Rusya’da dev yakıt ikmal şirketi için millileştirme davası

Rusya Başsavcılığı, limanlarda gemi yakıt ikmali ve yakıt tedariki alanında faaliyet gösteren Transbunker holdingin varlıklarının devlet mülkiyetine geçirilmesi talebiyle dava açtı. Holdingin stratejik statüsüne rağmen yabancı sermaye kısıtlamalarının off-shore ağlarıyla ihlal edildiği belirtilen iddianamede, 2020 yılından bu yana 19,3 milyar rublenin yurt dışına çıkarıldığı kaydedildi.

Rusya Başsavcılığı, Rus limanlarındaki gemi yakıt ikmali ve yakıt tedariki pazarının en büyük oyuncusu olan Transbunker holdingin varlıklarının devlet gelirine dönüştürülmesini talep etti.

RBK ve Vedomosti gazetelerinin kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre, ilgili dava dosyası Moskova Tahkim Mahkemesine sunuldu.

Davanın davalıları arasında Transbunker holdingin kurucuları Iosif Sandler ve Sergey Pugaçev ile Transbunker Management Başkanı Elena Zavyalova yer aldı.

Dosyada Federal Tekelcilikle Mücadele Teşkilatı ve Federal Mülkiyet Yönetim Kurumu (Rosimușçestvo) ile birlikte 23 şirket üçüncü taraf olarak belirtildi.

Başsavcılığın iddianamesinde, holding bünyesindeki işletmelerin stratejik öneme sahip olduğu ve yabancı sermaye katılımını kısıtlayan özel bir düzenleme rejimine tabi olduğu vurgulandı. Buna rağmen holdingin fiili kontrolünün Kıbrıs ve Britanya Virjin Adaları dahil olmak üzere off-shore yargı bölgelerinde kayıtlı bir yabancı şirketler ağı üzerinden yürütüldüğü ifade edildi.

Başsavcılık, aynı zamanda Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşı olan Sandler ve Pugaçev’in, stratejik öneme sahip holdingi devlet kontrolünden gizlediklerini ve kârı Rusya dışına çıkardıklarını kaydetti.

Federal Vergi Kurumu verilerine dayandırılan iddiaya göre, 2020 yılından günümüze kadar yurt dışına 19,3 milyar ruble transfer edildiği aktarıldı.

Yaptırımların ve özel ekonomik önlemlerin yürürlüğe girmesinin ardından Transbunker’ın nihai faydalanıcılarının kısıtlamaları aşmak için girişimlerde bulunduğu bildirildi.

Başsavcılık, bu kapsamda bazı şirketlerin Rusya’daki özel idari bölgelere taşındığını, ana yapıların ise Birleşik Arap Emirlikleri yargı yetkisine devredildiğini belirtti. İddianamede, bu adımların kontrolü elde tutmayı ve fon çıkışını sürdürmeyi amaçladığı dile getirildi.

Bu gerekçelerle Başsavcılık, 2024 yılında bir dizi şirketin merkezini Rusya’ya taşıma kararlarının geçersiz sayılmasını, holdingin ana şirketindeki yüzde 99’luk pay dahil olmak üzere kilit yapıların devlet gelirine devredilmesini istedi.

Ayrıca davalıların varlıklarına, hesaplarına ve mülklerine el konulması ile bazı işletmelerin hisseleri üzerindeki işlemlerin yasaklanması talep edildi.

Temelleri 1991 yılında Uzak Doğu’daki Vanino Limanı’nda atılan Transbunker holding, zamanla Baltık ve Karadeniz’deki diğer Rus limanlarını da kapsayan bir yakıt tedarik ağı oluşturdu.

2000’li yıllarda petrol depoları, depolama terminalleri ve lojistik kapasiteler gibi kendi altyapısını geliştiren şirket, kurduğu tanker filosuyla yakıt alımından son tüketiciye teslimata kadar tüm tedarik zincirini kontrol eder hale geldi.

Holdingin bünyesinde Novorossiysk, Vanino, Sahalin ve Leningrad bölgesindeki terminaller dahil olmak üzere onlarca varlık bulunuyor.

Ukrayna’daki savaşın başlamasından bu yana Rus yetkililer geniş çaplı bir kamulaştırma dalgası başlattı. Rosimușçestvo Başkanı Vadim Yakovenko’nun verilerine göre, bugüne kadar 800’den fazla şirket devlet mülkiyetine geçti.

Cedar Analiz Merkezi’nin araştırması, bu sürecin Forbes listesindeki onlarca milyarderi ve ciro bakımından en büyük 20 şirketi etkilediğini gösterdi. 2022-2024 döneminde el konulan varlıkların değerinin yaklaşık 5 trilyon ruble seviyesine ulaştığı ifade edildi.

Mülkiyet değişiminin temel alıcıları arasında Gazprom, Rosatom, Rostec, Transneft, VTB ve Rosselhozbank gibi büyük devlet korporasyonlarının yanı sıra devlet başkanıyla yakınlığı bilinen iş gruplarının yer aldığı belirtildi.