Politico: Avrupa, Ukrayna stratejisini değiştiriyor

Politico’da yer alan değerlendirmeye göre, Ukrayna’ya yönelik strateji, ABD’nin değişen tonuna uygun olarak Avrupa’da sessizce değişiyor.

Bu değişiklik, “boyun eğmeyen bir destek” vaadinden Kiev’i pazarlık masasına güçlü bir elle getirme çabasına dönüşme eğiliminde.

Bu yeni strateji en açık şekilde bu hafta dünyanın en büyük savunma liderleri toplantılarından Münih Güvenlik Konferansında ortaya çıkacak.

Bu, toplantının ABD ve müttefiklerinin, eski Başkan Joe Biden’ın sık sık söylediği gibi, “ne kadar sürerse sürsün” Ukrayna’nın arkasında olduğunu vurguladığı durumdan dramatik bir sapmaya işaret ediyor.

Avrupa, savaşın üzerinden üç yıl geçmesine rağmen hâlâ Kiev’e desteklemekte ısrar etse de bu hafta sonu yapılacak görüşmeler, zor durumdaki ülkenin geleceğinin ne yönde olacağının sinyallerini verebilir.

Eski NATO genel sekreter yardımcısı Camille Grand, “[Avrupalılar] menüde olmak yerine masada olmak için kendilerini nasıl konumlandıracaklar… Bütün tartışma bu,” dedi.

Avrupalı liderler, Başkan Donald Trump’ın savaşı sona erdirme arzusuna uyum sağladıklarının bir işareti olarak, barış görüşmelerinde öncü bir rol oynayacaklarını göstermek için “sert güç” kimliklerini sergiliyorlar.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ocak ayında Fransız büyükelçisine, “Zayıf ve bozguncu olmaya karar verirsek, Başkan Trump’ın Amerika Birleşik Devletleri tarafından saygı görme şansımız çok az olur,” demişti.

Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, Trump’ın göreve gelmesinden günler sonra, ateşkes sağlanması halinde Ukrayna’ya İngiliz barış gücü göndermeye açık olduğunun sinyalini vermişti.

Diğer Avrupalı müttefikler de böyle bir plana açık olduklarını söylüyorlar.

Münih’te ne konuşulacağı hâlâ belirsiz

Trump’ın seçim kampanyasında savaşı bir günde sona erdirme vaadi ve yönetiminin bunu görevdeki ilk 100 gününde gerçekleştirme sözü, Münih’teki konferans için yüksek riskler oluşturuyor.

Planlama konusunda bilgi sahibi iki kişiye göre Başkan Yardımcısı JD Vance’in Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelmesi bekleniyor.

Fakat eski Ohio senatörü Vance, ABD’nin Ukrayna’ya verdiği desteğe şüpheyle yaklaşıyor ve geçen yıl konferansta Zelenskiy ile bir araya gelen iki partili Senato heyetine katılmamış, bunun yerine konferansın son gününü ABD’nin Hint-Pasifik bölgesine odaklanmasında ısrar etmek için kullanmıştı.

Vance Şubat 2024’teki Münih Güvenlik Konferansında, “Ukrayna ve Orta Doğu’yu ve Doğu Asya’daki beklenmedik durumları destekleyemeyiz. Bu hiç mantıklı değil,” demişti.

Öte yandan dönemin Başkan Yardımcısı Kamala Harris, Zelenskiy ile üç kez görüşmek üzere Bavyera’ya gitmişti.

Geçici lider Birleşik Krallık

Avrupalı bir askeri yetkili, “Amerikalılar yapmazsa biz şimdilik liderliği üstleneceğiz,” iddiasında bulundu.

Bu kapsamda Birleşik Krallık, eski ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin’in onlarca ülkenin Ukrayna’ya askeri yardım sağlama şeklini koordine etmek için oluşturduğu Ukrayna Savunma Sözleşmesi Grubunu geçici olarak devraldı.

NATO da ABD’nin desteğini azaltmasına karşı önlem olarak Ukrayna ordusuna ittifak desteğini sağlama alan bir güvenlik ve eğitim misyonu başlattı.

