ABD Başkanı Donald Trump, Intel ile Apple’ın ABD’de çip tasarımı ve üretimi konusunda anlaşmaya vardığını duyurdu.

Trump, Truth Social’da paylaştığı bir gönderide şunları yazdı:

“Aptal başkanlar ekonomimizi hafife aldılar ve Tayvan ile diğerlerinin yarı iletken fabrikalarımızı çalmasına izin verdiler. Apple, çiplerini Amerika’da tasarlamak ve üretmek için Intel ile işbirliği yapmayı kabul etti.”

Semafor’a konuşan bir kaynağa göre, bu duyuru karşısında şaşkınlık duyanlar arasında Intel’in kendi yöneticileri de vardı.

Aynı kaynak, Intel ve Apple’ın aylardır bazı yongaların ABD’de üretilmesine yönelik bir anlaşma konusunda görüşmelerde bulunduğunu belirtti.

Bu görüşmelerin ne aşamada olduğu öğrenilemedi.

ABD hükümeti geçen yıl Intel’in hisselerinin büyük bir kısmını satın almıştı; bu hisselerin değeri o dönemde yaklaşık 9 milyar dolardı. Bugünkü piyasa değerine göre bu hisselerin değeri şu anda yaklaşık 67 milyar dolar.

Ticaret Bakanı Howard Lutnick, nisan ayında Semafor’a verdiği demeçte, “Ben göreve geldiğimde şirket tam bir felaketti. Şimdi ise yangın söndü,” demişti.

Intel hisseleri, yıllarca süren zorlu bir dönemden ve pazardaki hakim konumunu kaybetmesinin ardından son zamanlarda önemli kazançlar kaydetti.

Hisse senedi son 12 ayda %464 artış gösterdi ve şirketin piyasa değeri 608,7 milyar dolara ulaştı.

Intel hisseleri son işlemlerde %8,8 yükselirken, Apple hisseleri piyasa açılış öncesi işlemlerde %0,3 artış kaydetti.

Intel, üretim gecikmeleriyle boğuşur ve çip üretim işine yönelik büyük bir müşteri beklerken, yıllardır yapay zeka yarışının büyük ölçüde dışında kalmıştı.

Fakat geçen yılın başlarında şirketin başına geçen CEO Lip-Bu Tan, Nvidia ve Trump yönetiminden yatırımlar çekerek, zor günler geçiren yonga üreticisine Wall Street’in ilgisini yeniden canlandırdı.

Trump, perşembe günü Truth Social’da “Intel’e yardım etmeye karar verdim çünkü çiplerimizi tam burada, Amerika’da tasarlamalı ve üretmeliyiz” dedi ve şöyle devam etti:

“Öncelikle Nvidia’yı buraya getirmemize yardımcı olduk ve onlar da birinci seviye çiplerini Intel ile birlikte üretmeyi kabul ettiler . Ardından Elon [Musk], Intel’in teknoloji ekibiyle birlikte tasarlanan, dünyanın en büyük çip fabrikası olan TerraFab’ı kurmayı kabul etti.”

Terafab projesi, bugüne kadar yalnızca kendi ürünleri için çip üreten Intel’in sermaye yoğun yarı iletken üretim işine yönelik ilk büyük dış taahhüt.

Orta Doğu’daki çatışmalar tedarik zincirlerini aksatıp petrol fiyatlarının fırlamasına neden olurken, yapay zeka patlaması şu ana kadar hisse senetlerini, özellikle de bu teknolojiyle ilgili altyapıya bağlı olanları, olumsuz etkilerden korudu.

ABD’de işlem gören en büyük 30 yonga şirketinden oluşan Nasdaq’ın PHLX Yarı İletken Sektör Endeksi, bu yılın başından bu yana %90 artış kaydetti.

Apple ile yapılacak bir anlaşma, rakibi TSMC’ye meydan okumak için yıllardır milyarlarca dolar harcayan ve uzun süredir zorluklar yaşayan Intel’in yarı iletken üretim işine yeni bir ivme kazandıracak.

ABD ayakkabı endüstrisi, çok sayıda Amerikan askerinin Çin menşeli botlar giydiğinden şikayet ediyor ve yasa çıkarılmasını talep ediyor.

ABD ordusu tarafından dağıtılan botlar ABD’de üretilmek zorunda olsa da, askeri personel, kendi ayakkabılarını (bazen Pentagon tarafından finanse edilen üniforma ödeneğini kullanarak) satın alıp giyme özgürlüğüne sahip ve bu ayakkabıların yurt içinde üretilmiş olması gerekmiyor.

İşte bu nedenle ABD Ayakkabı Üreticileri Birliği (USFMA), “Askerlerimizi Daha İyi Donatma (BOOTS) Yasası”nı destekliyor.

USFMA başkanı William McCann şunları söyledi:

“Yasadaki bir boşluk, ABD askeri personelini her yıl tahmini bir milyon çift ucuz, yurtdışında üretilmiş savaş botu satın almaya teşvik etmiştir. Bunların çoğu, ABD ordusunun cephaneliğinde vazgeçilmez olan ihracatı bir silah olarak kullanma eğilimini zaten göstermiş olan Çin’den geliyor.”

Fakat askeri ve kolluk kuvvetleri savunucusu Kyle S. Reyes, buna karşı çıkıyor ve “ABD yapımı ‘blister botlar’”ın üreticilerinin suçu kendilerinde araması gerektiğini söylüyor.

Geçen yıl, Deniz Piyadeleri tarafından yapılan bir denetimde, ABD yapımı ayakkabıların yaklaşık %25’inin birliğin standartlarını karşılamadığı ortaya çıktı.

