Rusya’nın en büyük bankaları, Dijital Gelişme Bakanlığının çıkardığı ulusal TLS sertifikalarına geçiş yaptı. Yabancı sertifikasyon merkezlerinin yaptırımlar nedeniyle hizmeti kesmesi üzerine alınan karar, kullanıcıların internet trafiğinin çözülmesi riskini beraberinde getirdi. Geçişin ardından Rus bankalarının internet siteleri yabancı tarayıcılarda güvenlik uyarısı vermeye başladı.

Rusya’nın önde gelen finans kuruluşları, kullanıcı trafiğinin teknik olarak çözülmesine imkan tanıyan devlet onaylı dijital sertifikalara geçiş yaptı.

Mediazona’nın incelemesine göre Sberbank, VTB, Rosselhozbank, T-Bank, Uralsib, Promsvyazbank ve Sankt-Peterburg bankaları, Rusya Dijital Gelişme Bakanlığı tarafından verilen TLS sertifikalarını kullanmaya başladı.

Bu bankalar 31 Temmuz 2024 tarihine kadar Çin merkezli TrustAsia şirketinin sağladığı sertifikaları tercih ediyordu.

Yapılan incelemeler, devlet sertifikasının bir kullanıcının cihazına yüklenmesi halinde Rus makamlarının ziyaret edilen internet sitelerindeki trafiği şifresiz hale getirme ve izleme hususunda teknik kabiliyet kazandığını gösteriyor.

Sistem değişikliği henüz tüm altyapılarda tamamlanmadı. T-Bank yalnızca tinkoff.ru alan adını Rus sertifikasına taşırken, tbank.ru adresi Let’s Encrypt sertifikasını kullanmayı sürdürüyor.

Levoberejnıy Bank ise Dijital Gelişme Bakanlığının sertifikasını sadece tüzel kişilere yönelik internet bankacılığı sisteminde devreye soktu. Alfa-Bank internet sitesi de bu adımı bir hafta önce atmıştı.

Yaptırımlar yabancı sertifikaları iptal ettirdi

Sertifika değişiminin arkasında Batı ülkelerinin uyguladığı yaptırımlar yatıyor. Yabancı sertifikasyon merkezlerinin yaz aylarında yaptırım listesindeki Rus şirketlerinin sertifikalarını kitlesel olarak iptal etmeye başladığı kaydedildi.

Bu hamlenin ardından Dijital Gelişme Bakanlığı, “yabancı tarayıcılar üzerinden yerli kaynaklara kesintisiz ve güvenli erişim sağlanması” gerekçesiyle Ulusal Sertifikasyon Merkezine ait sertifikaların kullanılmasını tavsiye etti.

Sertifika değişiminin hemen ardından teknik aksaklıklar baş gösterdi. RBK medya kuruluşunun aktardığı bilgilere göre, Dijital Gelişme Bakanlığının sertifikalarına geçen çok sayıda Rus bankasının internet sitesi, popüler yabancı tarayıcıların çoğunda düzgün açılmamaya başladı.

Kullanıcılar sitelere girmek istediklerinde “Bağlantı güvenli değil” uyarısıyla karşılaşıyor. İsteyen kullanıcılar bu uyarıyı göz ardı ederek siteye ilerleyebiliyor.

Sektörden üç ayrı kaynağın RBK’ya verdiği bilgiye göre bu durum, yabancı SSL sertifikalarının iptal edilmesinden ve bankaların Ulusal Sertifikasyon Merkezine geçmesinden kaynaklanıyor.

Söz konusu yerli sertifikalar küresel tarayıcıların büyük bölümü tarafından tanınmıyor. Bu sertifikaları doğrudan bünyesinde barındıran Rus yapımı Yandex Browser üzerinden ise sitelere hiçbir güvenlik uyarısı alınmadan girilebiliyor.

Rus e-ticaret devi Wildberries ve Russ ortak şirketi RWB, lojistik merkezlerinde akıllı telefon kullanımının yasaklanmasını ek güvenlik önlemleriyle açıkladı. Şirket, depolara yalnızca kamerasız tuşlu telefonlarla girilmesine izin verildiğini duyurdu. Kararın, tesislere yönelik insansız hava aracı saldırıları sırasında yapılan izinsiz çekimleri engellemek amacıyla alındığı bildirildi.

Rus online ticaret devi Wildberries ile Russ grubunun birleşik şirketi RWB, lojistik tesislerinde akıllı telefon kullanımına getirilen kısıtlamalara ilişkin açıklama yaptı.

Şirket basın servisinden RBK medya kuruluşuna yapılan bilgilendirmede, depolara telefon sokma kurallarının özünde değişmediği, kamerasız ve tuşlu cihazların kullanımına izin verilmeye devam edildiği belirtildi. Şirket yetkilileri, uygulamanın ek bir güvenlik adımı olduğunu vurguladı.

RWB basın servisinden yapılan açıklamada, “Söz konusu gereklilikler, lojistik tesislerin sınırları içinde izinsiz fotoğraf ve video çekimini önlemeye yönelik ek güvenlik tedbirlerinin bir parçasıdır” ifadelerine yer verildi.

Drone görüntülerinin çekilmesi yasağı getirdi

Süreç, “Klub partnerov na marketpleysah” adlı Telegram kanalının Wildberries’in kurum içi talimatına dayanarak yaptığı haberle gündeme geldi. İlgili belgede, 3 Ağustos itibarıyla depo alanlarına yalnızca kamerasız tuşlu cep telefonlarıyla girilmesine izin verildiği aktarıldı.

