Polonya Cumhurbaşkanı Nawrocki, Almanya’dan savaş tazminatı talep etti

Polonya’nın yeni Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, İkinci Dünya Savaşı’nın başlama yıl dönümünde Almanya’dan tazminat talebini yineledi. Başbakan Donald Tusk ise bu talebe karşı çıkarak, mevcut tehditler karşısında Avrupa’nın birliğinin daha önemli olduğunu vurguladı. Almanya, tazminat konusunun hukuken kapandığı yönündeki tutumunu koruyor.

Polonya’nın yeni Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasının 86. yıl dönümünde yaptığı konuşmada, Almanya’nın savaş sırasındaki işgal ve yıkım için tazminat ödemesi gerektiğini söyledi.

Aynı törende konuşan Başbakan Donald Tusk ise Nawrocki’nin bu çağrısına karşı çıkarak Polonya’nın güvenliği için Avrupa birliğinin önemine dikkat çekti.

Gdansk kentindeki Westerplatte’de düzenlenen anma töreninde konuşan Cumhurbaşkanı Nawrocki, “Batı komşumuzla hakikat ve iyi ilişkiler temelinde ortaklık kurmak için Alman devletinden tazminatlar meselesini nihayet çözmeliyiz. Bunu kesin bir dille talep ediyorum,” dedi.

Westerplatte, 1 Eylül 1939’da Nazi Almanyası’nın Polonya’yı işgalinin başladığı ve ilk çatışmaların yaşandığı yer olarak biliniyor. Alman işgali sırasında Polonya’nın birçok şehri harabeye dönerken, kültürel mirası da yağmalandı veya yok edildi.

“Alman devletinden tazminat bekliyoruz”

Nawrocki, konuşmasında “Alman ve Sovyet katillerine ebedi utanç,” ifadelerini kullanarak, “Öldürdüyseniz, çaldıysanız günahınızı itiraf etmelisiniz, özür dilemelisiniz ve telafi etmelisiniz,” diye konuştu.

Sözlerini, “Ortak geleceğimiz ve ittifaklarımızın güvenliği için Alman devletinden tazminat bekliyoruz,” diyerek sürdüren Nawrocki, “Polonya hükümetinin, Polonya cumhurbaşkanının sesini güçlendirmesini, batı komşumuza karşı hakikat ve dürüstlük arayışını desteklemesini umuyorum,” dedi.

Bir aydan kısa süre önce göreve başlayan Nawrocki, daha önce Ulusal Hafıza Enstitüsü (IPN) başkanlığı yapmış ve Almanya’nın Polonya’ya savaş tazminatı borçlu olduğunu defalarca dile getirmişti.

Tusk: Kimin düşman, kimin müttefik olduğunu anlamalıyız

Cumhurbaşkanının ardından söz alan Başbakan Donald Tusk, Westerplatte’nin “kutsal bir yer” olduğunu belirterek, “Milyonlarca kurbanı hatırlamaya zorluyor. Polonya’nın bir daha asla kimsenin saldırısına uğramaması gerektiğini hatırlatıyor,” dedi.

Tusk, günümüzdeki tehditlere dikkat çekerek, “Vatanımıza yönelik muhtemel bir saldırıyı önlemek için kimin düşman kimin müttefik olduğunu anlamalıyız. Bugün tehdidin nereden geldiğini ve Polonya’yı ve tüm Batı dünyasını savunmak için kiminle birleşmemiz gerektiğini açıkça görmeliyiz,” ifadelerini kullandı.

Başbakan, sözlerini şöyle tamamladı: “Birleşmiş bir Avrupa, NATO, müttefiklerimiz… 1939’daki yalnızlığımızdan çıkardığımız ders budur. Polonya bir daha asla yalnız olmamalı. Asla zayıf olmamalı.”

Almanya’ya göre hukuki süreç kapandı

2021 yılında, Nawrocki’nin siyasi olarak yakın olduğu önceki milliyetçi-muhafazakâr Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) hükümeti, Almanya’nın Polonya’ya 1,3 trilyon dolar borcu olduğunu öne sürerek resmi tazminat talebinde bulunmuştu.

Ancak Almanya hükümetleri, tazminat meselesinin hukuken kapandığını savunuyor. Alman yetkililer, savaş yıllarında Polonya’nın uğradığı acılardan dolayı pişmanlıklarını ise birçok kez dile getirdi.

Haziran ayında Nawrocki’nin seçilmesinden kısa bir süre sonra Almanya’nın Polonya-Almanya işbirliği özel temsilcisi Knut Abraham, Deutsche Welle’ye verdiği demeçte, “Hukuki açıdan konu kapanmış durumda. Tutumumuz değişmedi,” demişti.

Aralık 2023’te iktidara gelen Tusk hükümeti, PiS yönetiminin resmi tazminat talebini sonlandırmış, ancak Almanya’nın savaşın yol açtığı yıkım için “bir tür telafi” sağlaması gerektiğini belirtmişti.