Bizi Takip Edin

Diplomasi

Rusya’nın Sudan’daki stratejik üs planları çıkmaza girdi

Yayınlanma

Rusya, Sudan’da Kızıldeniz kıyısında stratejik bir deniz üssü kurma çabalarını sürdürüyor. Ancak Sudanlı yetkililer, ABD ve Batı’nın tepkilerinden çekinerek Rusya’nın önerilerini geri çevirdi.

Rusya, Suriye’de Beşar Esad’ın devrilmesinden sonra burada bulunan deniz üssünü kaybetme ihtimaline karşı, Afrika’da stratejik bir deniz üssü edinmek için Sudan üzerindeki girişimlerini sürdürüyor.

Fakat, Sudan’daki mevcut yetkililer, Moskova ile silah ve petrol ürünleri alımı konusunda anlaşmalar yapmış olsalar da ülkede devam eden iç savaş ve uluslararası dengeler nedeniyle Rusya’ya yeşil ışık yakmıyor.

Rusya ile Sudan arasında Kızıldeniz kıyısındaki Port Sudan’da bir deniz üssü kurulmasına yönelik anlaşma 2019 yılında imzalanmıştı.

Ancak, ülkede iç savaşın patlak vermesi nedeniyle bu anlaşma hiçbir zaman resmen onaylanmadı. Moskova başlangıçta Sudan’daki isyancı güçlerden Hızlı Destek Kuvvetlerine (HDK) Wagner üzerinden destek verdi.

Daha sonra hükümet birliklerini destekleme stratejisine geçti. Şubat 2024’te Rus Büyükelçi Andrey Çernovol, deniz üssü projesinin süresiz olarak ertelendiğini açıkladı.

Bloomberg’e konuşan Sudanlı istihbarat yetkilileri ve Batılı diplomatik kaynaklar, çatışmaların devam ettiği başkent Hartum dahil pek çok bölgede Rusya ve İran’ın, Port Sudan’da askeri üs kurma konusunda Sudan hükümetiyle müzakereler yürüttüğünü belirtti.

Sudanlı yetkililer, ABD ve Batılı ülkelerin olası tepkilerinden çekindikleri için Rusya’nın sunduğu ileri teknoloji ürünü S-400 hava savunma sistemleri gibi teklifleri geri çevirdi.

Rusya, Sudan’daki varlığını artırma çabalarını iktisadi ve askeri yardımlarla destekliyor.

Sudan’ın askeri lideri Abdülfettah el-Burhan’ın yardımcısı Melik Ağar, Haziran 2024’te Rusya’yı ziyaret ederek Kızıldeniz kıyısında bir yakıt ikmal istasyonu kurulması karşılığında silah alımı görüşmeleri gerçekleştirdi.

Ardından, Sudan’a Rus silah sevkiyatları başladı. Liman yetkilileri, bu tür birkaç sevkiyatın son aylarda gerçekleştiğini bildirdi.

Rusya ayrıca, Sudan’a yakıt sevkiyatını yedi aylık bir aranın ardından yeniden başlattı. Nisan ile ekim ayları arasında Sudan’a 2,8 milyon varil dizel ve benzin ihraç eden Rusya, Sudan’ın toplam yakıt ithalatının yüzde 47’sini karşılamış oldu.

Kasım ayı sonunda Sudan Enerji Bakanlığı, Gazprom yöneticileriyle petrol altyapısının yeniden inşası, yeni boru hatları ve bir rafineri kurulması gibi konuları görüştü.

Rusya’nın Sudan ordusuna istihbarat desteği sağladığı da iddialar arasında. Conflict Observatory araştırmacılarından Justin Lynch, Rusya’nın hem ekonomik hem stratejik çıkarları doğrultusunda Kızıldeniz’de bir deniz üssü kurmaya yönelik çabalarını şu sözlerle yorumladı:

“Rusya, Kızıldeniz’de bir üsse ve bu üs üzerinden para kazanmaya ihtiyaç duyuyor. Orduyla iş birliği yapmak hem silah satışı hem de Port Sudan’da bir tesis elde etmek açısından stratejik bir hamle.”

Rus askeri uzman Viktor Murahovskiy ise, bu deniz üssünün Sovyet döneminden bu yana Afrika’daki ilk deniz üssü olacağını belirterek, Rusya’nın Süveyş Kanalı güzergahını kontrol etme ve Hint Okyanusu’nda kalıcı bir varlık sağlama amacını vurguladı.