Kanalın ulaştığı belgede, akıllı telefonlara izin verilen dönemde insansız hava araçlarının uçuşlarının ve “yaşanan olayların” kayda alındığı vakaların tespit edildiği kaydedildi.

Talimatta ayrıca hava tehlikesi alarmı sırasında çekim yapmanın kesinlikle yasak olduğu hatırlatıldı.

Çok sayıda bölgede depolar hedef oldu

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin 18 Temmuz’dan itibaren düzenlediği saldırılarda Tambov, Moskova, Vladimir, Volgograd, Penza ve Samara bölgeleri ile çok sayıda farklı bölgedeki Wildberries depoları isabet aldı. Saldırılar sonucunda şirket çalışanları hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı.

Tesislerde yangınlar çıkarken, bazı depolar faaliyetlerini geçici olarak durdurmak ve personeli tahliye etmek zorunda kaldı.

Saldırıların ardından Wildberries lojistik zincirlerini yeniden yapılandırdığını, tesis korumasını artırdığını, çalışanlara ve satıcılara destek önlemleri sağladığını duyurdu.

Wildberries Yöneticisi Tatyana Kim, şirkete ait depoların mevcut tüm koruma araçlarıyla donatıldığını açıkladı.

Tesislerdeki yangın güvenliği sistemlerinin 2024 yılı itibarıyla tamamen yenilendiğini belirten Kim, saldırıların başladığı ilk günden bu yana savunma tedbirlerinin her gün artırıldığını bildirdi.

Kim, yoğunluğu giderek artan saldırıların büyük bölümünün başarıyla püskürtüldüğünü sözlerine ekledi.

Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları

Rus milyarderlerin toplam serveti 2026 yılının başından bu yana 5 milyar dolardan fazla eridi. En ağır kaybı servetinin üçte birini kaybeden Mihail Prohorov yaşarken, küresel piyasalarda tam tersi bir hareketlilik kaydedildi. Bloomberg verilerine göre dünyadaki en zengin 500 kişinin serveti aynı dönemde rekor artışlar gördü.

Rusya’nın en zengin iş insanlarının toplam serveti yıl başından bu yana 5,02 milyar dolar azaldı. Bloomberg Milyarderler Endeksi verilerine göre hazırlanan liste, iş insanlarının sahip olduğu halka açık varlıkların borsa kote değerleri esas alınarak oluşturuldu.

Sıralamaya göre, Rus katılımcılar arasında serveti en çok gerileyen isim Mihail Prohorov oldu. Prohorov’un sermayesi 5,66 milyar dolar azalarak 10,9 milyar dolara geriledi.

Telegram’ın kurucusu Pavel Durov’un serveti 1,86 milyar dolar kayıpla 12,5 milyar dolara düştü. Nornikel Başkanı Vladimir Potanin’in sermayesi 3,44 milyar dolar eriyerek 23 milyar dolara, NLMK Yönetim Kurulu Başkanı Vladimir Lisin’in serveti 1,16 milyar dolar kayıpla 22,6 milyar dolara, Lukoil’in kurucusu Vagit Alekperov’un sermayesi ise 1,41 milyar dolar azalarak 21,2 milyar dolara geriledi.

Kazananlar tarafında Mordaşov öne çıktı

Sermaye değişiminde zıt bir dinamik sergileyen Severstal’in ana hissedarı Aleksey Mordaşov ise servetini 1,79 milyar dolar artırarak 28,1 milyar dolara çıkardı.

Novatek Başkanı Leonid Mihelson’un serveti 1,48 milyar dolar artışla 25,2 milyar dolara, Yevrohim ve SUEK’in kurucusu Andrey Melniçenko’nun sermayesi 1,18 milyar dolar artışla 20,1 milyar dolara ulaştı.

Novatek ve Sibur’un ortaklarından Gennadiy Timçenko servetini 1,15 milyar dolar artırarak 15,4 milyar dolara, UGMK’nin kurucusu Iskander Mahmudov ise 700 milyon dolar artışla 8,58 milyar dolara yükseltti.

Ayrıca RWB CEO’su Tatyana Kim’in sermayesi 418 milyon dolar artışla 8,3 milyar dolara, Senatör Suleyman Kerimov’un serveti 358 milyon dolar artışla 10,8 milyar dolara çıktı. Monaco futbol kulübünün başkanı Dmitriy Rıbolovlev servetini 247 milyon dolar artırarak 10 milyar dolara, Alfa-Group’un kurucularından Mihail Fridman ise 162 milyon dolar artışla 10,2 milyar dolara ulaştırdı.

Küresel ölçekte tarihi servet rekoru

Rusya’daki erimenin aksine, Bloomberg versiyonuna göre dünyanın en zengin 500 insanının toplam serveti 15 Haziran’da tek bir günde 336 milyar dolar arttı.

Ajansın verilerine göre bu durum, tarihteki en büyük günlük artış olarak kayıtlara geçti ve söz konusu kişilerin toplam serveti 13,3 trilyon dolara ulaştı.

Bu rekor artıştan birkaç gün önce, 12 Haziran’da Amerikalı milyarder Elon Musk, uzay ve havacılık şirketi SpaceX’in halka arzının (IPO) ardından dünyanın ilk trilyoneri oldu.

Forbes verilerine göre iş insanının serveti o tarihte yaklaşık 1,1 trilyon dolara yükselirken, Bloomberg Musk’ın servetini yaklaşık 1,05 trilyon dolar olarak tahmin etti.

Zirve noktasında 1,4 trilyon dolara kadar ulaşan Musk’ın sermayesi, 1 Ağustos itibarıyla yarıdan fazla azalarak 684 milyar dolara geriledi.