Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırıların ardından benzin üretiminin yüzde 25 düşmesiyle derinleşen yakıt krizi, toptan piyasada fiyatları rekor seviyelere taşıdı. Reuters’ın sektör kaynaklarına dayandırdığı verilere göre, petrol depolarındaki gerçek toptan satış fiyatları resmi borsa fiyatlarının neredeyse iki katına çıktı.

Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik bir dizi saldırının ardından benzin üretiminin yüzde 25 oranında gerilemesiyle başlayan yakıt krizi büyümeye devam ediyor.

Reuters’ın ticaret kaynaklarına dayandırdığı haberine göre, piyasadaki arz kesintileri nedeniyle petrol depolarındaki gerçek toptan satış fiyatları rekor seviyelere ulaşarak St. Petersburg Uluslararası Emtia ve Hammadde Borsası kotalarının yüzde 80 ila yüzde 90 üzerinde seyrediyor.

Rusya’nın Avrupa coğrafyasında kalan kesiminde benzinin tonu 130 bin ila 140 bin rubleden satılıyor. Buna karşılık resmi borsa fiyatları ton başına Ai-92 tipi benzin için 70,6 bin ruble, Ai-95 tipi benzin için ise 75,6 bin ruble seviyesinde bulunuyor.

Reuters kaynakları, pazartesi günü itibarıyla küçük ölçekli toptan satışlarda benzinin litre fiyatının 95 ila 105 rubleye, motorinin litre fiyatının ise 115 rubleye ulaştığını bildirdi.

Bu rakamlar, Rusya Federal Devlet İstatistik Servisinin (Rosstat) 15 Haziran verilerine göre sırasıyla 65,41 ruble ve 71,11 ruble olan akaryakıt istasyonlarındaki ortalama perakende fiyatların yaklaşık 1,5 katına karşılık geliyor.

Rusya’da yakıt krizi derinleşiyor: Altı bölgede satış sınırlaması

Lojistik aksamalar teslimat sürelerini uzatıyor

Sektör kaynakları; haziran ayında Moskova, Nijnekamsk, Tümen ve Volgograd’daki tesislere yönelik saldırıların ardından yakıt üretiminin tüketimin yaklaşık yüzde 20 gerisinde kaldığını aktarıyor.

Borsadan satın alınan benzinin dahi istasyonlara zamanında ulaştırılamadığını belirten kaynaklar, yıl başından bu yana artan sevkiyat gecikmelerinin 2 ila 3 aya ulaştığını ifade ediyor.

En az bir ay içinde teslimat garantili benzin alabilmek için ton başına 20 bin ila 30 bin ruble ek ücret ödenmesi gerekirken, bu durumda bile teslimat için yaklaşık iki hafta bekleniyor.

Petrol şirketlerinin, yoğun taleple karşılaşan kendi akaryakıt istasyonu ağlarını besleyebilmek amacıyla küçük ölçekli toptan benzin satışlarını büyük ölçüde sınırlandırdığı veya tamamen durdurduğu belirtiliyor.

Hükümet, piyasadaki krizi hafifletmek amacıyla rafinerilerin düşük kaliteli benzin üretmesine izin verirken, Belarus’tan alımlara ve Asya’dan deniz yoluyla ithalata başladı.

Berlin Carnegie Rusya ve Avrasya Çalışmaları Merkezinden Kıdemli Uzman Sergey Vakulenko, mevcut durumun sınıra yaklaştığını ve yetkililerin yakında yetersiz kaynakların dağıtımını organize etme sorunuyla karşı karşıya kalabileceğini değerlendiriyor.

Vakulenko, hükümetin perakende benzin fiyatlarını litre başına olması gerekenden 20 ila 30 ruble daha düşük tutmasını sağlayan dampfer (fiyat sabitleme) mekanizmasını iptal edebileceğini öngörüyor.

Diğer seçeneklerin ise QR kodları veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden getirilecek idari kısıtlamalar ya da tüketicilerin kuyrukta beklemek zorunda kalacağı doğal bir düzenleme olacağını belirten uzman, “Siyasi açıdan dampfer mekanizmasının iptali son derece popülerlik karşıtı bir adım olabilir. Ancak mevcut durumda hükümetin elinde kolay bir çözüm kalmamış gibi görünüyor” ifadelerini kullandı.

