Rusya
Rusya’nın en büyük bankası, yapay zekâ alanında DeepSeek ile işbirliği yapacak
Rusya’nın en büyük bankası Sberbank, yapay zekâ alanında Çinli araştırmacılarla ortak projeler yürütmeyi planlıyor. Bu işbirliği, ABD’nin yapay zekâ alanındaki hakimiyetine meydan okumayı ve açık kaynak kodlu modellere odaklanmayı amaçlıyor.
Rusya’nın en büyük bankası ve devlete ait olan Sberbank, DeepSeek’in başarısının ardından yapay zekâ (YZ) alanındaki ortak projelerde Çinli araştırmacılarla işbirliği yapmayı planladığını bildirdi.
Bankanın yönetim kurulu birinci başkan yardımcısı Aleksandr Vedyahin, Reuters ajansına yaptığı açıklamada, açık kaynak kodlu modellerin önemini vurguladı.
Sberbank, 2023’te büyük dil modeli GigaChat’i piyasaya sürerek Rusya’da yapay zekâ alanında liderlerden biri hâline geldi.
Vedyahin, “Çin, Rusya’nın uluslararası gündemdeki birçok konuda ortağıdır ve ülkelerimiz arasındaki bilimsel etkileşim düzeyi, bilim insanları arasındaki işbirliğiyle güçlendirilebilir,” dedi.
Vedyahin, “Sberbank’ta önde gelen dünya konferanslarında konuşma yapan ve farklı ülkelerden meslektaşlarıyla iletişim kuran birçok bilim insanı çalışıyor. Onların aracılığıyla Çin’den araştırmacılarla ortak araştırma projeleri yürütmeyi planlıyoruz,” diye ekledi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Batı yaptırımları altındaki Sberbank ile birlikte hükümete, ABD’nin hakimiyetine meydan okumak amacıyla yapay zekâ alanında Çin ve diğer BRICS ülkeleriyle işbirliği kurma talimatı verdi.
Vedyahin, DeepSeek’in piyasaya sürülmesinden bu yana Sberbank’ın modeli test ettiğini ve kendi en gelişmiş modeli olan GigaChat MAX ile karşılaştırdığını söyledi.
Vedyahin, “Düşünmek için zaman gereken bilimsel görevlerde DeepSeek, GigaChat’ten daha iyi performans gösteriyor. Fakat birçok görevde, örneğin bankacılık uygulamalarında veya Rusça kullanımında GigaChat, DeepSeek’ten aşağı kalmıyor, hatta bazen onu aşıyor. Bu görevler arasında cari hesap hizmetleri, ödeme işlemleri, faktöring ve diğerleri var,” dedi.
Vedyahin’e göre DeepSeek’in başarısı, Sberbank’ın ABD Başkanı Donald Trump tarafından duyurulan Stargate gibi yüz milyarlarca dolar yatırım gerektiren mega proje bilgi işlem altyapılarına yatırım yapmak yerine, uygun maliyetli çözümler bulma stratejisiyle örtüşüyor.
Vedyahin, “Stargate gibi mega projeler yarışına rağmen DeepSeek, ‘kısıtlı’ kapasitelerde bile Amerikan modelleri düzeyinde kaliteye ulaşılabileceğini kanıtladı. Bu, mühendislik inovasyonları varsa aşırı yatırımların gerekliliğini sorgulatıyor,” değerlendirmesini yaptı.
DeepSeek, amiral gemisi YZ modelleri olan DeepSeek V3 ve DeepSeek R1’i piyasaya sürerek Amerikan modellerinin liderliğini sarstı.
Vedyahin, “Elbette Çin YZ pazarını takip ediyoruz ve DeepSeek her zaman Çin modelleri arasında favori olarak görülüyordu. Bize göre DeepSeek’in ortaya çıkışı büyük bir artı, model açık kaynaklı modellerin büyük çoğunluğundan daha iyi ve bu çok havalı,” yorumunda bulundu.
