmasını tetikleyecekti. ABD-İsrail ortak saldırıları çok sayıda üst düzey İranlı figürü öldürürken, Netanyahu’nun bazı yakın çalışma arkadaşları haziran ayında bir seçim yapılması fikrini kamuoyuna açıkça dile getirdi.

Ancak Reuters’a konuşan hükümetten üç üyeye göre, şu ana kadar belirtilen hedefi olan İran rejimini devirmeyi başaramayan savaşın neredeyse dördüncü haftasında, İsrail’in en uzun süre görev yapan başbakanı erken seçimlerden kaçınmaya çalışıyor.

Erken bir yarıştan kaçınma çabası, bütçe için parlamentoda çoğunluk oyu sağlamak amacıyla siyasi müttefiklere fon ayırmayı ve gelecek haftaki son tarihe yetiştirmek için bütçeyi meclisin Maliye Komisyonu’ndan hızla geçirmeyi içeriyor.

Netanyahu, 2023’ten bu yana yaptığı kamuya açık açıklamalarda, savaş zamanında seçimlerin öne çekilmesi çağrılarını sürekli olarak reddetti.

Netanyahu 12 Mart’ta gazetecilere yaptığı açıklamada, “Umarım hükümet görev süresini tamamlar… yani Eylül veya Ekim’de seçimler olur” dedi ve savaş zamanında müttefiklerine sorumlu olmaları ve ağırlıklı olarak savunmaya yönelik 225 milyar dolarlık bütçeyi geçirmeleri yönünde çağrıda bulunduğunu söyledi.

SAVAŞ UZADIKÇA ANKETLERDE KİLİTLENME

Netanyahu için savaş, dikkatini Gazze’den, ulusal mutabakatın en güçlü olduğu İran’a karşı ABD ile ortak yürüttüğü kampanyaya çevirmesine yardımcı oldu. Anketler, Netanyahu’nun varoluşsal bir tehdidi ortadan kaldırmayı amaçladığını söylediği savaşın İsrailliler arasında geniş destek gördüğünü gösteriyor.

Ancak oylara gelindiğinde, anketler 7 Ekim 2023’ten bu yana büyük ölçüde değişmeyen bir tablo gösteriyor.

Siyaset bilimci Gideon Rahat, anketlerin tutarlı bir şekilde seçmenlerin yaklaşık %40’ının Netanyahu’nun milliyetçi ve dini partilerden oluşan koalisyonuna sadık kaldığını, %40’ının muhalefet partilerini desteklediğini ve kararsız oyların şu ana kadar Netanyahu’ya yönelmediğini söyledi.

Rahat, İsrailliler savaşın hedeflerini desteklemek için bir araya gelse bile, Haziran ayındaki daha kısa süren çatışma turunun ardından, savaşın kesin bir sonuç veya diplomatik çözüm olmadan uzamasıyla birlikte yorgunluklarının arttığını belirtti.

Times of Israel’in 19 Mart’ta yayınladığı bir anket, Netenyahu’nun Likud partisinin mevcut 34 sandalyeden düşerek Knesset’teki 120 sandalyenin 28’ini kazanacağını gösterdi. Ankete göre Likud en büyük parti olsa da, koalisyonu çoğunluğu sağlayamayacak ve sadece 51 sandalye kazanacaktı.

İsrail Bilim Bakanı ve Likud üyesi Gila Gamliel, 3 Mart’ta yerel radyoya yaptığı açıklamada seçimlerin Haziran sonu veya Temmuz başında yapılacağını söyledi. Üst düzey parti üyeleri ve Netenyahu’nun yardımcıları İsrail medyasına benzer açıklamalarda bulundu.

Netenyahu, aradan geçen haftalarda İran halkının rejimi devireceğine dair bir kesinlik olmadığını kabul etti. Savaş beşinci haftasına yaklaşırken, yaz aylarında seçim ihtimali uzak görünüyor.

BÜTÇE SON TARİHİ YAKLAŞIRKEN
SAVAŞ MALİYETLERİ FIRLIYOR

Maliye Bakanlığı tahminlerine göre, okulların kapalı olduğu ve işyerlerinin sadece kısmen açık olduğu İran savaşı ekonomiye haftada beş milyar şekele (1,6 milyar dolar) mal oluyor.

Netanyahu’nun hükümeti ayrıca İran savaşı başladığından bu yana savunma maliyetleri için ek 32 milyar şekel onaylamak zorunda kaldı.

Savunma harcamaları keskin bir şekilde artarken, Netanyahu’nun parlamentoda desteğe ihtiyaç duyduğu kilit kesimlerin (2025’te hükümetinden ayrılan ultra-Ortodoks Yahudi partileri dahil) taleplerini karşılamak için kullanılabilecek daha az para var.

Bu partiler, eğer önce ultra-Ortodoksların İsrail ordusunda zorunlu hizmetten muaf tutulmasını düzenleyen yasa nihai hale getirilmezse bütçeye karşı oy kullanmakla tehdit etmişlerdi. Bu konu, 2023’ten bu yana Netanyahu’nun onlarla olan ittifakını sıkıntıya sokmuştu.

Parlamentonun Maliye Komisyonu’nda görev yapan muhalefet üyesi Vladimir Beliak, Netanyahu’nun hükümetinin bu fonları onaylayarak “kaynakların adil dağıtımı yerine koalisyonun hayatta kalmasını” tercih ettiğini söyledi.

Netanyahu’nun siyasi zorluklarına, reddettiği dolandırıcılık, rüşvet ve güveni kötüye kullanma suçlamalarıyla ilgili uzun süredir devam eden yolsuzluk davası da ekleniyor.

Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump’ın desteğiyle İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a af için başvurdu. İsrail’in yargı sistemi buna karşı çıktı.