Rusya, benzin ihracatını temmuz sonuna kadar tamamen yasakladı

Rusya hükümeti, iç piyasada yakıt istikrarını sağlamak ve tarımsal faaliyetler döneminde artan talebi karşılamak amacıyla benzin ihracatına yönelik kısıtlamaları 31 Temmuz 2026 tarihine kadar doğrudan üreticileri de kapsayacak şekilde genişletti.

Rusya Federasyonu hükümeti, benzin ihracatına yönelik 31 Temmuz 2026 tarihine kadar geçerli olan kısıtlamaların kapsamını doğrudan petrol ürünü üreticilerini de içerecek şekilde genişlettiğini duyurdu.

Bakanlar Kurulu tarafından yapılan açıklamada, kararın iç yakıt piyasasında istikrarlı bir durumu muhafaza etmek amacıyla alındığı belirtildi.

Açıklamada, yüksek sezonluk talep ve tarımsal saha çalışmaları döneminin yanı sıra Ortadoğu’daki mevcut jeopolitik durumun tetiklediği küresel petrol fiyatlarındaki artışın da bu kararda etkili olduğu vurgulandı.

Söz konusu kısıtlama, hükümetler arası uluslararası anlaşmalar kapsamındaki sevkiyatları kapsamayacak.

Hükümet 1 Nisan itibarıyla tam ihracat yasağı kararı aldı

RBK’nın sektör kaynaklarına dayandırdığı bilgiye göre hükümet, 1 Nisan’dan itibaren geçerli olmak üzere yurt dışına benzin sevkiyatını tamamen yasaklama kararı aldı.

Kaynaklar, bu kararın Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak başkanlığında 27 Mart Cuma günü gerçekleştirilen ve yakıt piyasasındaki durumun ele alındığı toplantıda kararlaştırıldığını ifade etti.

Yasak süresinin toplantıda tartışılmadığı kaydedilirken, RİA Novosti kaynakları da bu kararı doğruladı. Daha sonra hükümet basın servisinden yapılan açıklamada Novak’ın, toplantı sonuçları doğrultusunda Enerji Bakanlığına, nisan başından itibaren benzin ihracatının yasaklanmasına ilişkin bir kararname taslağı hazırlama talimatı verdiği belirtildi.

Açıklamaya göre bu karar, fiyatların stabilize edilmesi ve iç piyasaya öncelikli tedarik sağlanması için gereklilik arz ediyor.

Önceki kısıtlamalar büyük üreticiler için esnetilmişti

Rus makamları daha önce Eylül 2025’te benzin ihracatına geçici yasak getirmişti. Bu ambargo iki kez uzatılmış, ancak Ocak 2026 sonunda büyük yakıt üreticileri için yasak kaldırılmıştı. Bununla birlikte kısıtlamalar; tüccarlar, petrol depolama tesisleri ve yıllık üretim kapasitesi 1 milyon tonun altında olan küçük rafineriler için geçerli olmaya devam etmişti.

Mart ayında borsa kotasyonlarında aktif bir yükseliş gözlendi. Petersburg Borsası’nın Rusya’nın Avrupa kısmına ilişkin bölgesel endeks verilerine göre, AI-92 ve AI-95 tipi benzin fiyatları ay başından bu yana yüzde 11 oranında sıçrama yaptı. Ancak AI-95 fiyatı son üç işlem seansında düşüş eğilimine girdi.

27 Mart’taki işlemler sonucunda bu ürün yüzde 0,72 değer kaybederek ton başına 70 bin 625 rubleye geriledi. Aynı seansta AI-92 fiyatı ise yüzde 0,21 artışla ton başına 66 bin 940 rubleye yükseldi.

Borsa üzerinden satışlarda düşüş kaydedildi

Fiyatlardaki gerilemeye rağmen, 26 Mart’ta borsa üzerinden yapılan benzin satışlarında düşüş yaşandı. Ulusal Borsa Fiyat Ajansı (NBPCA) verilerine göre, söz konusu günde toplam benzin satış hacmi bir önceki güne kıyasla yüzde 1,5 azalarak 31 bin 200 tona geriledi.

Mart ayı başında günlük satışlar 50 bin tonu aşıyordu. AI-95 tipi benzin satışları yaklaşık yüzde 13 azalarak 13 bin 740 tona düştü; özellikle Kirişi istasyonu bazındaki satış hacmi 1 bin 440 tona (eksi 1 bin 620 ton) geriledi.

