Papa’nın vefatı sonrası süreç nasıl işleyecek?

Vatikan’ın bugün duyurduğu Papa Francis’in vefatının ardından, Roma Katolik Kilisesi bir papalık döneminin sonunu ve yenisinin başlangıcını belirleyen karmaşık geleneksel ritüelleri uygulamaya koyacak.

Bu ritüellerin çoğu, Papa II. Ioannes Paul tarafından 1996’da onaylanan ve XVI. Benedict tarafından 2007 ve 2013’te revize edilen Universi Dominici Gregis adlı anayasa tarafından düzenleniyor.

Papalık makamının boş olduğu dönemde, yaklaşık 1,4 milyar üyeye sahip Roma Katolik Kilisesi’nin günlük işlerinin yönetimi, hâlen bu görevi yürüten İrlanda asıllı Amerikalı Kardinal Kevin Farrell olan Camerlengo tarafından yürütülecek.

Camerlengo’nun görevleri arasında Papanın ölümünü resmi olarak teyit etmek de bulunuyor.

Günümüzde bir doktorun hazır bulunması ve resmi ölüm belgesinin düzenlenmesi nedeniyle bu basit bir formaliteye dönüştü.

Ancak bu ritüel, 20. yüzyıldan önce Papanın alnına gümüş bir çekiçle üç kez vurularak ölümünün teyit edilmesi şeklinde uygulanıyordu.

Camerlengo ve seçmen kardinaller olarak bilinen 80 yaşın altındaki kardinaller arasından seçilen üç yardımcısı, Papanın naaşının inananların veda edebileceği Aziz Petrus Bazilikası’na ne zaman nakledileceğini belirliyor.

Ayrıca, kimsenin kullanamaması için Papanın “Balıkçı Yüzüğü”nün ve kurşun mührünün imha edilmesini sağlıyor. Ölen Papaya otopsi yapılmıyor.

Camerlengo, Papanın özel konutunu kilitler ve mühürlerken, önceki Papalar Apostolik Saray’da ikamet ediyordu ve Papa Francis, Santa Marta Konukevi’ndeki küçük bir dairede yaşıyordu.

Camerlengo ve diğer kardinaller, kiliseyi etkileyecek önemli kararlar alamaz veya kilisenin öğretilerini değiştiremiyor.

Vatikan’daki daire başkanlarının çoğu, yeni Papa yetkilerini onaylayana veya yerlerine yenilerini atayana kadar görevden ayrılıyor.

Yas törenleri dokuz gün sürer ve cenaze töreninin tarihi kardinaller tarafından belirleniyor. Universi Dominici Gregis‘e göre cenaze töreni, Papanın ölümünden sonraki dördüncü ile altıncı gün arasında başlamak zorunda.

Papa Francis’in cenaze töreni nasıl olacak?

Gösterişten kaçınan Papa Francis, geçen sene Papalar için cenaze töreni ritüellerini değiştirmiş ve sadeleştirmişti.

Cenaze ayini yine Aziz Petrus Meydanı’nda yapılacak. Ancak pek çok selefinin aksine Francis, Roma’daki Santa Maria Maggiore Bazilikası’nda, çok sevdiği Meryem Ana ikonasına yakın bir yere defnedilmeyi istemişti.

Francis ayrıca, seleflerinin selvi, kurşun ve meşeden yapılmış iç içe geçmiş üç tabutla defnedilmesinin aksine, basit bir ahşap tabutla gömülmeyi talep etmişti.

Önceki Papalar için yapıldığı gibi, naaşının hacıların veda etmesi için Aziz Petrus Bazilikası’nda bir katafalk üzerinde sergilenmemesini istemişti.

Konklav yeni papayı nasıl seçer?

Papanın vefatının ardından dünyanın dört bir yanından kardinaller Roma’ya gelir. Genel Kurullar olarak bilinen günlük toplantılarda kilisenin meselelerini tartışır ve yeni Papanın sahip olması gerektiğine inandıkları nitelikleri belirlerler.

