Suudi Arabistan, İran ve Çin’den Yemen’de siyasi çözüm çağrısı

Suudi Arabistan, İran ve Çin heyetleri Tahran’da bir araya gelerek Yemen’deki çatışmaların sona erdirilmesi için BM himayesinde kapsamlı bir siyasi çözüm çağrısında bulundu. Taraflar, Pekin Anlaşması’nın uygulanmasına yönelik taahhütlerini yinelerken İsrail’in bölgedeki saldırılarını kınadı.

Suudi Arabistan, İran ve Çin heyetleri, Pekin Anlaşması’nın takibi amacıyla kurulan üçlü komitenin üçüncü toplantısı için İran’ın başkenti Tahran’da bir araya geldi.

Dün gerçekleştirilen görüşmelerin ardından yapılan ortak açıklamada, Yemen’deki krizin çözümüne odaklanıldı.

Üç ülke, Yemen’de uluslararası kabul görmüş çerçeveye uygun ve Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde kapsamlı bir siyasi çözümün gerekliliğini vurguladı.

Pekin Anlaşması’na tam bağlılık

Toplantı, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht-Revançi, Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Velid bin Abdülkerim el-Hureyci ve Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Miao Deyu başkanlığında gerçekleştirildi.

Taraflar, Mart 2023’te Çin’in arabuluculuğunda imzalanan ve Riyad ile Tahran arasındaki diplomatik ilişkileri yeniden tesis eden Pekin Anlaşması’nın tüm hükümleriyle uygulanmasına olan bağlılıklarını teyit etti.

Suudi Arabistan ve İran heyetleri, iki ülke arasındaki iyi komşuluk ilişkilerini güçlendirme kararlılıklarını yineledi. Bu sürecin BM Şartı, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Şartı ve uluslararası hukuk ilkelerine tam riayet çerçevesinde yürütüleceği belirtildi.

Açıklamada, devletlerin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve güvenliğine saygı duyulmasının önemine dikkat çekildi.

Çin tarafı ise Riyad ve Tahran’ın ilişkilerini geliştirmek için attığı adımları desteklemeye ve teşvik etmeye devam edeceğini bildirdi.

İsrail’in saldırılarına karşı ortak duruş

Görüşmelerde bölgesel güvenlik ve İsrail’in askeri eylemleri de ele alındı. Üç ülke, İsrail’in Filistin, Lübnan ve Suriye’deki saldırılarının derhal durdurulması çağrısında bulundu.

Ortak açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti’nin toprak bütünlüğüne yönelik saldırı ve ihlaller” kınandı.

Taraflar, bölgede güvenlik, istikrar ve ekonomik refahın sağlanması için bölgesel diyaloğun önemine işaret etti.

Suudi Arabistan ve İran, Çin’in anlaşmanın uygulanmasındaki “süregelen olumlu rolünü” memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.

Bakan Arakçi ile bölgesel işbirliği mesajı

Heyetler, komite toplantısı kapsamında İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile de görüştü. Arakçi, Çin’in Batı Asya meselelerine yapıcı yaklaşımını takdir ettiğini belirterek, “İran, iyi komşuluk politikası temelinde Suudi Arabistan dahil komşu ülkelerle ilişkilerini güçlendirmeye kararlıdır” diye konuştu.

İranlı bakan, bölgede sürdürülebilir istikrar ve güvenliğin ancak tüm bölge ülkelerinin işbirliğiyle sağlanabileceğini ifade etti.

Arakçi, İran ve Çin’in ikili ilişkileri genişletmek için mevcut tüm kapasiteleri kullanma konusunda kararlı olduklarını vurguladı.

Diplomatik sürecin arka planı

Suudi Arabistan ve İran arasındaki diplomatik ilişkiler, 2016 yılında Suudi Arabistan’ın Şii bir din adamını idam etmesi ve ardından Tahran’daki Suudi temsilciliklerine düzenlenen protesto saldırıları sonrası kesilmişti.

Yedi yıl süren kopukluğun ardından Mart 2023’te Çin’in arabuluculuğunda varılan anlaşma ile ilişkiler yeniden tesis edildi.

Yemen’de ise Husilerin 2014 yılında başkent Sanaa’yı ele geçirmesi ve meşru hükümeti güneye çekilmeye zorlamasının ardından başlayan vekalet savaşı devam ediyor. Üçlü komitenin bakan yardımcıları düzeyindeki ilk toplantısı Aralık 2023’te Pekin’de, ikincisi ise Kasım 2024’te yapılmıştı.