Rusya’da üç akaryakıt şirketine kartel soruşturması

Rusya Federal Rekabet Kurumu (FAS), yakıtın spekülatif amaçlarla yeniden satışını önlemek için dijital platformlarla çalıştığını açıkladı. Avito, benzin ve motorin ilanlarını geçici olarak gizlerken, Ozon ve Wildberries’te yakıt satışları moderasyon aşamasında engelleniyor.

Rusya’da benzinin popüler çevrimiçi platformlar üzerinden yeniden satışına yönelik kısıtlamalar uygulanmaya başladı. Rusya Federal Rekabet Kurumu (FAS), yakıtın spekülatif amaçlarla yeniden satışını önlemek için dijital platformlarla işbirliği yürüttüğünü açıkladı.

İnterfaks’ın aktardığına göre kurum, son dönemde tedarik sorunları nedeniyle benzin ve motorinin ticaret platformlarında daha sık yeniden satıldığını, bazı piyasa katılımcılarının ise yakıt satın alarak yeniden satış yaptığına dikkat çekti.

FAS’ın verdiği bilgilere göre Avito, bu kategorideki kuralları gözden geçirme süreci tamamlanana kadar yakıt satış ilanlarını geçici olarak gizledi. Ozon ve Wildberries’te ise yakıt satışı yasak durumda bulunuyor.

Bu platformlarda yakıt satışı için verilen ilanlar moderasyon aşamasında engelleniyor ve kamuya açık şekilde yayımlanmıyor.

Geçen hafta Avito’da “benzin” araması yapıldığında 740 ilan görüntüleniyordu. Bunların 400’den fazlası bireysel satıcılara ait ilanlar olarak işaretlenirken, kalan ilanlar şirketler tarafından verilmişti.

Avito’nun basın servisi geçen hafta Podem’e yaptığı açıklamada, “Yakıt satışı şu anda yasa tarafından yasaklanmış değil, bu ürün herhangi bir platformda serbestçe satılabiliyor. İlanların büyük bölümü yeni değil. Bunlar, yakıt üreticileriyle çalışan şirketler de dahil olmak üzere uzmanlaşmış firmalar tarafından yayımlandı” ifadelerini kullanmıştı.

Rusya, artan akaryakıt fiyatları ve bölgesel sıkıntılar için destek planı hazırlıyor

Öte yandan Kommersant gazetesi, OMT-Konsalt verilerine dayanarak Moskova bölgesinde 15 ila 19 Haziran döneminde benzin fiyatlarının ortalama seviyesinde keskin bir artış yaşandığını bildirdi.

Gazetenin aktardığına göre fiyat artışlarının hızı önceki haftalara kıyasla birkaç kat yükseldi.

Mart ayından 15 Haziran’a kadar Moskova’da AI-95 benzinin litre fiyatı haftalık bazda 0,05 ila 0,5 ruble arasında artarken, geçen hafta fiyat 1,76 ruble yükselerek litre başına 75,33 rubleye çıktı.

AI-92 benzinin litre fiyatı ise 2,07 ruble artışla 67,95 rubleye ulaştı. Daha önce bu yakıt türündeki haftalık artış 0,1 ila 0,5 ruble arasında değişiyordu.

Moskova Bölgesi’nde AI-92 ve AI-95’in Moskova ve bölge genelindeki dört kategoride hesaplanan ortalama fiyatı litre başına yaklaşık 2,79 ruble arttı. Analistler, bunun mart ayından bu yana kaydedilen en yüksek artış olduğunu belirtti.

En ciddi sorunların ise Kırım’da görüldüğü aktarıldı.

Habere göre Ukrayna’nın petrol depolarına yönelik saldırılarının ardından bölgede vatandaşlara ve işletmelere yakıt satışı tamamen durduruldu.

