Rusya İktisadi Kalkınma Bakanlığı devlet şirketlerine yönelik gecikme cezalarını artırmaya hazırlanıyor

Rusya İktisadi Kalkınma Bakanlığı, devlet şirketlerinin KOBİ tedarikçilerine yönelik ödeme yükümlülüklerini ihlal etmesi sorununun çözümü için özel çalışma grubu oluşturdu. Gündeme alınan yeni tedbirler arasında, ihlal durumunda uygulanan cezaların piyasa koşullarına göre artırılması ve sözleşme süreçlerinin elektronik onay sistemiyle takip edilmesi yer alıyor.

Rusya İktisadi Kalkınma Bakanlığı, belirli tüzel kişilerin Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelere (KOBİ) yönelik ödeme yükümlülüklerini ihlal etmesi konusunu ele almak üzere kurulan çalışma grubunun ilk toplantısını gerçekleştirdi.

KOBİ Kurumu (KMSP) temsilcisinin Vedomosti’ye verdiği bilgiye göre, Bakan Maksim Reşetnikov başkanlığında yapılan toplantıda mevcut ödeme krizleri ve işletmelerin çözüm önerileri görüşüldü.

Söz konusu girişimler arasında, gecikme cezalarının belirgin oranda artırılması yer alıyor. Rusya İktisadi Kalkınma Bakanlığı temsilcisi, çalışma grubu toplantısında bu konunun uygulanabilirliğinin tartışıldığını doğruladı.

Ayrıca yetkililer, devlet ihalelerini düzenleyen 44-FZ sayılı kanundaki mekanizmaya benzer şekilde, devlet şirketlerinin alımlarını kapsayan 223-FZ sayılı kanun çerçevesinde elektronik onay sistemine geçiş yapmayı değerlendiriyor.

Şikayetler ve borç miktarı artış gösteriyor

Devlet şirketlerinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle kötüleşen durum, İktisadi Kalkınma Bakanlığını özel çalışma grubu kurmaya yöneltti.

Bakanlığın aktardığına göre toplantıda konuşan Reşetnikov, girişimcilerden gelen şikayetlerin 2,5 kat, toplam borç miktarının ise 3 kat arttığını belirtti.

Reşetnikov, ödeme yapılmadığına dair şikayetlerin toplam tutarının 2024 yılında 1,5 milyar ruble seviyesindeyken, 2025 yılında 4,1 milyar rubleye ulaştığı bilgisini paylaştı.

İşletmeler için hassasiyet taşıyan bu alandaki sorunlu noktaların zamanında tespit edilmesi gerektiğini vurgulayan Reşetnikov, müşteri konumundaki kurumların yetkiyi kötüye kullanmasını önlemek amacıyla mevcut mekanizmanın hızla yeniden düzenlenmesi gerektiğini kaydetti.

KMSP Genel Müdürü Aleksandr İsayeviç, kurumun yürüttüğü izleme faaliyetlerinin ödeme ihlallerindeki artış eğiliminin 2026 yılında da sürdüğünü gösterdiğini ifade etti.

İsayeviç’in verdiği bilgiye göre, yılın ilk ayında KMSP’ye girişimcilerden toplam 101 milyon ruble tutarında 34 şikayet ulaştı. Geçen yılın ocak ayında ise 21 milyon ruble tutarında 13 başvuru yapılmıştı.

Müşteri konumundaki devlet şirketlerinin ödeme yapmamasına yönelik şikayetler üzerinde çalışmaların sürdüğünü belirten İsayeviç, “Her vaka ayrı ayrı inceleniyor, karşı tarafın bilgisini almak ve ortaklaşa dengeli çözüm bulmak için devlet şirketiyle iletişime geçiyoruz” diye konuştu.

KMSP verilerine göre, bu çalışmalar neticesinde 2024 yılından bu yana 72 başvuru üzerinden 855 milyon ruble tutarındaki borç tahsil edildi.

İsayeviç, kurumun halihazırda toplam 3 milyar rubleyi aşan 321 şikayeti incelediğini, bunlardan 90’ının Rusya Federal Tekelcilikle Mücadele Kurumunda (FAS) değerlendirme aşamasında olduğunu, 37’sinde ise ödemelerin mutabık kalınan takvime göre yapıldığını aktardı.

Cezaların piyasa seviyesine çıkarılması talep edildi

İş dünyası temsilcileri, yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesi için gecikme cezalarının ve faiz oranlarının belirgin şekilde artırılmasının ek teşvik sağlayacağını öngörüyor.

Rusya Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı Yelena Dıbova, Vedomosti’ye yaptığı açıklamada, söz konusu cezaların katlanarak artırılması ve piyasa seviyesine çıkarılması yönünde teklifte bulunduklarını söyledi.