İngiltere merkezli Tortoise Media’nın Küresel YZ Endeksi’ne göre Rusya, YZ’nin benimsenmesi, inovasyon ve yatırımlar açısından 83 ülke arasında sadece ABD ve Çin’in değil, aynı zamanda diğer BRICS üyeleri Hindistan ve Brezilya’nın da gerisinde kalarak 31. sırada yer alıyor.
Çin gibi Rusya da en yeni Batı ekipmanlarının ithalatını kısıtlayan yaptırımlar nedeniyle yerli bilgi işlem kapasitesini geliştirmekte zorlanıyor ve YZ yarışında rekabetçi kalmak için alternatif çözümler arıyor.
Vedyahin, “Rekabet, süreçleri optimize etme yönünde kayıyor; bilgi işlem gücü için mücadeleden, modellerin ayrıştırılması, yaklaşımların şeffaflığı ve maliyetlerin en aza indirilmesi de dahil olmak üzere akıllı mühendisliğe doğru,” diye konuştu.
DeepSeek’in yaratıcıları gibi Sberbank da 20. yüzyıl avangart sanatçısı Vasiliy Kandinskiy’nin adını taşıyan metinden görüntüye dönüştürme modeli Kandinsky, temel model GigaChat Lite, Rusça için akustik modeller ailesi GigaAM dahil olmak üzere kendi üretken yapay zekâ modellerini kamuya açık hâle getirdi.
Vedyahin, “DeepSeek’in başarısı büyük ölçüde şeffaflığıyla (modelin ağırlıkları, teknik rapor) ilgili; bu da OpenAI’nin kapalılığıyla tezat oluşturuyor. Bu, büyük bir topluluğu cezbetti: 2,5 milyondan fazla indirme, erişilebilir çözümlere olan talebi gösteriyor,” dedi.
Vedyahin, “DeepSeek’in ayrıştırılması, mütevazı altyapıya uyarlanması ve kod optimizasyonuna odaklanması, temel avantajın sadece bütçe değil, mühendislik yaratıcılığı olduğu bir trendin örneği. Bu nedenle, günümüzde yapay zekâ pazarının, atılımların temel keşiflerden ziyade bilinen yöntemleri minimum maliyetle birleştirme yeteneğine bağlı olduğu bir aşamaya geçtiğini belirtmek önemlidir. DeepSeek ve benzeri projeler, açıklık ve mühendislik zekasının sınırlı kaynaklarla bile şansları eşitleyebileceğini kanıtlayarak devlerin tekelini sorgulatıyor,” ifadelerini kullandı.
Anthropic’in CEO’sundan DeepSeek’ten sonra Çin’e ambargoyu sıkılaştırma çağrısı
Moskova’daki Lefortovo Bölge Mahkemesi, Başsavcılığın talebi üzerine Rusya’nın en büyük rulman üreticilerinden Avrupa Rulman Şirketi’nin (EPK) fabrikaları ve bağlı yapıları hakkında haciz kararı verdi. Davada eski Devlet Duması milletvekili Oleg Savçenko, oğlu Georgiy Savçenko ile iş insanları İgor Rudetskiy ve İgor Kostıçev davalı olarak yer alıyor.
Moskova’daki Lefortovo Bölge Mahkemesi, Rusya Başsavcılığının talebi üzerine Rusya’nın en büyük rulman üreticilerinden Avrupa Rulman Şirketi’nin (EPK) fabrikaları hakkında haciz kararı verdi.
RBK medya kuruluşunun, Federal İcra Memurları Servisi’nin (FSSP) veri tabanına dayandırdığı haberine göre haciz kararı, holdingin ana tüzel kişiliği olan EPK AŞ’nin yanı sıra Voljskiy, Saratov ve Samara’daki işletmeleri de kapsayan bağlantılı yapılara uygulandı.
Davada eski Devlet Duması milletvekili Oleg Savçenko, oğlu Georgiy Savçenko ile iş insanları İgor Rudetskiy ve İgor Kostıçev davalı olarak yer alıyor.
RBK’ya konuşan ve Başsavcılığın iddialarını bildiğini belirten bir kaynak, davanın temelinde Savçenko’nun 2009 yılındaki faaliyetlerinin bulunduğunu söyledi.
