Sırbistan, İsrailli silah devi Elbit ile birlikte İHA üretecek

Sırbistan devlet silah üreticisi SDPR ile İsrailli silah devi Elbit Systems, birlikte kısa ve uzun menzilli İHA üretmeye hazırlanıyor.

Birkaç hafta önce Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, yeni bir insansız hava aracı üretim tesisinin yakında açılacağını duyurmuştu.

“Ciddi İHA’lar, dünyadaki en ciddi olanlar,” diyen Cumhurbaşkanı, tesisin en erken nisan ayında hazır olabileceğini ve bir ortak girişim olacağını eklemiş ama ortağın kim olduğunu açıklamamıştı.

BIRN ve Haaretz tarafından yürütülen bir araştırma, tesisin Elbit Systems ve Sırbistan’ın başlıca devlet silah üreticisi SDPR’nin ortak mülkiyetinde olacağını ortaya koydu.

BIRN ve Haaretz’in elde ettiği resmi belgelere ve iki bağımsız kaynakla yapılan görüşmelere göre, Elbit Systems ve SDPR tesiste iki tür İHA üretmeyi planlıyor: kısa menzilli silahlı insansız hava araçları ve uzun menzilli insansız hava araçları.

Belgeler, Elbit’in ortaklıkta yüzde 51 hisseye sahip olacağını gösteriyor. İnsansız hava aracı fabrikası, Belgrad’ın yaklaşık 30 kilometre batısındaki Simanovci sanayi bölgesinde kurulacak. 

BIRN’in elde ettiği ve Sırbistan silah sanayisindeki iki kaynak tarafından doğrulanan proje planlarına göre, tesis; kısa menzilli görevler için ağır yük taşıyabilen insansız hava araçlarının yanı sıra, altı kilometreye kadar irtifalarda çalışacak şekilde tasarlanmış gelişmiş, uzun menzilli insansız hava araçları da üretecek.

Bir kaynağa göre, yeni İHA, ülkenin savunma sanayisi tarafından üretilen Sırbistan’ın Pegasus modelinin yeteneklerini aşacak.

Kaynak şunları söyledi:

“Mesele tam da bu, çünkü bunu kendi başımıza başaramayız. Buradaki amaç, Sırp mühendislerin de projeye katılmasıyla bilgi ve teknoloji edinmek.”

İkinci bir kaynak ise, SDPR’ye ait Sırp uçak üreticisi UTVA’dan mühendislerin de projeye dahil olacağını ekledi.

Bu yeni ortaklık, Sırbistan ile İsrail arasındaki savunma ilişkilerini yeni bir düzeye taşıyor. Son iki yılda, Sırbistan’ın İsrail’e yaptığı silah ihracatı 42 kat arttı ve 2025 yılında 114 milyon avroya ulaştı. İsrail’e yapılan ihracatın büyük bir kısmı SDPR tarafından yürütülüyor.

Haaretz/BIRN’in geçen ağustos ayında bildirdiği üzere, Sırbistan lideri ülkeden tüm savunma sanayi ihracatını durdurma açıklamasına rağmen silah ihracatı devam etti.

Haaretz’in izleme verileri, Sırbistan’dan yapılan ihracatın 2023’te Hamas ve Hizbullah ile patlak veren savaşın ardından yoğunlaştığını gösteriyor.

Savaş sırasında yaşanan mühimmat sıkıntısı karşısında, Belgrad’dan İsrail’in Nevatim Hava Üssüne yapılan silah sevkiyatları, bir hava köprüsü aracılığıyla iki yıl içinde önemli ölçüde arttı.

King’s College London Savaş Çalışmaları Bölümünde dış politika öğretim görevlisi olan Vuk Vuksanović’e göre, Sırbistan bu insansız hava aracı ortaklığından iktisadi ve teknolojik açıdan fayda sağlayacak ve dünyanın en gelişmiş silah üreticilerinden biri olan Elbit’in uzmanlığından yararlanma imkânı elde edecek.

İsrail açısından ise bu girişim, “sürekli bir çatışma halinde” olan bir ülkenin dışında bir üretim ve tedarik zinciri oluşturmaya yardımcı oluyor.

SIPRI’nin verilerine göre, Elbit Systems İsrail’in önde gelen silah üreticisidir. Son iki yıl içinde şirket, Sırbistan ile iki büyük savunma anlaşması imzalamıştır: 2025 yılının başlarında, Elbit 335 milyon dolar değerinde topçu sistemleri ve gelişmiş İHA sattı.

Ağustos ayında ise 1,6 milyar dolar değerinde insansız hava araçları, uzun menzilli füzeler ve elektronik harp sistemlerinin satın alınmasına yönelik ikinci bir anlaşma imzalandı. Elbit Systems’ın 2025 yılı gelirleri yaklaşık 8 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Jeopolitik açıdan, Sırbistan yönetimi, Vučić ve partisinin 14 yıllık iktidarın ardından popülaritesinde düşüş yaşadığı bir dönemde İsrail’i “Beyaz Saray’a giden bir kestirme yol” olarak görüyor.

Vuksanović, “Onların önceliği iktidarda kalmak ve bunu başarmak için Amerikalıları kızdırmamak en iyisi – özellikle de Başkan Trump’ın küresel sahnedeki hamleleri göz önüne alındığında,” dedi.