Rusya’da üç akaryakıt şirketine kartel soruşturması

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, fiyat artışları ve bazı bölgelerde yaşanan tedarik sorunlarının ardından iç akaryakıt piyasasının istikrarını korumaya yönelik bir eylem planı hazırlanması talimatını verdi. Rusya Federal Rekabet Kurumu piyasayı denetlemeyi sürdürürken, ülkede benzin fiyatlarının yılbaşından bu yana genel enflasyonun üzerinde artış gösterdiği bildirildi.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, ülkede artan fiyatlar ve bazı bölgelerde yaşanan tedarik sıkıntıları üzerine iç akaryakıt piyasasının istikrarını korumaya yönelik bir eylem planı hazırlanması talimatını verdi.

Bakanlar Kurulunun basın servisinden yapılan açıklamaya göre, Novak’ın ilgili kurumlara yönelik bu talimatı, akaryakıt piyasasındaki durumun ele alındığı toplantıda geldi.

Hükümet açıklamasında, dengeli bir destek planının halihazırda yürürlükte olan düzenleyici mekanizmalar dikkate alınarak hazırlanması gerektiği ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, “Federal Rekabet Kurumu’na (FAS), sektördeki fiyat durumunu kesintisiz olarak izlemeyi sürdürmesi ve gerektiğinde acilen uygun önlemleri alması talimatı verilmiştir” denildi.

Hükümetin açıklamasına göre, 22 Haziran’da düzenlenen toplantıda iç akaryakıt piyasasındaki fiyat izleme sonuçları sunuldu, bölgelere petrol ürünleri tedarikindeki durum ele alındı ve birikmiş rezervlerin seviyesi değerlendirildi.

Toplantıda FAS, haksız fiyat artışlarının önlenmesi ve anti-tekel mevzuatı ihlallerinin durdurulması için alınan önlemleri rapor ederken, akaryakıt piyasası üzerindeki denetimin sürekli olarak yürütüldüğünü kaydetti.

Toplantıda ayrıca tarım üreticilerinin tarla çalışmaları döneminde akaryakıtla güvence altına alınması konusu da ele alındı. Bakanlar Kurulu, tarım-sanayi kompleksinin akaryakıtla zamanında desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Sektör temsilcisi şirketler ise piyasanın akaryakıtla doyurulması, istikrarlı fiyatların korunması, üretim hacimlerinin artırılması ve yeni kapasitelerin devreye alınmasına yönelik önlemler hakkında rapor sundu.

Mayıs ayının sonundan bu yana Rusya’nın bazı bölgelerinde akaryakıt tedarikinde aksamalar meydana gelmişti. Kırım, Sivastopol ve Kuban yetkilileri akaryakıt istasyonlarında kıtlık yaşandığını bildirmişti.

Rusya’da üç akaryakıt şirketine kartel soruşturması

Kırım lideri Sergey Aksyonov, 21 Haziran’da yaptığı açıklamada yarımadadaki tüm akaryakıt istasyonlarının yalnızca kamu hizmetlerine yakıt verme rejimine geçirildiğini duyurmuştu.

Rusya Enerji Bakanlığı ise iç akaryakıt piyasasındaki durumun istikrarlı ve kontrol altında kalmayı sürdürdüğünü vurgulamıştı. FAS da piyasanın güvence altına alınması için gerekli tüm önlemlerin alındığını açıklamıştı.

Bununla birlikte, Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, bankanın yönetim kurulu toplantısının ardından yaptığı açıklamada, akaryakıt fiyatlarındaki artışın haziran ayı enflasyonuna yansıyacağını ve halk ile iş dünyasının enflasyon beklentilerinde yükselişe yol açabileceğini belirtti.

Rusya Federal Devlet İstatistik Servisinin (Rosstat) verilerine göre, yılbaşından 15 Haziran’a kadar olan dönemde benzinin tüketici fiyatları yüzde 6,6 oranında artarak, aynı dönemde yüzde 3,7 olarak gerçekleşen genel enflasyonu geride bıraktı.

Fiyat artışları 9-15 Haziran haftasında yüzde 0,95’e ulaşırken, bir önceki hafta olan 2-8 Haziran döneminde ise yüzde 0,92 olarak kaydedilmişti.