Rusya Yüksek Ekonomi Okulu’ndan ‘kara kuğu sürüleri’ uyarısı

Rusya’daki Yüksek Ekonomi Okulu’ndan ekonomist Vladimir Salnikov, küresel sistemin istikrardan uzaklaştığını ve ardışık kırılmaların gündemde olduğunu belirtti. Demografik dönüşüm, teknolojik bağımlılık ve jeopolitik ayrışma, maliyetleri ve belirsizliği artıran başlıca etkenler olarak öne çıkıyor.

Rusya’daki Yüksek Ekonomi Okulu’nda (HSE) görev yapan ekonomist Vladimir Salnikov, küresel sistemin “düzenden düzensizliğe” doğru bir geçiş içinde olduğunu belirtti. Salnikov, bu değerlendirmeyi Gruşin Sosyoloji Konferansı’nın açılış oturumunda sunduğu sunumda dile getirdi.

Salnikov, mevcut eğilimin arkasında küresel ekonomik modelin çözülmesi ve farklı alanlarda ortaya çıkan teknolojik atılımların bulunduğunu ifade etti. Sunumda, çeşitli sektörlerde “yıkıcı” nitelikte yenilik başvurularının arttığına dikkat çekildi.

Salnikov, önümüzdeki dönemde öngörülemez gelişmelerin artabileceğini belirterek “önümüzde bir kara kuğular dizisi ve kırılma süreçleri var” dedi.

Bu çerçevede Salnikov, bilgi akışına temkinli yaklaşılması gerektiğini vurguladı. Ekonomist, “gündem, gürültü, propaganda ve popüler söylemlere” karşı eleştirel bir tutum önerdi. Geleneksel ve saygın kabul edilen tahmin kaynaklarının da sorgulanması gerektiğini ifade etti.

Salnikov, karar alıcıların “süper trendler” olarak tanımladığı uzun vadeli ve dirençli eğilimlere ve temel belirsizlik faktörlerine odaklanmasının önemine işaret etti.

Demografik dönüşüm maliyetleri artırıyor

Salnikov, maliyet artışlarının başlıca nedenlerinden biri olarak demografik değişimi gösterdi. Nüfusun yaşlanması, göç hareketlerinin yoğunlaşması, robotizasyon talebi ve işgücünün yeniden eğitilmesi ihtiyacı bu sürecin temel unsurları arasında yer alıyor.

Ayrıca emeklilik ve sağlık sigortası sistemlerinin sürdürülebilirliğine ilişkin baskıların arttığı belirtildi. Salnikov, doğurganlık tartışmalarına değinerek “artış sınırları değil, düşüş sınırları konuşulmalı” dedi.

Teknolojiye bağımlılığın da yükseldiğini kaydeden Salnikov, küçük yaşta dijital araçlarla büyüyen çocukların sayısındaki artışa dikkat çekti.

Jeopolitik ayrışma ve enerji dönüşümü maliyetleri yükseltiyor

Salnikov’a göre maliyet artışının bir diğer kaynağı, küresel ekonomideki parçalanma eğilimi. ABD ile Çin arasındaki ekonomik eksenin zayıflaması ve çok kutuplu yapının güçlenmesi bu sürecin merkezinde yer alıyor.

Ekonomilerin güvenlik odaklı yeniden yapılandırılması, siber güvenlik ve savunma harcamalarındaki artış ile enerji dönüşümü de maliyetleri yukarı çekiyor. Salnikov, teknolojik ilerlemenin bazı alanlarda maliyetleri düşürdüğünü ancak genel tabloda risklerin ve harcamaların arttığını ifade etti.

Yapay zeka hem risk hem fırsat

Konferansta söz alan VEB.RF’nin yapay zeka geliştirme alanındaki yöneticilerinden Aleksandr Pavlov, yapay zekanın etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Pavlov, 2025 yılı itibarıyla yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin insan üretimini aşabileceğini belirtti. Bu gelişmenin bilişsel kapasitede gerileme, eleştirel düşünmenin zayıflaması ve bağımsız analiz yetisinin azalması gibi sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.

Ayrıca dijital platformlarda “sentetik içeriklerin” payının yüzde 50’nin üzerine çıktığı kaydedildi. Bununla birlikte Pavlov, yapay zekanın yatırım artışı, bilimsel hızlanma ve bireysel gelişim açısından olumlu etkiler de yarattığını belirtti.

Yerleşim ve göç dinamikleri yeniden şekilleniyor

Moskova Devlet Üniversitesi’nden Aleksandr Panin ise göç ve yerleşim eğilimlerine ilişkin değerlendirmeler yaptı.

Panin, büyük kent kümelerinin büyüme hızının yavaşladığını, yerleşimler arasındaki bağlantıların güvenlik gerekçeleriyle güçlendiğini söyledi. Mesafe kavramının ulaşım ve dijital erişim üzerinden yeniden tanımlandığını belirtti.

Ayrıca bireylerin sosyal çevreye yakınlık talebinin konut tercihlerini etkilediği ve büyük şirketlerin yeni büyüme merkezlerine yöneldiği ifade edildi.

Gruşin Sosyoloji Konferansı’nın açılış oturumu, geleceğe yönelik öngörülerin ele alındığı bir çerçevede düzenlendi. Moskova’daki Bauman Teknik Üniversitesi’nde gerçekleştirilen etkinliğe akademisyenler, sosyologlar ve siyaset bilimciler katıldı.