Tahran’da diplomatik kriz: Hollandalı diplomatın bagajında Starlink terminalleri ele geçirildi

Tahran’daki Hollanda misyonu başkan yardımcısının bagajında, İran’da kullanımı yasak olan Starlink uydu internet terminalleri ve uydu telefonları ele geçirildi. Hollanda, diplomatik dokunulmazlığın ihlal edildiği gerekçesiyle İran’ın Lahey Büyükelçisi’ni bakanlığa çağırarak bagajın derhal iadesini talep etti.

Tahran’da görevli Hollandalı üst düzey diplomatın bagajına, ülkeye Starlink uydu internet terminalleri ve uydu telefonları sokmaya çalıştığı iddiasıyla el kondu.

İran devlet televizyonu IRIB tarafından duyurulan ve Tehran Times’ın aktardığı bilgilere göre, Hollanda’nın Tahran misyonu başkan yardımcısı Andre van Wiggen, Dubai’ye gerçekleştirdiği bir günlük ziyaretin ardından ticari uçuşla İran’a döndü.

Konuya aşina kaynaklar, söz konusu cihazların bu kısa süreli ziyaret sırasında temin edildiğini belirtti.

Van Wiggen, diplomatik dokunulmazlığını gerekçe göstererek bagajının X-ray taramasından geçirilmesini reddetti. Bunun üzerine havalimanı güvenlik güçleri bagaja el koydu.

İranlı yetkililer, ICAO Ek 17 dahil olmak üzere uluslararası havacılık güvenliği kuralları uyarınca, sivil havalimanlarında kamu güvenliği için tüm bagajların denetlenmesi gerektiğini kaydetti.

Yetkililer, ulusal güvenliğin söz konusu olduğu durumlarda diplomatik statünün mutlak muafiyet sağlamadığı vurguladı.

Andre van Wiggen

Hollandalı diplomat bagajını bırakarak ülkeden ayrıldı

İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı’ndaki güvenlik kameralarına yansıyan görüntülerde, van Wiggen’in inceleme kararı kendisine tebliğ edildikten sonra bagajının yanında beklediği görüldü.

İranlı yetkililer; incelemenin Hollanda Büyükelçiliği temsilcileri, İran Dışişleri Bakanlığı yetkilileri ve üst düzey bir havalimanı görevlisi huzurunda uluslararası protokole uygun yapılacağını bildirdi.

Ancak van Wiggen’in, bagajın akıbetine dair beklemeksizin İran’dan ayrıldığı ifade edildi.

Olaydan günler sonra başka bir Hollandalı diplomatın bagajın iadesini talep ettiği bildirildi. İran yasaları ve uluslararası hukuk çerçevesinde yürütülen resmi inceleme sırasında, ikinci diplomatın itirazlarına rağmen arama işleminin tamamlandığı kaydedildi.

Yapılan aramada bagajda iki Starlink uydu internet terminali ve yedi uydu telefonu bulundu. Haberde, İran’da yasaklı olan bu cihazların yabancı istihbarat teşkilatları tarafından gizli iletişim ve koordinasyon amacıyla kullanıldığı öne sürüldü. Ekipmanlar için önceden izin alınmadığının altı çizildi.

WikiLeaks belgeleri ve Washington bağlantısı iddiaları

Van Wiggen’in özgeçmişine dair detaylar, diplomatın bölgedeki tecrübesini ortaya koyuyor. Ağustos 2019 ile Ağustos 2022 tarihleri arasında Tahran’da misyon başkan yardımcısı olarak görev yapan van Wiggen, ardından yaklaşık iki buçuk yıl Washington’daki Hollanda Büyükelçiliği’nde siyasi işler başkanı olarak çalıştı.

Diplomatın kısa süre önce yeniden Tahran’daki görevine döndüğü belirtildi.

WikiLeaks belgelerinde de adının geçtiği ifade edilen van Wiggen’in, İranlı şirketler ve bu şirketlerin yurtdışı faaliyetleri hakkında Amerika’nın yetkililerine bilgi sağlanmasına yardımcı olabilecek isimler arasında tanımlandığı iddia edildi.

Habere göre van Wiggen, havalimanında yaşanan olayın ardından Tahran’a bir daha dönmedi.

Hollanda hükümeti görüntülerin sızdırılmasına tepki gösterdi

Hollanda Dışişleri Bakanlığı, diplomatın bagajına el konduğunu doğrulayarak İran’ın olaya ilişkin görüntüleri sızdırmasıyla “sessizliğin bozulduğunu” belirtti. Bakanlığın NOS’a yaptığı açıklamada, yaşanan durumun “kabul edilemez” olduğu ifade edildi.

Hollanda, olayla ilgili izahat vermesi için İran’ın Lahey Büyükelçisi’ni bakanlığa çağırdı ve el konulan bagajın derhal iadesini talep etti. Bakanlık açıklamasında, bagajın içeriğinde ne bulunduğuyla ilgili herhangi bir yorumda bulunulmadı.

Bu gelişme, Amerika’nın İran’a yönelik baskısını artırdığı ve Irak işgalinden bu yana bölgedeki en büyük hava gücünü konuşlandırdığı bir dönemde yaşandı.

Batılı medya kuruluşları, olası bir askeri harekatın günler içinde başlayabileceğine dair analizler yayımlıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’a yönelik tehditleri, ocak ayı başında İran’da binlerce kişinin ölümüyle sonuçlanan şiddet olaylarının ardından yoğunlaşmıştı.

İranlı yetkililer, söz konusu protestolar sırasında hükümet karşıtı grupların liderlerinden çok sayıda Starlink cihazı ele geçirildiğini duyurmuştu. Starlink sistemlerinin, internet kesintileri sırasında protestoculara destek amacıyla ABD destekli girişimlerle ülkeye sokulduğu belirtiliyor.

Wall Street Journal (WSJ), Amerika’nın yetkililerine dayandırdığı haberinde, Washington’ın İran’a gizlice 6 bin Starlink terminali gönderdiğini bildirdi.

New York Times (NYT) ise bu cihazların aktivistler ve mühendislerden oluşan dağınık bir ağ üzerinden ülkeye sokulduğunu aktarmıştı.