Öte yandan NATO müttefikleri, Kiev’in ne zaman müzakere etmek istediğine kendisinin karar vermesi gerektiğinde ısrar etmeye devam ediyorlar.

Örneğin Kanada Savunma Bakanı Bill Blair, “Ukrayna’nın karar vermesi her zaman önemli olmuştur, çünkü bu onların ülkesi. Ateşkesin sağlanması, barış ve güvenliğin yeniden tesis edilmesi, ancak Ukrayna için daha uzun vadeli güvenlik düzenlemelerinin yapılması için bir yol arıyoruz,” dedi.

ABD ile Ukrayna güvenlik garantilerini görüştü

Müzakereler hakkında bilgi sahibi bir kişiye göre ABD ve Ukraynalılar konferans öncesinde daha uzun vadeli güvenlik garantilerini görüştüler.

Bunlar arasında Avrupalıların sağlayamayacağı silahlar ve uydular gibi istihbarat yetenekleri de yer alıyor.

Trump ayrıca Ukrayna’nın değerli maden kaynaklarının bir kısmının ABD yardımı karşılığında takas edilmesini de gündeme getirdi.

Rusya ve Ukrayna’nın cephe hatları bir yıldan uzun bir süredir büyük ölçüde sabit. Ukrayna, Rusya’nın Kursk bölgesindeki bazı bölgeleri yaklaşık altı aydır elinde tutuyor. Fakat Rusya yavaş yavaş Kiev’in pozisyonunu zayıflatmaya başladı.

Trump ekibinin plandan şüphe duyanları, bir barış anlaşmasının Rusya ordusunun dinlenmesine ve gelecekteki bir işgale hazırlanmasına izin vermediğine ikna etmesi gerekecek.

Zelenskiy ayrıca askerden arındırılmış bir bölgede 200.000 barış gücü askerinin devriye gezmesini istiyor. Bazı yetkililer ise hava savunma sistemlerinin iyileştirilmesi de dahil olmak üzere yeni yardım vaatleri bekliyor.

Zelenskiy’in Halkın Hizmetkarı partisinden Ukraynalı bir milletvekili olan Yehor Çerniyev, “ABD’den silah sevkiyatı olmadan savaş alanında büyük sorunlar yaşayacağımızı düşünüyorum,” dedi.

Konferanstan karar değil, beklentilerin dile getirilmesi bekleniyor

Amerikalı ve Avrupalı yetkililerle saatlerce görüşmelerine rağmen Ukraynalı yetkililer konferans öncesinde haber sızdırmadı.

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Heorhii Tykhyi’ye göre başkanlık ofisi başkanı Andriy Yermak hem ulusal güvenlik danışmanı Michael Waltz hem de Trump’ın Rusya ve Ukrayna temsilcisi Keith Kellogg ile görüştü.

Kiev’deki yetkililer Münih’te bir dönüm noktasından ziyade Ukrayna’nın düşüncelerini vurgulamak için bir fırsat bekliyor.

Kiev’de gazetecilere konuşan Tykhyi, “Münih, bazı planların sunulması açısından değil, Ukrayna’nın bu konudaki tutumunu en üst düzeyde aktarmak için bir fırsat olarak çok önemli,” dedi.

Rusya somut öneri bekliyor

Moskova da ihtiyatlı davranmaya devam ediyor. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin yetkililerin Trump yönetiminden somut öneriler beklediğini söyledi.

Galuzin pazartesi günü gazetecilere verdiği demeçte, “Sözlerin Rusya’nın meşru çıkarlarını dikkate alan, krizin temel nedenlerini ortadan kaldırma ve yeni gerçekleri tanıma isteğini gösteren pratik adımlarla desteklenmesi önemlidir. Henüz bu nitelikte spesifik bir teklif alınmadı,” dedi.

Müzakereler hakkında bilgi sahibi bir kişiye göre, yetkililer Trump yönetiminde kimin işe yarayacağını anlamaya çalışırken, Vance ile yapılan toplantılar Ukraynalılar için de bir nabız yoklama seansı olacak.

Çerniyev, “Trump yönetiminin Ukrayna durursa savaşın durmayacağını açıkça anladığını düşünmek istiyorum. Eğer Rusya durursa savaş da sona erer,” iddiasında bulundu.