Sberbank CEO’su Gref’ten Rusya Merkez Bankası’na faiz çağrısı

Rusya’nın en büyük bankası Sberbank’ın Yönetim Kurulu Başkanı German Gref, mevcut aşırı yüksek faiz oranlarıyla ülke ekonomisinin uzun süre varlığını sürdüremeyeceğini belirterek Merkez Bankası’na faiz indirme çağrısı yaptı. Yatırımlardaki sert düşüşe ve enflasyonun kaynağına dikkat çeken Gref, para politikası araçlarıyla piyasa dışı etkenlerle mücadele edilmesini rasyonel bulmadığını ifade etti.

Rusya’nın en büyük devlet bankası Sberbank’ın Yönetim Kurulu Başkanı German Gref, bankanın salı günü gerçekleştirilen yıllık hissedarlar kurulunda yaptığı konuşmada, ülke ekonomisinin Rusya Merkez Bankası’nın mevcut faiz oranlarıyla uzun süre yoluna devam edemeyeceğini açıkladı.

Gref, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Ekonomi, aşırı yüksek faiz oranları altında uzun süre var olamaz. Reel faiz oranlarımız yüzde 10 seviyesinde; yani bu, Merkez Bankası’nın politika faizinden mevcut enflasyonun düşülmesiyle elde edilen orandır” ifadelerini kullandı.

Bu tür yüksek oranların ekonomiyi soğutmak amacıyla ancak kısa bir süre için uygulanabileceğine inandığını dile getiren Gref, “Bugün gördüğümüz tablo, bana göre son derece açık bir şekilde ekonomiyi zaten gereğinden fazla soğuttuğumuzu gösteriyor. Bu nedenle faiz oranının düşürülmesi gerekiyor” dedi.

Yatırımlarda küresel krizden bu yana en sert düşüş

Rusya Federal İstatistik Servisi (Rosstat) verilerine göre, ülkenin gayri safi yurtiçi hasılası (GSYH) yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 0,2 oranında gerileyerek son üç yılda ilk kez düşüş kaydetti.

Aynı dönemde yatırımlarda yaşanan yüzde 14,3 oranındaki gerileme ise 2009 yılından bu yana görülen en büyük düşüş olarak kayıtlara geçti. Ülkede yatırımlar geçtiğimiz yıl da yüzde 2,3 oranında küçülerek, 2015 yılından bu yana en sert, pandeminin yaşandığı 2020 yılından bu yana ise ilk daralmasını yaşamıştı.

Sberbank CEO’su Gref, bu olumsuz tablonun, parasal etkenlerden ziyade dış faktörlerden kaynaklanan enflasyonla mücadele edilmesinin bir sonucu olduğunu düşünüyor.

Ülkede son bir haftada perakende benzin ve motorin fiyatları sırasıyla yüzde 3 ve yüzde 2,7 oranında yükselirken, yılbaşından bu yana yaşanan artış yüzde 10 sınırına yaklaştı. Rusya Merkez Bankası bu durumu 19 Temmuz’daki faiz kararında dikkate aldığını belirtirken, 24 Temmuz’daki bir sonraki toplantıda da değerlendireceğini duyurdu.

Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Rus petrol rafinerilerini hedef alması sonucu üretim kapasitesinin bir kısmının devre dışı kalmasıyla tetiklenen akaryakıt krizinin faiz oranlarıyla çözülemeyeceğini vurgulayan Gref, şu değerlendirmede bulundu:

“Piyasa bağlamının dışında gelişen tek seferlik faktörlerle para politikası önlemleri aracılığıyla mücadele etmeye çalışmak, bana göre tamamen mantıksız bir yaklaşımdır.”

Bu yöntemin ekonomi üzerinde yalnızca çok büyük bir durgunluk baskısı yarattığını söyleyen Gref, bu baskının ancak politika faizinin düşürülmesiyle hafifletilebileceğini belirterek, “Faiz oranı, işletmelerin yatırım faaliyetlerinin kilidini açacak anahtardır” dedi.

Bütçe açığını kapatma çabaları enflasyonu besliyor

Ancak Gref’in “tek seferlik” olarak nitelendirdiği faktörlerin sürekli hale gelmesi dikkat çekiyor. Katma Değer Vergisi’nin (KDV) yüzde 20’den yüzde 22’ye yükseltilmesi ocak ayında enflasyonda ani bir sıçramaya yol açarken, ekim ayında da tarifelerde yüzde 11,9 oranında bir artış yapılması planlanıyor.

Yetkililer ayrıca, askeri harcamalar nedeniyle genişleyen bütçeyi dengeleyebilmek adına vergileri, harçları ve geri dönüşüm bedellerini artırmaya devam ediyor.

Ekonomideki sorunlar için genellikle Merkez Bankası ve onun uyguladığı yüksek faiz politikası suçlansa da ekonomist Konstantin Sonin, savaşın başlamasından bu yana ülkede yaşanan gelişmelerin aslında Vladimir Putin’in kararları doğrultusunda şekillendiğini belirtiyor.

Sonin, süreci şu sözlerle açıklıyor:

“Maddi kaynaklar, halkın tüketiminden çekilerek füzelerin, tankların, insansız hava araçlarının üretimine ve bu üretim için gerekli ithal parçaların tedarikine yönlendiriliyor. Ortada yeni bir kaynak artışı söz konusu değil; Rusya ekonomisi bir bütün olarak savaş döneminde, savaş öncesine kıyasla daha az üretim gerçekleştiriyor.”

Sonin, Merkez Bankası’nın savaş dönemindeki rolünün, yalnızca bu fiili ekonomik dinamikleri muhasebe düzeyinde resmileştirmekten ibaret olduğunu vurguluyor.

Ekonomi bilimleri doktoru Vladislav İnozemtsev de faiz oranlarında indirime gidilse dahi bu yıl herhangi bir ekonomik büyümeden bahsetmenin mümkün olamayacağı görüşünü paylaşıyor.

İnozemtsev, bu yıl Rusya GSYH’sinin yaklaşık yüzde 1 oranında küçülmesini, yatırımların ise yüzde 6 ile 8 arasında daralmasını bekliyor.