Nobel barış ödülü kimin olacak?

Gözlemciler, cuma günü açıklanacak olan Nobel Barış Ödülü’nün bu yıl, ödülü uzun süredir istediği bilinen ABD Başkanı Donald Trump’a verilmeyeceğini belirtiyor.

Uzmanlar, Trump’ın izlediği politikaların, ödülün temel felsefesiyle uyuşmadığı görüşünde birleşiyor.

“Trump’ın iddiaları büyük abartı”

İsveçli uluslararası ilişkiler uzmanı Profesör Peter Wallensteen, Fransız haber ajansı AFP‘ye yaptığı değerlendirmede, “Hayır, bu yıl kazanan Trump olmayacak; belki gelecek yıl olabilir. O zamana kadar çeşitli girişimlerinin, özellikle Gazze’yle ilgili olanların sonuçları netleşmiş olur” diye konuştu.

Uzmanlar, Trump’ın kendisini sekiz farklı ihtilafın çözümüne katkı sağlamış bir “barış mimarı” olarak tanımlamasını “ciddi bir abartı” olarak nitelendiriyor.

Gözlemciler, Trump’ın “Önce Amerika” politikasının olası sonuçlarından endişe duyduklarını ifade ediyor.

Oslo’daki Barış Araştırmaları Enstitüsünün (PRIO) direktörü Nina Græger de Trump’ın politikalarının Nobel’in ilkeleriyle çeliştiğini vurguladı.

Græger, “Gazze’de arabuluculuk girişimleri bir yana, genel olarak Nobel’in vasiyetinde belirtilen uluslararası işbirliği, halklar arasında kardeşlik ve silahsızlanma gibi ilkelerle bağdaşmayan politikalar izliyor” dedi.

Uzmanlar, Trump’ın adaylığının önünde uzun bir engeller listesi olduğunu vurguluyor.

Söz konusu listede ABD’nin uluslararası kuruluşlardan ve çok taraflı anlaşmalardan çekilmesi, müttefik ülkelere karşı ticaret savaşları başlatması, ABD şehirlerinde ordu konuşlandırması ve akademik özgürlüklere müdahaleleri gibi başlıklar yer alıyor.

Nobel Barış Ödülü Komitesinin beş üyeli heyetine başkanlık eden Jørgen Watne Frydnes ise değerlendirme sürecine ilişkin, “Biz bütüne bakıyoruz. Bizim için önemli olan, kişi ya da kurumun barışa hizmet yolunda gerçekten ne yaptığıdır” ifadelerini kullandı.

Bu yılki favoriler kimler?

Bu yıl ödül için öne çıkan belirgin bir favori bulunmuyor. Oslo kulislerinde Sudan’daki Acil Durum Odaları ağı, ölen Rus muhalif Aleksey Navalnıy’ın eşi Yuliya Navalnaya ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatına (AGİT) bağlı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) gibi isim ve kuruluşlar konuşuluyor.

Norveç Uluslararası İlişkiler Enstitüsü araştırma direktörü Halvard Leira, Nobel Komitesinin son yıllarda “daha küçük ölçekli, barışın klasik fikirlerine yakın ama insan hakları, demokrasi, basın özgürlüğü ve kadın haklarıyla bağını koruyan” konulara yöneldiğini belirtti.

Leira, “Bu yıl muhtemelen tartışmalara yol açmayacak, daha sakin bir seçim yapılacağını hissediyorum” değerlendirmesini yaptı.

Diğer yandan Reuters haber ajansı, Nobel Komitesinin Trump’ın vizyonuyla çelişen uluslararası düzeni destekleme yönündeki tavrını bir kez daha vurgulayabileceğini bildirdi.

Bu doğrultuda ödülün, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’e ya da BM’ye bağlı Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) veya Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı (UNRWA) gibi kurumlara verilebileceği belirtiliyor.

Komitenin ödülü Uluslararası Adalet Divanı, Uluslararası Ceza Mahkemesi, Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) veya Sınır Tanımayan Gazeteciler gibi kurumlara vermesi de ihtimaller arasında.

Ancak Nobel Komitesinin, sıkça yaptığı gibi bu yıl da sürpriz bir isme yönelebileceği kaydediliyor.

338 aday yarışıyor

Nobel Barış Ödülü, Cuma günü Oslo’da yerel saatle 11.00’de (TSİ 12.00) açıklanacak.

Ödül, İsveç’in Uppsala Üniversitesi verilerine göre dünya genelinde silahlı çatışma sayısının 1946’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştığı bir dönemde sahibini bulacak.

Bu yıl toplam 338 kişi ve kuruluş Nobel Barış Ödülüne aday gösterildi. Aday listesi 50 yıl boyunca gizli tutuluyor.

Parlamenterler, bakanlar, önceki Nobel sahipleri ve bazı akademisyenlerin de aralarında bulunduğu on binlerce kişi her yıl aday önerme hakkına sahip.

Geçen yılki ödül, nükleer silahlara karşı yürüttüğü uzun soluklu mücadele nedeniyle, Hiroşima ve Nagasaki’ye atılan atom bombalarından sağ kurtulanların kurduğu Nihon Hidankyo adlı örgüte verilmişti.