Rusya’nın rafinerileri vuruldukça Batılı şirketlerin kârı artıyor

Ukrayna’nın Rusya’nın petrol rafinerilerine yönelik saldırıları ve Batı’nın yaptırımları, Rusya’nın petrol ihracatını son dört yılın en düşük seviyesine indirdi. Bu gelişmeler, Exxon Mobil, Shell ve BP gibi büyük Batılı petrol şirketlerinin rafineri kârlarını ciddi ölçüde artırdı.

Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları ve Batı’nın uyguladığı yaptırımlar, Rus petrol şirketlerinin Batılı rakiplerine yaradı.

Reuters‘ın aktardığına göre, dört büyük Batılı petrol şirketinin rafineri faaliyetlerinden elde ettiği kâr, üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 61 arttı.

Bu artış, şirketlerin toplam kârının yüzde 20 yükselmesinde önemli bir rol oynadı.

Rusya’nın ihracatı dört yılın dibinde

Temmuz ayından bu yana Rus rafinerileri ve ihracat terminallerine düzenlenen insansız hava aracı saldırıları, eylül ayında petrol ürünlerinin günlük ortalama ihracatını yılın en yüksek seviyesinden 500 bin varil düşürdü.

Kpler verilerine göre Rusya, bu dönemde deniz yoluyla günde yalnızca 2 milyon varil petrol ürünü ihraç edebildi.

Söz konusu rakam, yalnızca savaş döneminin değil, 2020’deki koronavirüs salgınının başlangıcından bu yana kaydedilen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti.

Rusya’nın ihracatındaki bu düşüş, dünya petrol ürünlerinin yüzde 10’undan fazlasını üreten ABD merkezli Exxon Mobil ve Chevron, İngiliz Shell ve Fransız TotalEnergies gibi şirketlerin rafineri kâr marjlarını doğrudan yükseltti.

Exxon Mobil’in enerji ürünleri biriminin kârı, çeyreklik bazda yüzde 30’dan fazla artarak 1,84 milyar dolara ulaştı.

Şirket, cuma günü yaptığı açıklamada bu artışı küresel pazardaki “arz kesintilerine” bağladı.

BP de yaptırımlardan kâr sağlıyor

Yarın çeyrek dönem kârını açıklayacak olan İngiliz BP için de benzer bir tablo söz konusu.

Savaş öncesinde Rosneft’in hisselerinin yaklaşık yüzde 20’sine sahip olan ancak Ukrayna’daki savaşın başlamasıyla bu ortaklıktan çekildiğini duyuran BP, şimdi yaptırımlar sayesinde ek kâr elde ediyor.

Şirketin kâr marjı, ikinci çeyreğe kıyasla yüzde 33 yükseldi ve mevcut dönemin başında da yüksek seviyesini korudu.

Yaptırımlar Batılı üreticilere avantaj sağlıyor

Bu eğilimin bir süre daha devam etmesi bekleniyor. Temmuz ayında kabul edilen ve Rus ham petrolünden üretilen petrol ürünlerinin Avrupa’ya ithalatını yasaklayan AB yaptırımları şimdiden etkisini gösteriyor.

Bu yasak, Avrupa’ya büyük miktarlarda ürün sevk eden Rosneft’in Hindistan’daki rafinerisinin üretimini de olumsuz etkiledi.

Ortaya çıkan arz açığını ise başka üreticilerin karşılaması gerekti.

AB’nin ocak ayında yürürlüğe girecek yeni yaptırımlarının, Rusya dışı yakıt ve hammaddeye olan talebi daha da artırarak önde gelen Batılı petrol şirketlerine ek destek sağlaması öngörülüyor.

Benzer şekilde, ABD’nin ekim ayında Rosneft ve Lukoil’e yönelik uygulamaya koyduğu yaptırımlar da aynı etkiyi yaratıyor.

Petrol fiyatlarında büyük artış beklenmiyor

Ancak analistler, savaşın ilk döneminin aksine, küresel pazardaki ham petrol arz fazlası nedeniyle Rusya’nın arz kesintilerinin fiyatlarda ciddi bir artışa yol açmasını beklemiyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın tahminlerine göre, gelecek yıl küresel petrol arz fazlası günlük 4 milyon varile ulaşacak. Bu miktar, dünya talebinin yaklaşık yüzde 4’üne denk geliyor.