80 yaş ve üzeri kardinaller Genel Kurul’a katılabilirler, ancak bir sonraki Papayı seçmek üzere yapılan ve sadece 80 yaşın altındaki kardinallerin katılabildiği Konklav’a giremezler.

Tartışmaların büyük bölümü kardinaller arasındaki özel görüşmelerde gerçekleşir.

Geleneğe göre Konklav, 15 günlük yas süresinin ardından toplanır. Fakat Papa XVI. Benedict, 2013’teki feragatinden önce anayasada değişiklik yaparak, kardinallerin kararıyla Konklav’ın daha erken başlamasına veya bazı kardinallerin Roma’ya ulaşmasında zorluk yaşanması durumunda Papanın ölümünden en fazla 20 gün sonra başlamasına izin vermişti.

Konklav, Sistina Şapeli’nde yapılır. I. Ioannes Paulus ve II. Ioannes Paulus’un seçildiği 1978’deki iki Konklav’a kadar kardinaller, Sistina Şapeli’nin yanına geçici olarak kurulan odalarda kalırlardı.

XVI. Benedict’in seçildiği 2005 Konklavı’ndan bu yana kardinaller oylarını Sistina Şapeli’nde kullanır, ancak yaklaşık 130 odası bulunan Santa Marta Konukevi’nde ikamet ederler.

Santa Marta binası tamamen dış dünyadan izole edilir ve kardinaller oy kullanmak için otobüsle Sistina Şapeli’ne taşınır.

“Konklav” kelimesi Latince “anahtar altında” anlamına gelen ifadeden türedi.

Bu gelenek, 13. yüzyılda kardinallerin bir karara varmalarını hızlandırmak ve dış müdahaleyi sınırlamak amacıyla kilit altında tutulmalarıyla başlamıştı.

Günümüzde Konklav katılımcılarının dış dünyayla her türlü iletişimi yasak. Telefon, internet ve gazetelere izin verilmez ve Vatikan polisi sinyalleri engellemek için elektronik güvenlik önlemleri kullanır.

Bir oylamanın yapıldığı ilk gün hariç, kardinaller günde iki kez oy kullanır.

Papanın seçilebilmesi için üçte iki çoğunluk artı bir oy gerekli.

Eğer 13 gün sonunda kimse seçilemezse, en çok oyu alan iki aday arasında tekrar oylama yapılır, ancak üçte iki çoğunluk artı bir oy şartı devam eder.

Bu kural, birliği sağlamayı ve uzlaşma adaylarının seçilmesini önlemeyi amaçlıyor.

Yeni Papa’nın seçildiği nasıl duyurulur?

Yeni Papa seçildikten sonra kendisine Papalık makamını kabul edip etmediği ve hangi ismi alacağı sorulur. Reddetmesi durumunda seçim süreci yeniden başlar.

Yeni Papa, önceden üç farklı bedende hazırlanan beyaz cübbeleri giyer ve Sistina Şapeli’ndeki tahta oturur.

Burada diğer kardinaller kendisine saygılarını sunar ve itaat yemini ederler.

Yeni Papanın seçildiği, şapelin bacasından çıkan beyaz dumanla dünyaya duyurulur.

Bu duman, oy pusulalarının özel kimyasallarla yakılmasının sonucu. Eğer duman siyahsa, bu oylama turlarının henüz bir kazanan belirlemediği anlamına gelir.

Şu anda bu görevi yürüten Fransız Kardinal Dominique Mambert, Kıdemli Kardinal Diyakoz, Aziz Petrus Bazilikası’nın merkez balkonuna çıkarak meydanda toplanan kalabalığa Latince “Habemus Papam!” (“Papamız var!”) diye seslenir.

Ardından yeni seçilen Papa balkona çıkar ve Papa olarak ilk kutsamasını (Urbi et Orbi) yapar.