Kaynağa göre Savçenko, Devlet Duması’nda yabancı üreticilerin haksız rekabet uyguladığı yönünde açıklamalarda bulundu ve bunun sonucunda Çin menşeli ürünlere anti damping vergileri getirildi.
Aynı kaynağın aktardığına göre Başsavcılık, Savçenko’nun konuşmasında gerçeğe aykırı bilgiler bulunduğunu tespit etti. Ayrıca Savçenko’nun fabrikalarının kapanma tehlikesi altında olduğu izlenimini yaratmak amacıyla üretimi durdurduğu sonucuna ulaşıldığı belirtildi.
Kaynak, teknik olarak işletmelerin faaliyetlerinin bu şekilde durdurulmasının mümkün olmadığını, çünkü üretimin kapalı çevrim çalışan teknik bir hat üzerinde yürütüldüğünü ifade etti.
Çin menşeli rulmanlara yönelik anti damping vergisi 2011 yılında yürürlüğe girdi ve o tarihten bu yana birçok kez uzatıldı.
Avrasya Ekonomik Komisyonu verginin uygulanma süresini son olarak 31 Mart 2029’a kadar uzattı.
Vergi oranı “Usi Rulmanları” şirketi için gümrük değerinin yüzde 31,3’ü, diğer üreticiler için ise yüzde 41,5’i düzeyinde bulunuyor.
Savçenko tarafından 2001 yılında kurulan EPK bünyesinde Saratov, Voljskiy ve Samara’daki fabrikaların yanı sıra bir yönetim şirketi, ticaret birimi, tasarım hizmetleri, araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürüten yapılar bulunuyor.
Şirket yaklaşık 8 bin 500 kişiyi istihdam ediyor ve havacılık, demiryolu ve otomotiv sanayileri dahil makine mühendisliğinin tüm alanlarına yönelik 9 bin 800’den fazla rulman çeşidi üretiyor.
EPK, 2023 yılında savunma sanayii kuruluşlarına ürün tedarik ettiği gerekçesiyle ABD’nin tam bloke edici yaptırımlarına maruz kaldı.
Şirketin 2025 yılı gelirinin 1,9 milyar ruble, net karının da 1,9 milyar ruble olduğu belirtildi. Buna karşılık EPK Ticaret Evi’nin kamuya açık son mali raporu olan 2021 yılı verilerine göre şirketin geliri 19 milyar ruble, net karı ise 1,5 milyar ruble seviyesindeydi.
Bu, Başsavcılığın açtığı dava sonucunda rulman sektöründeki varlıklara yönelik ilk haciz işlemi olmadı.
Şubat 2026’da Moskova’daki Gagarin Bölge Mahkemesi, KİMP holdingine bağlı Moskova, Rostov ve Tver bölgelerindeki üç rulman fabrikasının yanı sıra Elma Grubu ve Pramo’nun devlet lehine müsaderesine karar verdi.
Başsavcılık ve Rusya Federal Güvenlik Servisi’nin (FSB) verilerine göre KİMP’in varlıklarının değeri 5,8 milyar rubleyi aşarken, Elma’nın gayrimenkul portföyünün değeri 120 milyar rublenin üzerinde bulunuyordu.
Denetim makamları, şirket hissedarlarının savunma sanayiinin zararına olacak şekilde ürün fiyatlarını gerekçesiz biçimde yükselttiğini bildirmişti.
Rusya’da benzin ve motorin satışına yönelik kısıtlamalar 24 bölgeye yayıldı ve ülkenin yaklaşık her dört bölgesinden birinde yakıt temini zorlaştı. Yetkililer uygulamaları artan talep, lojistik sorunlar ve fiyat baskılarıyla açıklarken, hükümet üretim kayıplarını telafi etmek için rezervleri devreye aldığını ve ihracat kısıtlamalarını genişletmeyi değerlendirdiğini bildirdi.
Rusya’da Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik saldırılarının ardından derinleşen yakıt sıkıntısı nedeniyle benzin ve motorin satışına yönelik kısıtlamalar yaygınlaştı.
