Rusya’da Telegram tartışması: FSB ve hükümetten suçlama ve kısıtlama adımları

Rusya Federal Güvenlik Teşkilatı (FSB) Direktörü Aleksandr Bortnikov, Telegram’ın kurucusu Pavel Durov ile geçmişte yürütülen temasların olumlu bir sonuç vermediğini ve şu an herhangi bir müzakere yürütülmediğini açıkladı. Bortnikov, platformun suç faaliyetleri ve terör saldırıları için kullanıldığını savunurken, Dijital Kalkınma Bakanlığı Telegram’ın Rus yasalarına uyması için aşamalı kısıtlama kararları alındığını bildirdi.

Rusya Federal Güvenlik Teşkilatı (FSB) Direktörü Aleksandr Bortnikov, muhabir Aleksandr Yunaşev’in sorusunu yanıtlarken, istihbarat teşkilatının şu an Telegram’ın kurucusu Pavel Durov ile herhangi bir müzakere yürütmediğini, ancak geçmişte bazı temasların kurulduğunu açıkladı.

Bortnikov, “Durov ile mi? Şu an hayır. Daha önce konuşmuştuk ancak büyük bir üzüntüyle söylemeliyim ki bu görüşmeler hiçbir iyi sonuç vermedi. Kendisi, çocuk suçları, terör eylemleri ve sabotajlar gibi sürekli dile getirdiğimiz çok sayıda hak ihlalinin gerçekleşmesine neden olan şahsi çıkarlarının peşinden gidiyor” diye konuştu.

“İfade özgürlüğü için değil, çalışmak için mücadele edilmeli”

FSB Direktörü, “İfade özgürlüğü için mücadele etmek yerine çalışmak gerektiğini” ekleyerek, “Kimse bu özgürlüğü ihlal etmiyor, aksine vatandaşların çıkarlarını koruyor” değerlendirmesinde bulundu.

Durov’un Rus makamlarıyla olan temasları, biyografisini kaleme alan Nikolay Kononov’un “Popülist” adlı kitabında da yer almıştı.

Kitapta, Durov ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında 2013 yılında gerçekleşen görüşme, girişimci tarafından “tek taraflı bir konuşma” olarak nitelendirilmişti.

Söz konusu eserde Putin’in, özellikle Vkontakte platformundaki yasa dışı içerikler nedeniyle Durov’u eleştirdiği kaydedilmişti.

Putin, Durov ile yıllar önce görüştüğünü teyit etti

Devlet Başkanı Putin de Durov ile görüştüğü bilgisini teyit ederek, “Sayın Durov ile yıllar önce bir kez Moskova’da bir araya geldim. İş dünyasıyla düzenli olarak görüşüyorum, o da bu toplantılardan birindeydi. Kremlin’de gerçekleşmişti, ne zaman olduğunu tam hatırlamıyorum ama uzun yıllar önceydi. Tekrar ediyorum, bana iş geliştirme planlarından bahsetmişti” ifadelerini kullandı.

Telegram, Ağustos 2013’te Rusya’nın en büyük sosyal ağı Vkontakte’nin (yeni adıyla VK) yaratıcıları olan Nikolay ve Pavel Durov kardeşler tarafından geliştirildi.

Başlangıçta merkezi Berlin’de olan şirket, daha sonra Dubai’ye taşındı. 2018 yılının bahar aylarında Telegram, bir mahkeme kararıyla Rusya’da erişime engellenmişti.

O dönemde FSB, yazışmalara erişim için şifreleme anahtarlarını talep etmiş ancak platform yönetimi bu talebi reddetmişti. Yetkililer, 2020 yazında Telegram’ın engelini kaldırma kararı almıştı.

Hükümet, Telegram’a yönelik kısıtlama adımlarını artırıyor

10 Şubat tarihinde RBK gazetesi, yetkililerin Rusya’da Telegram’ın çalışma hızını yavaşlatma kararı aldığını bildirmişti. Aynı dönemde Durov, mesajlaşma uygulamasının ifade özgürlüğü ilkesini izlemeye ve kullanıcı gizliliğine saygı duymaya devam edeceğini vurgulamıştı.

Dijital Kalkınma Bakanı Maksut Şadayev, Rus makamlarının Telegram’ı yasalara uymaya zorlamak için aşamalı önlemler aldığını açıkladı.

Şadayev, platform yönetiminin yasaklı bilgilerin silinmesine yönelik 150 bin talebi görmezden geldiğini belirtti.

Bakan ayrıca, platform aracılığıyla 150 bin dolandırıcılık suçunun işlendiğini ve bunların 30 binden fazlasının sabotaj ve terör eylemleriyle bağlantılı olduğunu kaydetti.

Şadayev, yabancı istihbarat teşkilatlarının Telegram’daki yazışmalara erişimi olduğunu da iddia etti. Mesajlaşma platformu temsilcileri ise bu iddiayı verilerin “kasıtlı bir fabrikasyonu” olarak nitelendirdi.

Roskomnadzor, mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla yürütülen suç faaliyetlerine karşı önlem kapsamında, Ağustos 2025’te Telegram üzerinden yapılan aramaları kısıtlamıştı.