Rusya, 9 Mayıs Zafer Bayramı için Ukrayna’da ateşkes ilan etti

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 9 Mayıs Zafer Bayramı’nın 80. yıl dönümü kutlamaları sırasında Ukrayna’da üç günlük ateşkes ilan etti. 7 Mayıs gece yarısından 10 Mayıs dahil olmak üzere sürecek ateşkesin, barış görüşmeleri için iyi niyet göstergesi olduğu belirtildi. Ukrayna’dan gelen ilk tepkiler ise temkinli oldu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 9 Mayıs Zafer Bayramı’nın 80. yıl dönümü kutlamaları vesilesiyle Ukrayna’daki silahlı çatışmada üç günlük bir ateşkes ilan etti.

Kremlin’den yapılan açıklamaya göre, ateşkes 7 Mayıs gece yarısından başlayıp 10 Mayıs dahil olmak üzere sürecek.

Kremlin, bu süre zarfında tüm muharebe eylemlerinin durdurulacağını belirterek, “Rusya, Ukrayna tarafının da bu örneği takip etmesi gerektiğine inanıyor,” ifadelerini kullandı.

Açıklamada ayrıca, Kiev’in bu dönemde ateşkese uymaması hâlinde Rusya ordusunun “yeterli ve etkili bir yanıt vereceği” kaydedildi.

Daha önce de Paskalya döneminde 30 saatlik bir ateşkes ilan edilmişti.

Kremlin, yeni kararıyla Rusya’nın “Ukrayna krizinin temel nedenlerini ortadan kaldırmayı amaçlayan, ön koşulsuz barış görüşmelerine hazır olduğunu bir kez daha ilan ettiğini” bildirdi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “Barışçıl çözüm çabaları devam ediyor, Rusya ve ABD ikili ilişkileri engelini kaldırmayı başardı,” diyerek, yeni ateşkesin “iyi niyet göstergesi” olduğunu vurguladı.

Kiev’in Moskova’nın bu girişimine ilk tepkisi belirsiz oldu. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrey Sibiga, X sosyal medya platformundan yaptığı paylaşımda, “Eğer Rusya gerçekten barış istiyorsa, ateşi derhal kesmeli,” ifadelerini kullandı.

Sibiga, “Neden 8 Mayıs’a kadar beklemeli?” diye sorarak, bunun “bir geçit töreni için değil” yapılması gerektiğini öne sürdü.

28 Nisan akşamı geç saatlerde Zelenskiy, video mesajında dışişleri bakanının düşüncesini sürdürerek, “Biz inanıyoruz, dünya inanıyor ki 8 Mayıs’a kadar beklemenin bir nedeni yok ve ateş birkaç günlüğüne değil, derhal, tam, koşulsuz olarak ve en az 30 gün kesilmelidir,” dedi.

Geçmişteki ateşkesin (19-20 Nisan) ihlali konusunda karşılıklı suçlamalara rağmen, Ukrayna yetkilileri en azından o 30 saat boyunca hiçbir hava saldırısı sireninin çalmadığını kabul etti. 21 Nisan’da Zelenskiy de bunu, bazı çekincelerle de olsa, prensipte ateşkesin mümkün olduğunun bir kanıtı olarak doğruladı.

Moskova, Paskalya ateşkesini uzatmadı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukraynalıların sınır bölgelerine insansız hava araçları kullandığını ve Ukrayna ordusu birliklerinin gece saatlerinde Donetsk Halk Cumhuriyeti’ndeki Rus birliklerinin mevzilerine saldırı girişimlerinde bulunduğunu belirtti.

Genel olarak, cephedeki saldırıların yoğunluğu belirgin şekilde azaldı.

Ay içinde ikinci kez ilan edilen ateşkes, Ukrayna’daki çözüm seçenekleri etrafındaki istişare sürecinin devam ettiğini gösteriyor, ancak tarafların ne kadar ilerleme kaydettiği ve hangi yönde ilerlediği konusunda sessiz kaldığını belirten Rusya Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nden kıdemli araştırmacı Dmitriy Ofitserov-Belskiy, Vedomosti gazetesine verdiği demeçte muharebe eylemlerinin durdurulmasının bu bağlamda tek olası yön olmadığını kaydetti.

Military Russia portalı editörü ve askeri uzman Dmitriy Kornev ise, ay içinde ikinci kez ilan edilen ateşkes süresince bazı koşullarda devamı konusunda anlaşmaya varılabileceğini kabul etti.

