Rusya’da sermaye yatırımları son 16 yılın en sert düşüşünü yaşadı

Rusya Federal İstatistik Kurumu verilerine göre, ülke ekonomisindeki sabit sermaye yatırımları 2026 yılının ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 14,3 oranında gerileyerek son 16 yılın en büyük düşüşünü kaydetti. Şirketlerin azalan kârları, yüksek kredi yükümlülükleri ve bütçe kısıntıları nedeniyle yatırımlar durma noktasına geldi.

Rusya Federal İstatistik Kurumu (Rosstat) verilerine göre, Rusya ekonomisi 2026 yılına sabit sermaye yatırımlarında son 16 yılın en sert düşüşüyle başladı.

İnşaat, makine ve ekipman alımı ile modernizasyon ve yeniden yapılandırma çalışmalarını kapsayan sabit sermaye yatırım göstergesi, yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,3 oranında geriledi.

Yatırımların yüzde 2,5 oranında azaldığı geçen yılla kıyaslandığında, düşüş hızının yaklaşık 6 kat arttığı görüldü. Bu gerileme, küresel finans krizinin yaşandığı ve Rusya gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yıllık bazda yaklaşık yüzde 8 kayıp verdiği 2009 yılının ikinci çeyreğindeki yüzde 19,6’lık çöküşten bu yana kaydedilen en yüksek düşüş oranı oldu.

Expert RA Yönetim Kurulu Başkanı İgor Yurgens, mevcut tabloyu büyük oyuncuların yatırım süreçlerine ara vermesiyle açıklayarak, “Büyük oyuncular bir yatırım molası verdi, çünkü nasıl, nereye ve ne kadar yatırım yapılacağını kestirmek zor” değerlendirmesinde bulundu.

Hem ekonomik hem de siyasi koşulların yatırıma elverişli olmadığını belirten Yurgens, jeopolitik gelişmelerin her gün değişmesi sebebiyle üç ila beş yıllık stratejiler oluşturmanın imkansız hale geldiğini ve Rusya’daki makroekonomik ortamın da uzun vadeli planlamayı desteklemediğini kaydetti.

Hükümete yakınlığıyla bilinen Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Öngörü Merkezi (TsMAKP) tarafından hazırlanan raporda ise yatırımlardaki düşüş, uzun süredir uygulanan sıkı para politikası ile şirket gelirlerindeki daralmanın kaçınılmaz bir sonucu olarak nitelendirildi.

Rusya ekonomisindeki şirket kârları geçen yıl yüzde 4 azalırken, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 26 oranında daha geriledi. Bununla birlikte, ülkenin en büyük sanayi kuruluşlarının faiz, amortisman ve vergi öncesi kârlarının (EBITDA) üçte biri kredi ödemelerine gidiyor. TsMAKP, sadece yatırım hacminin değil, kalitesinin de düştüğünü vurgulayarak, iş dünyasının öncelikle makine ve ekipman yatırımlarını kıstığını, bu alandaki arzın 2024 yılına göre yüzde 16 daha düşük seviyede kaldığını bildirdi.

VTB Kurumsal Müşteriler Departmanı Başkanı Dmitriy Sredin, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “En kritik husus, şirketlerin yatırım potansiyelinin tükenmiş olmasıdır” ifadesini kullandı.

Rusya Bilimler Akademisi (RAN) anketlerine atıfta bulunan Sredin, gelişime yatırım yapan işletmelerin oranının 2024 yılındaki yüzde 63,7 seviyesinden 2025 yılında yüzde 50’nin altına gerilediğini hatırlattı. Şirketlerin kalkınma planlarını ertelediğini belirten Sredin, 2023 ve 2024 yıllarında aktif olarak yapılandırılan projelerin bugün rafa kaldırıldığını ifade etti.

Bütçe açığıyla karşı karşıya kalan ve askeri harcamaları Sovyetler Birliği döneminden bu yana en yüksek seviyeye ulaşan Rusya devleti de yatırım harcamalarında kesintiye gidiyor.

Geçen yıl tüm bütçe kademelerinden yapılan yatırımların tutarı 5,4 trilyon rubleden 5,2 trilyon rubleye gerilerken, bu yatırımların toplam içindeki payı da yüzde 16,6’dan yüzde 15,2’ye düştü.

Hükümetinki de dahil olmak üzere yapılan tahminlerin büyük çoğunluğu, yıl genelinde yatırımlarda bir düşüş beklendiğine işaret ediyor ancak bu beklentiler çift haneli oranlarda seyretmiyor.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı yıl genelinde yüzde 1,5, TsMAKP yüzde 2,2 ila 2,6, Rusya Bilimler Akademisi Ekonomik Öngörü Enstitüsü (INP RAN) ise yüzde 1,2 oranında düşüş öngörüyor. Rusya Merkez Bankası ise diğer kurumlardan farklı olarak yatırımlarda yüzde 2’ye kadar büyüme tahmininde bulunuyor.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, Rosstat’ın açıkladığı yatırım düşüşü verilerini istatistiksel bir uyumsuzluk olarak değerlendirdi. St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu’nda (SPIEF) konuşan Reşetnikov, bu verilerin ilk çeyrekte yalnızca yüzde 0,2 oranında gerileyen GSYİH dinamikleriyle pek uyuşmadığını belirtti.

Reşetnikov, “Yatırımlar gelir yöntemiyle, çeyreklik GSİH ise üretim yöntemiyle hesaplanıyor. İkinci çeyrek verileriyle birlikte bir senkronizasyon göreceğimizi ve yatırımlardaki durumun en azından istatistiksel olarak düzene girip dengeleneceğini düşünüyorum” açıklamasında bulundu.