Rusagro’nun kurucusu Moskoviç hakkındaki yolsuzluk davasının ayrıntıları

Rusya Başsavcılığı, Rusagro’nun kurucusu Vadim Moskoviç hakkında açtığı yolsuzluk davasında, iş insanının 2006-2014 yıllarında Federasyon Konseyi üyesiyken iş dünyasıyla bağını koparmadığını ve siyasi nüfuzunu kendisinin ve bağlantılı kişilerin haksız zenginleşmesi için kullandığını duyurdu. Kommersant gazetesinin aktardığı iddialara göre Moskoviç’in senatörlüğü döneminde Rusagro’nun arazi varlığı 50 bin hektardan 504 bin hektara çıkarken şirketler grubunun bugünkü toplam mal varlığı değeri 551 milyar rubleyi aşıyor.

Rusya Başsavcılığı, tarım devi Rusagro’nun kurucusu Vadim Moskoviç’in devlet göreviyle ticari faaliyeti birleştirme yasağını ihlal ettiğini ve “resmi yetkileri ile siyasi nüfuzunu kendisinin ve kendisine bağlı kişilerin hukuka aykırı biçimde zenginleşmesi için kullandığını” öne sürdü. Dava dosyasının ayrıntılarını Kommersant gazetesi aktardı.

Moskoviç, 2022 yılına kadar Rusagro’nun ana hissedarı konumundaydı. Ancak Mart 2022’de hakkında yaptırım kararı alınmasının ardından şirketteki payını yüzde 49’a düşürdüğü ve yönetim kurulundan ayrıldığı öğrenilmişti.

Başsavcılık iddianamesinde, Moskoviç’in işini büyütmek amacıyla “iktidara girmeye karar verdiği” belirtiliyor. Moskoviç, 2006 yılında dönemin Belgorod Bölge Valisi Yevgeni Savçenko’nun himayesiyle Federasyon Konseyi üyesi oldu ve bu görevi Aralık 2014’e kadar sürdürdü. Bu süre zarfında farklı dönemlerde Ekonomi Politikası, Girişimcilik ve Mülkiyet Komitesi Başkan Yardımcılığı, Bağımsız Devletler Topluluğu İşleri Komitesi Başkan Yardımcılığı ve Ekonomi Politikaları Komisyonu üyeliği görevlerinde bulundu.

Başsavcılığa göre Moskoviç, Federasyon Konseyi’ne girdikten sonra da Rusagro’nun sahibi ve yöneticisi olmaya devam etti. Şirket bünyesinde 2006 yılı itibarıyla 36 tarım işletmesi, 10 bölgesel ticaret şubesi ve 6 gıda sanayi işleme tesisi yer alıyordu.

İddianamede, Moskoviç’in, Rusagro’nun kârını yurt dışına çıkarmak için de kullanılan Sethal Holdings Limited ve Ros Agro PLC adlı Kıbrıs merkezli offshore şirketlerdeki sahipliğini beyan etmediği kaydedildi.

Ayrıca yine iddianameye göre Moskoviç tarafından 2014 yılında aktif büyüklükleri 40 milyar rubleyi aşan PAO Gruppa Rusagro, AO Belregionrazvitiye, AO Samaraagroprompererabotka, OOO Rusagro-Invest, OOO Rusagro-Primorye, OOO Soroçinskiy Masloekstraktsionniy Zavod ve OOO Tambovskiy Bekon şirketleri kuruldu.

Arazi varlığı on kat büyüdü

Başsavcılık, iş insanının iktidarda bulunduğu sekiz yıl içinde şirketlere “ihale süreci atlatılarak ve piyasa bedeli ödenmeksizin” tarım arazileri geçtiği sonucuna vardı. Kurumun tespitine göre bu dönemde Rusagro’nun arazi varlığı 50 bin hektardan 504 bin hektara çıkarak on kat büyürken, yıllık net kârı 163,3 milyon rubleden 5,8 milyar rubleye yükseldi.

Bunların yanı sıra, Moskoviç’in kontrolündeki OAO Masştab bünyesinde 2011 yılında A101 inşaat şirketleri grubu kuruldu. Grubun 2015 yılına gelindiğinde piyasa değeri 41,5 milyar rubleyi aşmıştı.

Başsavcılık, Moskoviç’in Aralık 2014’te Federasyon Konseyi’nden ayrıldıktan sonra da “yolsuzluk gelirlerini elde etmeye devam ettiği” ve bu gelirleri “yeni mülk edinimlerine” yatırdığı kanısında.