24 Haziran itibarıyla 24 bölgede akaryakıt satışına resmi sınırlamalar getirildi. Böylece ülkenin yaklaşık her dört bölgesinden birinde yakıt temini zorlaştı.
Kısıtlamaların uygulandığı bölgeler arasında Ukrayna sınırındaki Bryansk, Kursk, Belgorod ve Voronej oblastlarının yanı sıra İvanovo, Vladimir, Lipetsk, Volgograd, Penza, Saratov, Samara, Nijni Novgorod ve Vologda oblastları ile Mordovya Cumhuriyeti yer aldı.
Sibirya’da ise sınırlamalar, Rus petrol üretiminin yaklaşık yüzde 40’ının gerçekleştirildiği Hantı-Mansi Özerk Okrugu, Yamal-Nenets Özerk Okrugu ile Tümen, Kurgan, Omsk, Novosibirsk, Kemerovo ve İrkutsk oblastlarında uygulanmaya başladı. Kuzey Osetya ve Adıge Cumhuriyeti de kısıtlama getirilen bölgeler arasında yer aldı.
Kırım ve Sivastopol’da yakıt satışı durdurulurken, Lugansk Halk Cumhuriyeti’nde kişi başına 20 litreden fazla yakıt satışı yasaklandı.
Bölgesel yönetimler alınan tedbirleri artan talep, lojistik sorunlar, borsadaki fiyat artışları ve bazı piyasa aktörlerinin oluşan yoğun talepten yararlanma girişimleriyle gerekçelendirdi.
Henüz resmi sınırlama kararı açıklamayan Oryol Oblastı Valisi ise durumu pandemi dönemindeki karabuğday ve tuvalet kağıdı alımlarına benzetti.
Başkan Vladimir Putin ile 23 Haziran’da yapılan toplantıda Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, akaryakıt piyasasındaki mevcut durumun “kolay değil ama kontrol altında” olduğunu söyledi.
Novak, sorunun çözümü için daha önce hiç kullanılmamış rezervlerin devreye alındığını belirterek, “Tüm petrol rafinerilerinde kullanım kapasitesini azami düzeye çıkardık, bakım sürelerini kısalttık ve planlı bakımları daha ileri tarihlere erteledik” dedi.
Novak ayrıca hükümetin benzin ve havacılık yakıtı ihracatını yasakladığını, motorin ihracatının tamamen durdurulmasının da değerlendirildiğini hatırlattı.
Vedomosti gazetesine konuşan bilgi sahibi kaynaklar ise hükümetin yurtdışından benzin alımını artırmaya hazırlandığını aktardı. Rusya’nın Belarus’tan yakıt satın aldığı ancak mevcut hacimlerin yeterli olmadığı belirtildi.
Reuters’ın aktardığı verilere göre Rusya’daki benzin üretimi şu anda iç tüketimin yalnızca yaklaşık yüzde 80’ini karşılıyor.
Haziran ayında Moskova, Nijnekamsk, Tümen ve Volgograd’daki tesislerin; mayıs ayında ise 16 petrol rafinerisinin saldırıya uğramasının ardından benzin üretimi yüzde 25 düşerek günlük 85 bin tona geriledi.
Yaz aylarında ise ülke ekonomisinin günlük yaklaşık 110 bin ton otomobil benzini tükettiği kaydedildi.
Energy Intelligence analistleri, “Ukrayna’nın Rus enerji sektörüne yönelik kampanyası geniş çaplı hasara yol açtı ve bunun sonucunda ülke tarihindeki en ağır yakıt krizine doğru ilerliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Financial Times’ın kaynaklarına göre ABD, Ukrayna’nın Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri ve askeri hedeflere yönelik saldırılarında istihbarat desteği sağlıyor. Gazetenin görüştüğü kaynaklar, Batılı müttefiklerin Washington’a bu desteği sürdürmesi çağrısında bulunduğunu aktardı. Haberde, ABD Başkanı Trump’ın da Ukrayna’nın son saldırılarından ‘etkilendiği’ belirtildi.
Financial Times’ın (FT) görüştüğü kaynaklara göre ABD, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri ve askeri tesislere yönelik saldırılarında istihbarat desteği sağlıyor.