Fakat, 10 Mayıs’tan sonra muharebe eylemlerinin yeniden başlama olasılığının yüksek olduğunu belirten Kornev, Ukrayna’nın 8-10 Mayıs ateşkesini belirli çekincelerle destekleyebileceğini, ancak bunun pratikte nasıl gerçekleşeceğinin bir soru işareti olduğunu söyledi.

Yeni ateşkes girişiminin etkinliği bağlamında, şu anda Ukrayna konusunda kilit uluslararası müzakereci olan ABD’nin tepkisinin önemli olacağını belirten Kornev, ABD yetkililerinin Rus tarafını uzun vadeli bir barış anlaşması yapmaya ikna etmeye devam ettiğini kaydetti.

Üç günlük ateşkes haberinden sonra bile Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın “her iki ülkenin liderlerinden (Rusya ve Ukrayna) artan bir hayal kırıklığı duyduğunu ve tam bir ateşkes görmek istediğini” söyledi.

Trump’ın kendisi de 28 Nisan gecesi Moskova saatiyle gazetecilere, Putin’den “ateş etmeyi bırakmasını, oturup bir anlaşma imzalamasını” istediğini yineledi.

Ayrıca, ABD Başkanı, Zelenskiy’nin Kırım üzerindeki iddialarından vazgeçmeye hazır olduğuna inandığını ve bu nedenle ABD’nin bir anlaşma için koşulları gördüğünü belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’un çözüm sürecine devam edip etmeyeceğine karar vermeyi planladığı için önümüzdeki haftanın “belirleyici nitelikte” olacağını söyledi.

Yeni ateşkesin büyük ölçüde Rusya tarafından ABD’deki Cumhuriyetçi yönetime gönderilen yeni bir sinyal olarak değerlendirilebileceğini düşünen Rusya Bilimler Akademisi ABD ve Kanada Enstitüsü’nden kıdemli araştırmacı Pavel Koşkin, burada Trump’ın 100 günlük iktidar eşiğinin (30 Nisan) yaklaşması faktörünün dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Koşkin, “Amerikan iç politikasının bu önemli eşiğine Rusya, ABD Başkanı’na sanki eşlik ediyor, aynı zamanda diplomatik çabalarının sonuç verdiğini de ima ediyor. Kremlin, Washington’un oyundan çıkmasını istemediğini açıkça belirtiyor,” diye konuştu.

Koşkin, mayıs ateşkesinin duyurulmasından bir gün önce Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile Rubio arasında bir telefon görüşmesi yapıldığını hatırlattı.

25 Nisan’da, Reuters‘ın Amerikan ve Avrupa-Ukrayna barış planlarının sızdırılan bilgilerini yayınladığı gün, Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff Moskova’yı ziyaret ederek Putin ile görüştü.

Görüşmenin ardından Rusya Devlet Başkanı’nın yardımcısı Yuriy Uşakov, görüşmenin “yapıcı” olduğunu ve Rusya ile Ukrayna arasında doğrudan müzakerelerin yeniden başlama olasılığının ele alındığını belirtti.

Koşkin, Rusya’nın mevcut “iyi niyet jestinin” durmuş olan barış sürecini ilerletme arzusundan kaynaklandığını kabul etti. Zira daha yakın zamanda Trump, çatışmayı sona erdirme niyetinin samimiyetinden kamuoyu önünde şüphe duymuştu.

Koşkin, “Şimdi Moskova’dan bir yanıt geldi,” dedi.

9 Mayıs Zafer Bayramı’nın 80. yıl dönümü kutlamaları ve özellikle 9 Mayıs’ta Kızıl Meydan’da düzenlenecek geçit töreni için Moskova, yaklaşık 20 yabancı liderin gelmesini bekliyor.

Tüm Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinin yanı sıra Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Vietnam Komünist Partisi Merkez Komitesi Genel Sekreteri To Lam, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, Sırbistan Devlet Başkanı Aleksandar Vucic ve Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun katılımı teyit edildi.

9 Mayıs kutlamalarının, büyük insan kalabalığı ve yabancı heyetlerin katılımıyla ilgili belirli riskler taşıdığını hatırlatan Ofitserov-Belskiy, “Bu nedenle burada Rusya’nın çıkarı belli. Ancak Kiev için de bu anda Rus şehirlerine saldırmak mantıksız olacaktır. Dolayısıyla her iki taraf için de en iyi seçenek, bu günlerde genel olarak ciddi askeri faaliyetlerden kaçınmak olacaktır,” diye konuştu.