İddiaya göre Moskoviç, Tambov Bölge İdaresi eski Tarım-Sanayi Kompleksinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Sergey İvanov’la (Moskoviç soruşturması kapsamında tutuklandı) kurduğu “yolsuzluk bağlantıları” sayesinde 2015-2019 yıllarında Tambov bölgesindeki Rusagro yapılanmaları için 13,5 milyar rubleyi aşan bütçe sübvansiyonu ve vergi avantajı elde etti. İş insanı yolsuzluk gelirleriyle üretim tesisleri, yüksek değerli gayrimenkuller satın aldı ve yeni ticari işletmeler kurdu.

Başsavcılığın verilerine göre “yolsuzluk eylemlerinin sonucunda” Rusagro’nun mevcut mal varlığı değeri 551 milyar rubleyi aşıyor. Şirketin yıllık cirosu 396 milyar ruble, brüt kârı ise 74,4 milyar ruble düzeyinde bulunuyor. Şirket, Belgorod, Tambov, Voronej, Kursk ve Oryol bölgelerinin de aralarında yer aldığı 15 bölgede toplam 823 bin hektar arazi varlığına, 12 fabrikaya, 9 şeker üretim tesisine ve 20 domuz çiftliğine sahip.

Hisseler yakınlarına dağıtıldı

Moskoviç’in, ana şirket PAO Gruppa Rusagro’nun hisselerini kendisi ile eşi Nataliya Bıkovskaya, yeğeni Sergey Tribunskiy, onun eşi Luiza Ploşçanskaya ve “kontrolü altındaki holding direktörü” Maksim Basov arasında dağıtarak katılım payını seyrelttiği belirtiliyor. Moskoviç’in “yolsuzluk gelirleriyle” satın aldığı, Moskova ve Moskova bölgesinde toplam 2,1 hektarlık dört arsa, üç bina ve üç bağımsız bölümü ise eşinin üzerine kaydettirdiği aktarılıyor.

El konulması talep edilenler

Başsavcılık; Vadim Moskoviç, Maksim Basov ve diğer davalılar adına kayıtlı PAO Gruppa Rusagro hisselerinin yanı sıra OOO Finansovıy Resurs’un kayıtlı sermayesindeki yüzde 100 payın, OOO Bondarskiy Sırodelniy Zavod’un kayıtlı sermayesindeki yüzde 1 payın, OOO Gruppa Kompanyi Rusagro’nun kayıtlı sermayesindeki yüzde 0,01 payın ve OOO Geomiragro’nun kayıtlı sermayesindeki yüzde 25 payın devlet geliri olarak hazineye aktarılmasını talep ediyor.

Aynı şekilde Moskova ve Moskova civarındaki çok sayıda konut ve konut dışı taşınmazın da müsadereye tabi olduğu değerlendirmesi yapılıyor. Ayrıca Moskoviç’in ofisi ile aracında yapılan arama sırasında ele geçirilen 29,3 milyon ruble, 1,8 milyon dolar ve 1,6 milyon avro nakit paranın; Moskoviç’in hesaplarında bulunan 10,2 milyar rublenin üzerindeki tutarın; OOO Finansovıy Resurs’un hesabında tutulan 3,7 milyar ruble ile Basov’un hesabındaki 78,6 milyon rublenin de müsaderesi isteniyor.

Moskova’nın Hamovniçeski Mahkemesi 4 Mayıs’ta Rusagro’nun 470 milyon hissesine ihtiyati haciz koydu. Söz konusu hisselerin değeri 1 milyar rublenin üzerinde hesaplanıyor. Başsavcılığın davası 1 Mayıs’ta mahkemeye ulaşırken, duruşmanın 5 Mayıs’ta görülmesi bekleniyor.

Dolandırıcılık soruşturması çoktan tamamlandı

Moskoviç, 2025 baharında özellikle büyük ölçekli dolandırıcılık suçlamasıyla tutuklanmıştı. Söz konusu soruşturma, Rusagro’nun 2018 yılında iş insanı Vladislav Burov’un tarım holdingi Solneçnıye Produktı’nın kredi alacak haklarını satın almasıyla ilgili.

Soruşturma makamları, Moskoviç ve Rusagro’nun eski genel müdürü Basov’un, Burov’u Solneçnıye Produktı’nın yüzde 85 hissesini satmaya, yatırım sözü vererek ikna ettiğini, ancak bu yatırımların hiçbir zaman yapılmadığını değerlendiriyor.

Moskoviç ve Basov’a ayrıca iki ayrı kasıtlı iflas vakası ile kara para aklama suçlaması da yöneltiliyor. Söz konusu dosyada toplam zarar 86 milyar rubleyi aşıyor. Moskoviç ayrıca, Tambov Bölge İdaresi eski Başkan Yardımcısı Sergey İvanov’dan 2,6 milyon ruble değerinde Blaser R8 av tüfeğini rüşvet olarak almakla suçlanıyor. Her iki iş insanı da haklarındaki suçlamaları reddediyor. Moskoviç ve Basov hakkındaki soruşturma tamamlanmış durumda.