The Guardian: Gazze’de binlerce sivil yargılama olmadan cezaevinde

The Guardian’ın ulaştığı İsrail ordusuna ait gizli verilere göre, Gazze’den tutulanların sadece dörtte biri “militan” olarak sınıflandırıldı. Geri kalan binlerce sivil, suçlama ya da yargılama olmadan askeri hapishanelerde tutuluyor. Belgeler, yaşlı ve hasta kişiler ile çocukların da bu kapsamda gözaltında bulunduğunu ortaya koydu.

İngiliz The Guardian gazetesi, perşembe günü yayımladığı haberinde, İsrail askeri verilerinin Gazze Şeridi’nde gözaltına alınan kişilerin sadece yüzde 25’inin savaşçı olduğunu ortaya koyduğunu bildirdi.

Gazetenin ulaştığı gizli verilere göre, İsrail askeri istihbaratı tarafından gözaltına alınan her 4 Gazzeliden sadece 1’i “savaşçı” olarak sınıflandırılıyor. Gözaltındaki Filistinlilerin büyük çoğunluğunu ise herhangi bir suçlama yöneltilmeden veya yargılanmadan tutulan siviller oluşturuyor.

Gözaltına alınanlar arasında sağlık çalışanları, öğretmenler, devlet memurları, medya mensupları, yazarlar, hastalar, engelliler ve çocuklar bulunuyor.

Alzheimer hastası yaşlı kadın da gözaltına alındı

The Guardian‘ın İsrail-Filistin merkezli +972 Magazine ve İbranice yayın yapan Local Call sitesiyle ortaklaşa yürüttüğü araştırma, en çarpıcı vakalardan birini ortaya çıkardı. 82 yaşındaki Alzheimer hastası Fehmiye el Halidi’nin 6 hafta boyunca gözaltında tutulduğu belirlendi.

Haberde, Halidi’nin Aralık 2023’te Gazze’de refakatçisiyle birlikte kaçırıldığı ve “Yasadışı Savaşçılar Yasası” kapsamında alıkonulduğu ifade edildi.

İsrail makamları, yaşlı kadının “belirli istihbarat bilgileri” doğrultusunda gözaltına alındığını iddia etse de daha sonra “gözaltının uygun olmadığını” ve durumun “yerel ve münferit bir hatadan” kaynaklandığını kabul etti.

İsrail güçleri, “engelli kişilerin teröre karışmış olabileceğini” öne sürdü. “Yasadışı Savaşçılar Yasası”, kişilerin kamuya açık mahkemelerde kanıt sunulmadan süresiz olarak gözaltında tutulmasına olanak tanıyor. 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’den gözaltına alınan hiç kimse için herhangi bir duruşma yapılmadı.

Anne, çocuklarından koparıldı

Haberde ayrıca, bir askeri hemşirenin, düşük sonrası kanaması olan bir kadın ve bebeğinden ayrılan emziren bir anne gibi zor durumdaki kadın tutuklulara ilişkin tanıklıklarına yer verildi.

Halidi ile birlikte gözaltında tutulan 40 yaşındaki Abir Gaban, üç çocuğundan ayrıldığını ve kocasının adının bir Hamas üyesiyle benzerlik göstermesi nedeniyle gözaltına alındığını anlattı. Gaban, daha sonra hatanın kabul edildiğini belirtti.

Abir Gaban, “Serbest kaldığımda çocuklarımı sokakta dilenirken buldum. Bu, hapisten daha ağırdı,” diye konuştu.

Sde Teyman askeri üssü

Araştırma, çok sayıda hasta, yaşlı ve engellinin tutulması için “yaşlılar ağılı” adı verilen bir bölümün oluşturulduğu Sde Teyman askeri üssündeki toplu gözaltıların ayrıntılarını da ortaya koydu.

Kaynaklara göre, İsrail askeri istihbaratı, Hamas veya İslami Cihad hareketlerine üye olduğu düşünülen 47 bin kişinin bilgisini içeren bir veri tabanına sahip.

Geçen mayıs ayına ait verilere göre, İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana “Yasadışı Savaşçılar Yasası” kapsamında alıkoyduğu 6 bin kişiden sadece 1450’si “savaşçı” statüsündeydi. Bu oran, toplamın yüzde 25’ine tekabül ediyor.

İsrail ayrıca, 7 Ekim 2023 saldırılarına katıldıkları şüphesiyle yaklaşık 300 Gazzeliyi de cezai soruşturma kapsamında tutuyor, ancak bu kişiler de henüz yargılanmadı.

İsrail gazetesi Haaretz, üst düzey İsrail ordusu subaylarına dayandırdığı haberinde, gözaltına alınanların yüzde 85 ila 90’ının Hamas üyesi olmadığını belirtti.

Gazze’deki El Mizan İnsan Hakları Merkezi Direktör Yardımcısı Semir Zekut, gözaltındakiler arasındaki sivil oranının İsrail’in resmi rakamlarının işaret ettiğinden bile daha yüksek olduğunu söyledi.

İsrail’deki İşkenceye Karşı Kamu Komitesi Direktörü Tal Steiner ise Ekim 2023’te başlayan toplu gözaltı dalgasının, “çok sayıda sivilin sebepsiz yere alıkonulduğuna dair ciddi endişeler yarattığını” ifade etti.

Siviller, müzakerelerde “pazarlık kozu” olarak görülüyor

İsrail’in, açılan davaların ardından gözaltındakilere ilişkin verileri sunduğu belirtildi. Sde Teyman’da görev yapan askerler, yaşlıların, hastaların ve uzuvları olmayan kişilerin “yaşlılar ağılına” konulduğu toplu gözaltı operasyonlarından bahsetti.

Askerlerden biri, “Onları gözaltına almanın gerekçesinin belki de esirleri görmüş olmaları ya da buna benzer bir şey olduğunu varsayıyorduk,” dedi.

İsrailli askerler, bazı silah arkadaşlarının, masum oldukları anlaşıldıktan sonra bile sivillerin serbest bırakılmasına karşı çıktığını ve onları “esir müzakerelerinde bir pazarlık kozu” olarak gördüklerini doğruladı.

Hak savunucuları, bu yaklaşımın savaş sırasındaki toplu gözaltıların gayriresmi bir nedeni olduğunu değerlendiriyor.

İnsan hakları örgütü HaMoked’in elde ettiği verilere göre, geçen ağustos ayı itibarıyla “Yasadışı Savaşçılar Yasası” kapsamında tutulanların sayısı 2 bin 662’ye ulaştı. Askeri gözaltı tesislerinde ise sayısı bilinmeyen çok sayıda kişinin bulunduğu tahmin ediliyor.

Haberde, Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus’taki operasyonlara katılan bir İsrailli subayın, “7 Ekim’de İsrail’e giren bir unsur ile Han Yunus’taki su idaresinde çalışan bir kişi arasında ayrım yapmıyorduk,” şeklindeki sözlerine yer verildi.