Rusya’nın Suriye’deki üslerinin akıbeti ne olacak?

Diplomasi

ABD, Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesini soruşturuyor

Yayınlanma

Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.

İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.

Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.

Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.

Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.

Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.

Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.

FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.

Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.

ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.

ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.

Nvidia skandalının yankıları nereye varacak?

Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.

Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.

Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.

Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.

Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.

FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.

Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.

Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.

Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.

Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.

Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.

Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.

Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.

Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Trump ile Netanyahu arasında İran’a yeni harekat konusunda kavga çıktı

Yayınlanma

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun İran’a askeri harekatın yeniden başlatılması yönündeki günlük baskılarına rağmen ABD Başkanı Trump, müzakerelerin sürdüğünü belirterek yeni bir saldırının gerekli görünmediğini açıkladı. Yedioth Ahronoth gazetesi, iki liderin telefon görüşmesinde karşılıklı bağırdığını duyururken İsrail tarafı iddiaları reddetti.

ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında hafta sonu gerçekleşen telefon görüşmesinde, İran’a yönelik askeri harekatın yeniden başlatılması konusunda tartışma yaşandığı bildirildi.

Yedioth Ahronoth gazetesinin görüşme hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre konuşma, alışılmadık derecede hararetli geçti.

Kaynaklardan biri, iki lider arasında karşılıklı bağırmaların yaşandığı çok sert bir tartışmanın cereyan ettiğini aktardı.

Netanyahu’nun ofisi ise söz konusu iddiaları, “Yalan haber, tamamen saçmalık” ifadeleriyle yalanladı.

Görüşmenin yapıldığını teyit eden üst düzey bir İsrailli yetkili de temasın “kesinlikle zorlu bir görüşme olmadığını” öne sürdü.

Görüşmeye dair çelişkili açıklamalar, Netanyahu’nun yeni askeri saldırı talepleri ile Trump’ın diplomasiye yeniden alan açma eğilimi arasındaki görüş ayrılığını görünür kıldı.

Financial Times gazetesine demeç veren ve temasları yakından izleyen bir kaynak, “Netanyahu Trump’ı her gün arıyor ve savaşı yeniden başlatması için baskı yapıyor” dedi.

Aynı kaynağın aktardığına göre Beyaz Saray içinde ve dışında askeri çatışmaya karşı duran isimler bu baskıya direnmeyi sürdürüyor.

Bölge liderleri de Trump’a gerilimi artırmama ve müzakereleri önceliklendirme çağrısı yapıyor.

Netanyahu’nun baskısı, İsrail’deki seçimlerin ardından başbakanlık görevini koruma mücadelesi verdiği ve ABD’de Cumhuriyetçilerin İran savaşının da etkisiyle ara seçimlerde ağır bir yenilgiye uğradığı dönemde yoğunlaşıyor.

Financial Times, Arap liderlerin Netanyahu’nun Trump’ı yeniden savaşa ikna etme çabasından ötürü giderek daha derin bir endişe taşıdığını yazdı.

İsrail’deki iç gelişmelere hakim başka bir kaynak ise Netanyahu’nun askeri harekatın yeniden başlamasını istediğini teyit etti ancak Trump’ı ikna etmeye dönük koordineli bir baskının yürütülmediğini savundu.

Netanyahu’nun salı günü yeni Meclisin yemin törenindeki hitabı da İran başlığında Washington yönetimiyle yaşanan fikir ayrılığını ortaya koydu.

Trump yönetimi Tahran ile diplomatik bir anlaşma ihtimalini araştırmak isterken Netanyahu, İran’ın oluşturduğu nükleer tehdidin ancak bu ülkedeki iktidarın devrilmesiyle kalıcı olarak engellenebileceği görüşünü dile getirdi.

Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “İran nükleer tehdidi yeniden oluşturmaya çalışıyor. Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, Ayetullahlar rejimini devirmektir.”

İsrail Başbakanı, ülkesinin uluslararası kamuoyunun baskısına maruz kalacağını da ileri sürdü: “Yakında nükleer bir İran’ı ve bizi yok etmek isteyen terör rejiminin varlığını sürdürmesini kabul etmemiz için baskıyla karşılaşacağız.”