Aynı dönemde AI-92 satışları ise yüzde 9,1 artarak 17 bin 220 tona çıktı. Bununla birlikte NBPCA, ihalelerde alıcı aktivitesinin yüksek olduğunu not etti.

Leningrad bölgesindeki tesislere İHA saldırısı düzenlendi

25 Mart Çarşamba günü Ust-Luga limanı ve Kirişski bölgesindeki sanayi bölgesinde, insansız hava aracı (İHA) saldırısının ardından yangın çıktı. Leningrad Bölgesi hükümet basın servisinden yapılan açıklamaya göre yangın 26 Mart’ta kontrol altına alındı. Kirişski bölgesinde Surgutneftegas bünyesinde faaliyet gösteren Kirişinefteorgsintez (KİNEF) rafinerisi bulunuyor.

Başbakan Yardımcısı Novak, 25 Mart’ta Enerji Bakanlığı kurulunda yaptığı konuşmada, akaryakıt istasyonlarındaki fiyat artışlarını önlemek için yakın zamanda tedbir alınması çağrısında bulunmuştu. Novak, bu konuda enerji şirketlerinin, Enerji Bakanlığı’nın ve hükümetin birlikte çalışması gerektiğini belirtti.

Perakende fiyatlarda son dönemin en yüksek artışı yaşandı

Rosstat verilerine göre, 16-23 Mart döneminde perakende benzin fiyatları yüzde 0,36 artışla litre başına 66,55 rubleye, dizel yakıt fiyatları ise yüzde 0,2 artışla 77,6 rubleye yükseldi.

Yakıt fiyatlarındaki bu artış hızı en son ocak ayındaki tatil haftalarında bu seviyede kaydedilmişti. Sektör uzmanları benzin piyasasında bariz bir kıtlık bulunmadığını ancak durumun gergin olduğunu değerlendiriyor.

Kasatkin Consulting Yönetici Ortağı Dmitriy Kasatkin, ana nedenin erken ısınma, planlı rafineri onarımları ve küresel enerji kaynakları fiyatlarındaki artış nedeniyle benzine erişimin azalabileceğine dair endişelerden kaynaklandığını belirtti.

Kasatkin, “Küresel fiyat artışı tek başına Rusya içindeki fiyatları aynı oranda yükseltmez, bu etkiyi sübvansiyon mekanizması yumuşatıyor. Ancak dış piyasanın pahalı olması ihracatı daha cazip hale getirdiği için piyasadaki gerginliği artırıyor ve borsa bu risklere önceden tepki veriyor” açıklamasında bulundu.

Fiyat istikrarı için sübvansiyon mekanizması devrede

Yakıt sübvansiyon mekanizmasının özü, hükümetin rafinerilere ödeme yaparak petrol şirketlerini ihracat yerine iç piyasaya daha fazla benzin ve dizel sağlamaya teşvik etmesine dayanıyor. Yakıtın yurt dışına satılmasının iç piyasadan daha karlı olduğu durumlarda, yetkililer bu mekanizma aracılığıyla şirketlerin ihracat farkını karşılayarak fiyat dinamiklerini stabilize ediyor.

Ancak iç piyasadaki yakıt fiyatları belirli seviyelerin üzerine çıkarsa sübvansiyon ödemeleri sıfırlanıyor.

Mosregiongaz akaryakıt brokeri Genel Müdürü German Kolotov da Kasatkin ile benzer görüşleri dile getirdi. Kolotov, Ortadoğu’daki durum nedeniyle piyasanın olası bir petrol ve petrol ürünü kıtlığı beklentisini fiyatlamaya başladığını, bu sebeple yüksek talep sezonunun normalden erken başladığını belirtti.

Kolotov, ek olarak Petersburg Borsası’nın aldığı önlemlerin de dengeleyici rol oynadığını ifade etti. Fiyat dalgalanmalarına getirilen kısıtlamaların oynaklığı azalttığını ve piyasanın aşırı ısınmasını engellediğini sözlerine ekledi.

Petersburg Borsası, 25 Mart’tan itibaren AI-92 ve AI-95 benzin ile mevsimlik ve yazlık dizel yakıt fiyatlarındaki artış limitini yüzde 0,5’ten yüzde 0,01’e düşürdü. Kotasyonların düşüş payı ise yüzde 10 seviyesinde korundu.

Ticaret platformu benzer limitleri 2025 sonbaharında da uygulamıştı. O dönemde borsa fiyatları tarihi rekorlar kırmış ve bazı bölge başkanları yerel akaryakıt istasyonlarındaki yakıt kıtlığından şikayet etmişti.