Reyes, “Dünyanın en ölümcül gücü, kelimenin tam anlamıyla ayak sürüyor ve Kongre bunu dinlemeli,” diyor.

Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi, 5 Haziran’da McCann’ın önerisini reddetti. McCann, lobi grubunun galip gelmek için daha çok çalışması gerektiğini kabul etti.

Sourcing Journal’ın “acı bir yasama darbesi” olarak nitelendirdiği olaydan beş gün sonra, USFMA bu mücadeleye başka bir ABD’li üreticiyi katarak takviye aldı. Emtexglobal, on yıllardır spor ve askeri ayakkabı sektörüne destek veren, mühendislik kumaşları alanında lider bir şirket.

Şirket, ABD’li askeri ayakkabı üreticilerine tedarik ettiği lamine kumaş paket serisiyle, ABD ordusuna yurt içinde üretilen savaş botları sağlanmasına daha büyük bir rol oynamaya heveslidir; ayrıca, askerlerimizin milyonlarca çift yabancı ithal ürüne bağımlı kalmasına yol açan bu boşluğu kapatmaya yardımcı olmayı amaçlıyor.

ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu’nun eski başkanı Allison Macfarlane, nükleer enerji alanında faaliyet gösteren bazı girişimlerin benimsediği hızlı büyüme yaklaşımının sektörün güvenlik ilkeleriyle bağdaşmadığını söyledi. Financial Times’a konuşan Macfarlane, küçük modüler reaktör geliştiren yeni şirketlerin düzenleyici süreçlerle ilgili taleplerinin nükleer güvenlik açısından risk yaratabileceği uyarısında bulundu.

ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu’nun eski başkanı Allison Macfarlane, Financial Times’a yaptığı açıklamada, atom enerjisinde startup modelinin uygulanmasının sektörün güvenlik ilkeleriyle çelişebileceğini söyledi.

Macfarlane, nükleer alanda iki farklı yaklaşımın ortaya çıktığını belirterek, geleneksel nükleer sanayi ile yeni nesil girişimleri birbirinden ayırdı.

“Gerçek bir nükleer endüstri var, bir de sözde ‘nükleer kardeşler’ var” diyen Macfarlane, bu ifadeyle hızlı hareket eden ve önündeki engelleri kaldırmaya çalışan startup şirketlerini kastettiğini söyledi.

Bu şirketlerin çalışma anlayışının nükleer enerji sektörünün gerekleriyle örtüşmediğini ifade eden Macfarlane, “Bir şeyi nükleer enerjide bozarsanız, bunun sonuçları çok ciddi olur” dedi.

Financial Times’ın haberine göre Macfarlane’in işaret ettiği şirketler arasında Matt Loszak ile Idaho National Laboratory uzmanı Yasir Arafat tarafından kurulan Aalo Atomics ve Isaiah Taylor’ın yönettiği Valar Atomics yer alıyor. Söz konusu girişimler küçük reaktör teknolojileri geliştiriyor ve ABD’deki pilot programlarda görev alıyor.

Son yıllarda ABD’deki küçük nükleer reaktör pazarına 7 milyar dolardan fazla yatırım yapıldı. Bu alandaki projeler, risk sermayesi fonları, teknoloji şirketleri ve yeni enerji teknolojilerinin daha hızlı devreye alınmasını amaçlayan ABD hükümeti programları tarafından destekleniyor.

Bu gelişmelerle birlikte sektör düzenleyicileri ile startup şirketleri arasında lisans süreçlerinin hızı ve düzenlemelerin ne ölçüde sadeleştirilebileceği konusunda tartışmalar yoğunlaştı. Bazı uzmanlar, denetim mekanizmaları üzerindeki baskının nükleer güvenliğe duyulan güveni etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

ABD uranyum zenginleştirme kapasitesini artırmayı planlıyor

Financial Times’ın haberine göre ABD, 2028’de yürürlüğe girecek Rus nükleer yakıtı ithalat yasağı öncesinde uranyum zenginleştirme kapasitesini yaklaşık yüzde 50 artırmayı hedefliyor.

Gazetenin aktardığına göre Urenco, New Mexico eyaletinde yeni bir uranyum zenginleştirme tesisi kuracak. Proje, mevcut tesislerde yapılan kapasite artışına ek olarak 2,1 milyon ayrıştırma iş birimi (SWU) üretim kapasitesi sağlayacak.

Rusya hâlihazırda küresel uranyum zenginleştirme kapasitesinin yaklaşık yarısını kontrol ediyor ve ABD’de kullanılan nükleer yakıtın yaklaşık yüzde 20’sini sağlıyor. Washington yönetimi bu bağımlılığı enerji güvenliği açısından risk olarak değerlendiriyor ve yerli nükleer kapasiteyi geliştirmeye çalışıyor.

Financial Times, ABD’nin küresel nükleer enerji pazarındaki konumunu güçlendirmeye çalışırken Rusya ile rekabet ettiğini de belirtti.

Haberde, Rusya ile Kazakistan’ın mayıs ayında, devlet şirketi Rosatom’un katılımıyla 16,4 milyar dolar değerinde bir nükleer santral projesi üzerinde anlaşmaya vardığı hatırlatıldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Mayıs 2025’te ABD Enerji Bakanlığı’na 2030 yılına kadar en az 10 yeni nükleer reaktörün inşasına başlanması talimatını verdi.

ABD, 2024 yılında Rus uranyumunun ithalatını 2040 yılına kadar yasaklayan yasayı kabul etmişti. Buna karşın ABD’li şirketler, alternatif tedarik kaynaklarının bulunamadığı durumlarda 2028’e kadar geçici ithalat izinleri alabiliyor.