Rusya’da ithal ürünlere yönelik denetimler artırıldı

Rusya’da ekonomi yönetiminin gümrük süreçlerini şeffaflaştırma ve bütçe gelirlerini artırma hamlesi, paralel ithalat yoluyla ülkeye giren dünyaca ünlü markaların tedarik zincirini vurdu. Başta elektronik, giyim ve ayakkabı olmak üzere birçok sektörde uygunluk belgelerinin iptal edilmesi, piyasada ürün erişilebilirliği ve fiyat artışı endişelerini beraberinde getiriyor.

Rusya’da ekonominin kayıt dışılıktan arındırılması amacıyla yürütülen çalışmalar, paralel ithalat yoluyla ülkeye giren malların sevkiyatında ciddi aksamalara neden oluyor.

Bağımsız ithalatçılar; tanınmış markaların giyim, ayakkabı ve teknolojik cihazlarının ülkeye girişinde büyük sorunlar yaşandığını bildiriyor.

Rus düzenleyici kurumlar, hak sahibinin rızası olmadan yani paralel ithalatla getirilen ürünlerin uygunluk sertifikalarını ve beyannamelerini toplu halde iptal ediyor.

Çocuk oyuncaklarından bilgisayarlara, otomobil yedek parçalarından endüstriyel ekipmanlara kadar pek çok ürünün satışı için zorunlu olan bu belgelerin askıya alınması, ticaretin önünde büyük bir engel oluşturuyor.

Hükümet iç pazarı “kuralsız ithalattan” korumayı hedefliyor

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksey Overçuk, ekonomiyi “beyazlatma” çalışmaları kapsamında iç pazarın, özellikle Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerinden gelen usulsüz ithalattan sert bir şekilde korunacağı uyarısında bulundu.

Overçuk, AEB ülkelerinde gerekli incelemeler yapılmadan düzenlenen “gri” uygunluk sertifikalarıyla mücadelenin; işlem kontrol sistemlerinin devreye alınması ve sınır kontrollerinin artırılmasıyla birlikte temel koruma yöntemlerinden biri olduğunu belirtti.

Overçuk, Rusya’nın ithalat kalitesi üzerindeki denetimi artırmasıyla birlikte, sertifika ve beyanname işlemlerinin diğer AEB ülkelerine kaydığını ifade ederek, “Bu belgelerle pazarımıza giren ürünler sadece yerli üreticiler için haksız rekabet yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda tüketici için de tehlike arz ediyor” diye konuştu.

Sertifika krizinin boyutu milyarlarca dolarlık ticareti etkiliyor

Sorunun boyutu oldukça büyük; örneğin, geçtiğimiz yıl hafif sanayi ürünleri için alınan sertifikaların yüzde 69’u AEB laboratuvarları tarafından düzenlendi.

Federal Gümrük Teşkilatı verilerine göre, Rusya’ya ithal edilen malların yüzde 8’inden fazlası paralel ithalat yoluyla giriyor.

Geçen yıl toplam ithalat 279 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 11 aylık dönemde paralel ithalatın payı 20,9 milyar doları buldu.

2025 yılı sonundan itibaren Devlet Kontrolü ve Rosakkreditatsiya, AEB ülkelerinde düzenlenen şüpheli sertifikaların geçerliliğini durdurma yetkisine ulaştı.

Denetimlerin hızı ve kapsamı genişletiliyor

İktisadi Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, ocak ayında yaptığı açıklamada, usulsüz düzenlenen belgelerin iptal sürecinin çok yavaş ilerlemesinden şikayet ederek, toplam sayı içinde sadece 27 sertifika ve iki beyannamenin iptal edildiğini belirtmişti.

Süreci hızlandırmak isteyen hükümet, şubat ayı başında Rosakkreditatsiya’ya, bir yıl içinde en az üç sertifikası askıya alınan merkezlerin tüm sertifikalarını durdurma yetkisi verdi.

Kurum bu yetkiyi derhal kullanarak, 9 Şubat’tan itibaren Kırgızistan’daki üç büyük laboratuvar (Muras Sertifikasyon Merkezi, Sertifikasyon ve Test Merkezi, Expert-Line) tarafından düzenlenen belgeleri durdurduğunu açıkladı.

Bu merkezlerin sertifikalarına sahip ürünlerin Rusya’ya girişi ve satışı yasaklanırken, ithalatçılar bu kuruluşların pazarda oldukça popüler olduğunu vurguluyor.

İthalatçılar ürün kıtlığı ve lojistik zorluklar konusunda uyarıyor

Yetkililerin bu politikası, paralel ithalatla gelen ürünlerde kıtlık yaşanabileceği uyarısını da beraberinde getirdi.

İthalatçılar, Kırgızistan gibi ülkelerdeki bazı sertifikasyon merkezlerinin gerekli ekipman eksikliği nedeniyle test yapmadan belge düzenlemiş olabileceğini kabul etse de bunun bir zorunluluktan kaynaklandığını savunuyor.

2022 yılından bu yana AEB üzerinden, üreticilerinin Rusya’ya gönderilmesini resmen yasakladığı Adidas ve Nike gibi markaların giyim ürünlerinden Apple teknolojilerine kadar pek çok ürün için sertifika düzenleniyordu.

İthalat yapan bir ticaret evinin sahibi, “Bu üreticilerin hiçbiri, ürünlerini burada satmak isteseler bile, Rusya’daki testler için resmi dokümantasyon veya numune sağlamıyor. Bu yüzden AEB üzerinden, bazen markanın gayri resmi onayıyla bir çıkış yolu bulunuyordu” dedi.

Aynı kaynak, bazı laboratuvarların test protokollerini satın aldığını, ithalatçıların da bu “kağıt üzerindeki” sertifikaları temin ettiğini kabul ederek, şüpheli tüm belgelerin askıya alınmasının paralel ithalatı önemli ölçüde yavaşlatacağını belirtti.

Küresel markaların sevkiyatında aksamalar başladı

Şu anda Apple, ASUS, HP, Dell, LG Electronics, Bosch, Philips gibi teknoloji devlerinin yanı sıra Volkswagen, Toyota ve Nissan yedek parçaları ile Nike, Puma ve Under Armour gibi markaların ürünlerine ait sertifikalar askıya alınma tehdidi altında bulunuyor.

Bu durum, ithalatçıların başka ülkelerde yeni laboratuvarlar bulmasını ve belgeleri yeniden düzenlemesini gerektiriyor ki bu da ek zaman ve maliyet anlamına geliyor.

Adidas markalı ürünlere ait en az 10 uygunluk sertifikasının test protokolü eksikliği nedeniyle iptal edildiği ve bu durumun çevrimiçi perakendeci Lamoda’nın bazı modellerinin teslimatında gecikmelere yol açtığı kaydedildi.

Hükümetin bu noktada durmaya niyeti yok. Reşetnikov, milletvekillerine yaptığı açıklamada, sertifikaların şimdilik bir yıllığına askıya alındığını ancak Rusya’nın bu belgelerin tamamen iptal edilmesini sağlayacak bir mekanizma üzerinde çalıştığını bildirdi.

Sektör temsilcileri, tüketicinin korunması gerekçesinin makul olduğunu ancak asıl amacın tam gümrükleme yapılmadan ülkeye giren malları sınırlamak ve bütçeye kaynak yaratmak olduğunu ifade ediyor.

Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, paralel ithalatın bu yıl küçülmeye devam edeceğini öngörüyor.