Rusya’da ulusal ödeme sisteminin özelleştirilmesi gündemde

Rusya Merkez Bankasının bütünüyle sahibi olduğu Ulusal Ödeme Kartı Sisteminin (NSPK) kısmi özelleştirilmesi için pazar oyuncularıyla müzakereler yürütülüyor. Rusya Tarım Bankası (RSHB) Yönetim Kurulu Başkanı Boris Listov, bankanın bu yapıya ortak olmaya hazır olduğunu açıklarken, şirkete yaklaşık 20 yeni hissedarın katılabileceğini belirtti.

Rusya Tarım Bankası (RSHB), mülkiyeti bütünüyle Rusya Merkez Bankasına ait olan Ulusal Ödeme Kartı Sisteminin (NSPK) kısmi özelleştirilmesi fikrini desteklediğini ve şirketin sermayesine ortak olarak girmeye hazır olduğunu açıkladı.

Finans Kongresi sırasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan RSHB Yönetim Kurulu Başkanı Boris Listov, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Merkez Bankası detayları henüz tartışıyor ancak konsept olarak biz hazırız” ifadesini kullandı.

Listov, NSPK’nın olası özelleştirme modeline dair bazı ayrıntıları paylaştı.

Rusya Merkez Bankasının en az yüzde 50 artı bir hisseyle kontrol gücünü elinde tutacağını şimdiden netleştirdiğini belirten Listov, bunun prensipte çok önemli bir koşul olduğunu vurguladı. Listov, pazar oyuncularına azınlık hissesi sunulacağını ve olası yeni hissedar sayısının 20 civarında olabileceğini aktardı.

Birçok kesimin bu adımı NSPK’nın gelişimi için ek sermaye arayışı olarak gördüğünü ifade eden Listov, şirketin mevcut kârının kendi kendine gelişmesi için yeterli olduğunu kaydetti.

Listov, bu nedenle ortaklığın yeni yatırımların şirkete kalması yerine, mevcut hissedara kaynak aktarımı sağlayacak nakit çıkışı (cash-out) yöntemiyle gerçekleşmesinin öngörüldüğünü dile getirdi.

NSPK platformunda, Rusya’daki ödeme sistemlerinin organizasyonu da dahil olmak üzere stratejik kararların alınmasının tartışılması planlanıyor. Listov, kararların oy çokluğuyla mı yoksa Merkez Bankası ile bir katılımcının oyunun birleşmesiyle mi alınacağı gibi karar alma mekanizmalarının detaylı şekilde çalışılması gerektiğini söyledi.

Platform bankaları ile klasik bankaların ödeme servislerinin gelişimi konusunda farklı stratejik vizyonlara sahip olabileceğini belirten Listov, “Bu nedenle, pazarın tüm katılımcılarının görüşleri dikkate alınarak gelişebilmesi için kararların tek bir bütün halinde alınmasını sağlayacak mekanizmanın doğru ayarlanması büyük önem taşıyor” dedi.

NSPK, Kırım’ın ilhakı sonrasında uygulanan yaptırımların ardından, uluslararası ödeme sistemlerinin Rus bankalarının işlemlerini durdurma olasılığına karşı 2014 yılında kuruldu. Rusya içindeki tüm kart işlemleri NSPK tarafından gerçekleştiriliyor.

Buna, Ukrayna’daki askeri faaliyetler nedeniyle Mart 2022’de Rusya pazarından çekilen Visa ve Mastercard kartları da dahil ediliyor.

NSPK, işlem süreçlerinin yanı sıra 2015 sonundan itibaren Mir kartını, Hızlı Ödeme Sistemini (SBP) ve QR kod ile akıllı telefon üzerinden ödeme gibi çeşitli servisleri geliştiriyor. Bu servislerin bir kısmının zamanla bankalar için zorunlu hale getirilmesi, kendi teknolojilerini geliştiren Sberbank gibi bazı büyük sektör oyuncularının eleştirilerine yol açmıştı.

Geleceğe yönelik planlar

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, NSPK’nın gelecekte kısmi olarak özelleştirilebileceğini ilk kez 2024 yılında kamuoyu önünde dile getirdi.

Merkez Bankası, Eylül 2025’te yayımladığı raporda kısmi özelleştirmenin nasıl yapılabileceğini özetledi. Raporda azınlık hisselerinin satılmasının yanı sıra bazı servislerin ayrı bir şirket altında toplanması (spin-off) ve ardından bu şirketin hisselerinin satılması seçeneği de yer aldı.

Nabiullina, Ekim 2025’te yaptığı açıklamada, bu servisler arasında SBP ve Mir ödeme sisteminin bulunabileceğini belirtti. Merkez Bankası Başkanı, pazarla bu konudaki diyalogların NSPK bünyesindeki katılımcılar konseyinde devam ettiğini söyledi.

Merkez Bankasının tek bir yatırımcıya en fazla yüzde 5 hisse satmayı değerlendirdiği, piyasa koşullarının uygun olması durumunda bu işlemin 2027 yılında gerçekleşebileceği belirtiliyor.

Sberbank, Alfa-bank ve T-bank gibi ülkenin en büyük bankaları, NSPK’ya alternatif veya tamamlayıcı olabilecek kendi ödeme sistemlerini kurmayı tartışmış, ancak Rusya Merkez Bankası bankaların bu yöndeki tüm konsept ve önerilerini reddetmişti.