Bu adımın devlet şirketlerinin suistimallerini tamamen engelleyemese bile KOBİ tedarikçilerinin kayıplarını kısmen telafi etmelerine yardımcı olacağını belirten Dıbova, mevcut durumda sözleşme ihlalinin sonuçları açısından müşteriler lehine açık dengesizlik bulunduğunu ve devlet şirketlerinin cüzi miktardaki cezaları ödemesinin kendileri için sorun teşkil etmediğini vurguladı.

KMSP temsilcisi, Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı yönetimindeki toplantıda ele alınan bir diğer tedbirin de iş dünyasının önerisi doğrultusunda bu tür sözleşmeler için 44-FZ sayılı kanuna benzer şekilde elektronik onay sisteminin getirilmesi olduğunu aktardı.

Dıbova, elektronik onay mekanizmasının müşteri ile tedarikçi arasında İhale Alanında Birleşik Bilgi Sistemi (EİS) üzerinden elektronik kapanış belgelerinin değişimini öngördüğünü açıkladı.

Belgelerin sisteme gönderilmesinin ardından bilgilerin Rusya Federal Hazinesine iletildiğini ve böylece müşterinin ödeme sürelerine uyup uymadığının takip edilebildiğini belirten Dıbova, bu önlemin tek başına sorunu çözmeyeceğini ancak denetim ve analiz mekanizması sağlayacağını kaydetti.

Kayıt dışı kara liste uygulamasına son verilmesi isteniyor

İşletmeler ödeme ihlalleri sorununun çözümü için daha önce de Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığına çeşitli teklifler sundu. Rusya Sanayiciler ve Girişimciler Birliği (RSPP) ile Opora Rossii, devlet şirketlerinin KOBİ’lerle yaptığı sözleşmelerde yedi günlük ödeme süresinin uygulanmasına yönelik hükümet talimatı hazırlanmasını ve devlet şirketi üst düzey yöneticilerinin performans göstergelerine (KPI) KOBİ tedarikçilerine borçsuzluk şartının eklenmesini talep etti.

İş dünyasının bir diğer talebi ise devlet şirketlerinin ödeme sürelerine uymamasından şikayetçi olan tedarikçilerin alındığı gayriresmi kara liste uygulamasının durdurulması oldu. Mevcut durumda söz konusu tedarikçilere yönelik kayıt dışı işbirliği yasağı uygulanıyor.

Devlet şirketlerinin alımlarının küçük işletmeler için önemli satış kanalı olduğunu vurgulayan İsayeviç, geçen yıl yaklaşık 239 bin KOBİ’nin tedarikçi konumuna geldiğini ve 2,8 trilyon rublesi imalat sanayii ürünleri olmak üzere toplam 9,55 trilyon rublelik alım yapıldığını ifade etti.

İsayeviç, elektronik onay sisteminin devreye alınmasıyla sözleşmenin ifa tarihinin kesin olarak kayıt altına alınacağını, böylece KOBİ’ler için yasayla belirlenen yedi günlük ödeme süresinin başlayacağını ve müşterilerin ödeme disiplininin artacağını kaydetti.

Opora Rossii Başkanı Aleksandr Kalinin, özellikle bilişim, inşaat ve sanayi üretimi alanlarında faaliyet gösteren küçük işletmeler için ödemelerin aylarca gecikmesinin, çalışmaların fiilen durması ve büyük müşterilerin tedarikçiler üzerinden ücretsiz kredilendirilmesi anlamına geldiğini belirtti.

Delovaya Rossiya Koordinasyon Kurulu Üyesi ve AİR Şirketler Grubu Kurucusu Aleksey Kuçmin ise bu yılın başında büyük müşteriler tarafında ödemelerin geciktirildiğinin tespit edildiğini bildirdi.

44-FZ sayılı kanuna benzer elektronik onay sisteminin uygulanmasının zorunlu karar olduğunu belirten Kuçmin, bu adımın belgenin müşteri tarafından alınma tarihinin kesinleşmesini, imza veya gerekçeli ret için net sürelerin belirlenmesini ve yolsuzluk unsurunun azaltılmasını sağlayarak şeffaf ortam yaratacağını ifade etti.

Devlet şirketlerine yönelik ceza ve faizlerin artırılmasını gecikmiş tedbir olarak nitelendiren Kuçmin, bu uygulamanın ancak cezanın kaçınılmazlığı ilkesiyle birleştiğinde sonuç vereceğini vurguladı.

Kuçmin, 223-FZ sayılı kanun kapsamındaki ödeme gecikmelerinin, ceza ödemekten daha dezavantajlı hale gelmesinin ekonomik açıdan şart olduğunu sözlerine ekledi.