Suudi Arabistan, dev yatırımlarda frene bastı: Mukaab projesi askıya alındı

Suudi Arabistan’ın 925 milyar dolarlık Kamu Yatırım Fonu, maliyetleri kontrol altına almak ve harcama önceliklerini yeniden belirlemek amacıyla fütüristik Mukaab projesini askıya aldı. Petrol gelirlerinin beklentilerin altında kalmasıyla derinleşen mali baskılar, Riyad yönetimini Vizyon 2030 kapsamındaki dev yatırımları lojistik ve yapay zeka gibi daha hızlı getiri sağlayan alanlara kaydırmaya zorluyor.

Suudi Arabistan’ın 925 milyar dolarlık devasa bütçeli Kamu Yatırım Fonu (PIF), maliyetleri dizginlemek ve harcama önceliklerini güncel şartlara uyarlamak amacıyla bazı mega projelerde yavaşlama kararı aldı.

Riyad’ın kalbinde yükselmesi planlanan ve Vizyon 2030 stratejisinin en iddialı halkalarından biri olan fütüristik Mukaab projesi, bu kapsamda belirsiz bir süreyle askıya alındı.

Reuters’ın elde ettiği bilgilere göre, Suudi yetkililer Mukaab’ın finansman yapısını ve ekonomik fizibilitesini yeniden değerlendirme sürecine girerken, şantiyedeki inşaat faaliyetlerinin önemli bir kısmı durduruldu.

Yeni Murabba şehir merkezi geliştirme projesinin odak noktasını oluşturan yapının sahasında, şu an için yalnızca temel hazırlık ve kazı çalışmalarının devam ettiği belirtiliyor.

Merkezi yapının geleceği belirsizliğini korurken, proje alanı içerisindeki diğer gayrimenkul yatırımlarının sürdürülmesi bekleniyor.

“Dünyanın en büyük tek parça yapısı” olacaktı

Mukaab, her bir kenarı 400 metre uzunluğunda metalik bir küp formunda tasarlanmıştı. İç hacmi itibarıyla 20 adet Empire State binasını içine alabilecek büyüklükte öngörülen yapı, yaklaşık 2 milyon metrekarelik kapalı alan sunmayı vadediyordu.

Tamamlanması halinde “dünyanın en büyük tek parça yapısı” unvanını alması hedeflenen bu devasa küp, Suudi Arabistan’ın modernleşme hamlesinin mimari simgesi olarak konumlandırılmıştı.

PIF strateji değiştiriyor: Odak noktası yapay zeka ve madencilik

Devlet varlık fonu PIF tarafından finanse edilen projelerdeki bu keskin dönüş, artan mali baskıların bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

Reuters, fonun 2024 yılı sonu itibarıyla giga projeler kaleminde 8 milyar dolarlık bir değer kaybı yaşadığını bildirdi.

Bu tablo üzerine fon yönetimi, yatırım rotasını daha kısa vadeli ve yüksek getiri potansiyeli taşıyan lojistik, yapay zeka ve madencilik gibi sektörlere kırma kararı aldı.

Suudi Arabistan Ekonomi Bakanı Faysal İbrahim, projenin ismini doğrudan zikretmemekle birlikte, “Bu projeleri kaydırmak, geciktirmek veya kapsamını yeniden tanımlamak zorunda kaldığımızı ifade etmekten kaçınmayacağız” diyerek bu stratejik geri çekilmeyi teyit etti.

Askıya alma kararının arka planında, petrol fiyatlarının Vizyon 2030’un devasa harcama kalemlerini finanse edecek eşiğin altında kalması yatıyor.

Bu kısıtlı mali imkanlar dahilinde Riyad yönetimi, uluslararası prestij açısından kritik öneme sahip olan Expo 2030 ve 2034 Dünya Kupası hazırlıkları ile Diriyah ve Qiddiya bölgelerindeki projelere öncelik tanıma kararı aldı.

NEOM yatırımlarına da revizyon sinyali

Mukaab’a yönelik kısıtlama kararı, ölçeği küçültülen veya ertelenen Suudi mega projeleri listesinin son halkasını oluşturuyor.

Financial Times’ın aktardığına göre, ülkenin 1,5 trilyon dolarlık amiral gemisi yatırımı NEOM da benzer bir tabloyla karşı karşıya.

Gecikmeler ve katlanan maliyetler nedeniyle projenin vitrini sayılan “The Line” şehir yerleşiminin radikal biçimde küçültüldüğü, projenin bazı bölümlerinin ise daha pratik ekonomik çıktılar sağlaması amacıyla yapay zeka veri merkezlerine dönüştürüldüğü belirtiliyor.