“Güvenlik bölgelerinde” sağladıklarını kaydettiği mevzilerden geri çekilmeleri yönünde de dış baskı beklediğini aktaran Netanyahu, bu riskleri hükümet kurma sürecine bağlayarak ulusal birlik hükümeti hedefini yineledi: “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir.”

Diğer taraftan Trump, pazartesi günü Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray’da yaptığı toplantının ardından, İran’a yönelik yeni bir askeri harekatın şu aşamada zorunlu görünmediğini açıkladı.

Doha yönetiminin arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında yürütülen diplomatik temasların masaya yatırıldığı görüşmenin ardından Trump, “Bu aşamada askeri harekata başvurmak pek gerekli görünmüyor” dedi.

Trump, bu yaklaşımına karşın Amerikan silahlı kuvvetlerinin her türlü saldırıya hazır durumda beklediğinin altını çizdi.

Mevcut çatışmanın bitirilmesi noktasında “olumlu bir ivme” yakalandığını dile getiren Trump, İsrail’in güvenliğini garanti altına alacak bir uzlaşıya varılabileceğine inandığını belirtti.

Pazar gecesi yayımlanan CBS televizyonunun 60 Minutes programında, seçimlerin tamamlanmasının ardından İran savaşını tırmandırmayı düşünüp düşünmediği sorulan Trump, “Böyle bir niyetim yok. Bunun için herhangi bir neden olduğunu düşünmüyorum” karşılığını verdi.

Buna rağmen geçmişte İran’ı hedef alma kararının arkasında duran Trump, Tahran’ın nükleer silaha ulaşmasına izin verilemeyeceğini ve benzer şartlar altında aynı kararı tekrar alacağını ifade etti.

Trump’ın uzlaşı potansiyeline dönük iyimser tavrına karşılık ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio konuya daha temkinli yaklaştı.

Görüşmelerin seyrine ilişkin Rubio, “Bir atılımın eşiğinde olduğumuzu söyleyemem” diyerek, Tahran’ın öne sürdüğü şartlar sebebiyle müzakere sürecinin verimli ilerlemediğini bildirdi.

Rubio, İran tarafının sunduğu taleplerin “yalnızca kabul edilemez değil, bazı durumlarda ölçüsüz, gülünç ve gerçekten gerçek dışı” olduğunu ileri sürdü.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Beş AP üyesi Ukrayna’daki işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi

Yayınlanma

Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın AB Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup yazarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki gizli tesis dahil tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi.

Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın Avrupa Birliği (AB) Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup göndererek ülkedeki tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını talep etti.

Rus devlet ajansı RİA Novosti’nin ulaştığı mektupta milletvekilleri, “En üst düzey yönetiminize başvurarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki tesisin ve insan haklarının ihlal edilebileceği diğer tüm kurumların derhal kapatılmasını talep etmeye çağırıyoruz” ifadelerine yer verdi.

Mektubun yazarları, 2 Kasım’da yaşanan olaylara karışan sağlık çalışanı Valentina Molodaya ile ona refakat eden ambulans şoförü Viktor Yena’nın serbest bırakılmasını ve haklarındaki adli işlemlerin durdurulmasını istedi.

Milletvekilleri, yaşanan sürecin Avrupa Komisyonu’nun Ukrayna’da insan hakları alanında “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirttiği 2026 AB genişleme raporuyla çeliştiğini kaydetti.

Mektupta, “Kiev yönetimini bağımsız bir soruşturma başlatmaya, ayrıca AB fonlarının bu tür uygulamaları desteklemediğini ve teşvik etmediğini garanti etmeye çağırıyoruz” vurgusu yapıldı.

Gelişmeler, 2 Kasım’da yerel halkın Kiev bölgesindeki Petropavlovskaya Borşçagovka köyünde bir evin bodrumunda tutulan kişileri kurtarmaya çalışmasıyla kamuoyunun gündemine geldi.

Bölgede güvenlik güçleri önlem alırken, gizli cezaevinin bulunduğu yere gelen sağlık görevlisi, ambulans şoförü ve bir kadının tutuklandığı, eyleme katılan diğer kişilerin ise arandığı belirtildi.

Ayrıca, Rus makamlarının Ukrayna’daki gizli işkence merkezlerinin varlığına 2014 yılından bu yana defalarca dikkat çektiği ve bir Ukraynalı gazeteciye işkence merkezlerinin adreslerini içeren bini aşkın mektup ulaştığı aktarıldı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English