Kaynaklar, Kiev’in Batılı müttefiklerinin Washington’a bu amaçla istihbarat paylaşımını sürdürme çağrısında bulunduğunu söyledi.
Gazeteye konuşan kaynaklara göre ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’da düzenlenen G7 Zirvesi sırasında Ukrayna’nın saldırılarından “son derece etkilendi” ve bu gelişmelerden cesaret aldı.
Kaynaklardan biri, Trump’ın zirve kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bu konu hakkında uzun bir görüşme yaptığını aktardı.
Kyiv Independent’ın kaynaklarına göre Trump, Zelenski’ye Rusya konusunda daha “cesur” davranmasını tavsiye etti.
Aynı kaynaklara göre Trump, Vladimir Putin’in baskı görmeden önemli bir adım atmasının beklenmediğini ifade etti. Bir ABD’li yetkili, “Başkan Trump, ‘güç yoluyla barış’ ilkesine inanıyor” dedi.
Politico’nun kaynakları da Trump’ın G7 Zirvesi’nde Ukrayna’yı desteklemeye ve Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya hazır olduğunu söylediğini aktardı.
Bloomberg’in daha önce görüştüğü kaynaklar ise ABD Başkanı ve çevresinin artık Moskova’nın savaş alanında zafer kazanamayacağını, Kiev’in konumunun ise güçlendiğini değerlendirdiğini bildirmişti.
Zirvedeki görüşmelerin ardından Zelenski, Trump ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Ukrayna’da Patriot hava savunma sistemleri için önleme füzeleri üretilmesine yönelik lisanslar konusuna “ilk kez olumlu yaklaştığını” söyledi.
Ukrayna lideri, “Şu anda Patriot sistemleri için füze üretimine başlamak adına gerekli tüm teknik imkanlara sahip olduğumuz konusunda herkes hemfikir. Artık yalnızca Başkan Trump’ın kişisel onayı gerekiyor” dedi.
FT’nin haberine göre Putin, zirve öncesinde Trump’ı etkilemeye çalışarak ABD Başkanı’nı telefonla aradı ve doğum gününü kutladı.
Ancak gazete, bunun Trump üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığını yazdı. Trump’ın bu süreçte “Rusya bir anlaşmaya varmalı” dediği aktarıldı.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 2026 yılında Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırdı. Bloomberg’in hesaplamalarına göre Ukrayna mayıs ayında Rus hedeflerine yönelik rekor düzeyde 30 saldırı gerçekleştirdi.
Energy Intelligence’ın değerlendirmesine göre Ukrayna insansız hava araçlarının petrol rafinerilerine yönelik saldırıları sonucunda Rusya’nın petrol işleme hacmi haziran ayının başında günlük 4 milyon varilin altına geriledi.
Bu seviye son 21 yılın en düşük düzeyi olarak kaydedildi. Aynı dönemde Rus rafineri kapasitesinin yaklaşık üçte biri, yani günlük 2,14 milyon varillik bölümünün devre dışı kaldığı belirtildi.
Bu gelişmelerin ardından 23 Haziran itibarıyla Rusya’nın 61 bölgesinde yakıt satışlarına yönelik kısıtlamalar uygulamaya konuldu.
Energy Intelligence analistleri, “Ukrayna’nın Rus enerji sektörüne yönelik kampanyası büyük çaplı zarar verdi ve ülke tarihindeki en ağır yakıt krizine doğru ilerliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Airbus ve Leonardo, SpaceX’e rakip olacak bir Avrupa uzay şirketi istiyor
Ukrayna için AB üyelik müzakerelerinde büyük engeller
Pentagon, Tomahawk çiplerinde tedarik sorunu yaşıyor
Denizaltı kablolarını tahrip eden süper akıntılar sanıldığından daha yaygın
ABD’de CEO maaşlarında rekor artış
Amerika1 hafta öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Asya1 hafta önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4
Dünya Basını6 gün önceİngiliz iktisatçı Pettifor: Yapay zeka çöküşü kaçınılmaz bir krize yol açacak
