Trump’a USAID darbesi: Yargıç, 20 Ocak’tan önceki sözleşmelerin feshini geçici olarak engelledi

Perşembe günü ABD’de federal bir yargıç, Trump yönetiminin, Başkan Donald Trump’ın 90 günlük genel dondurma kararıyla yıkıma uğradıklarını söyleyen yüzlerce dış yardım yüklenicisinin finansmanını yeniden sağlamasına karar verdi.

Eski Başkan Joe Biden’ın atadığı Washington, D.C. merkezli ABD Bölge Yargıcı Amir Ali, Trump yönetiminin dış yardımların geniş kapsamlı olarak durdurulmasının neden olduğu olağanüstü zararı hesaba katmadığını söyledi.

Ali, “En azından bugüne kadar, Davalılar, bir şok dalgası yaratan ve ülke çapında işletmeler, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve kuruluşlarla yapılan binlerce anlaşma için güven çıkarlarını altüst eden, kongre tarafından tahsis edilen tüm dış yardımların kapsamlı bir şekilde askıya alınmasının neden programları gözden geçirmenin rasyonel bir öncüsü olduğuna dair herhangi bir açıklama sunmadılar,” diye yazdı.

Yargıç, bu nedenle, geçici tedbir kararı alınmadığı takdirde, halihazırda meydana gelen “muazzam zararın” ölçeğinin “neredeyse kesinlikle” artacağını öne sürdü.

Ali, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought da dahil olmak üzere üst düzey Dışişleri Bakanlığı ve bütçe yardımcılarının, en azından dava süreci devam ederken, Trump’ın göreve başlamasından sonra yürürlüğe konan herhangi bir sözleşme iptali veya iş durdurma emrini uygulamalarını yasakladı.

Karar, Trump’ın ilk gün verdiği ve yönetimine dış yardımları 90 gün süreyle dondurma talimatı veren kararnamelerden birinin ana unsurunu etkili bir şekilde durduruyor.

Yargıç, Trump yönetiminin, Trump’ın göreve başlamasından önce bu yardımın verildiği işletmeler için sonuçları dikkate almadan tüm dış yardımları aniden keserek “keyfi ve kaprisli” bir şekilde hareket ettiği sonucuna vardı.

Yüklenicilerin avukatları, Trump’ın USAID dış yardım fonlarıyla finanse edilen kuruluşlarla devam eden binlerce sözleşmeyi dondurma ve iptal etme teklifinin neden olduğu büyük hasar ve aksamaları anlattılar. İddiaları, yönetimin yargıcın emri üzerine sunduğu ve sadece bu hafta iptal edilen 200’den fazla dış yardım sözleşmesini içeren bir liste ile desteklendi.

Avukat Stephen Wirth, Ali’nin çarşamba günü adliyenin kar nedeniyle kapalı olması nedeniyle konferans görüşme yöntemiyle gerçekleştirdiği 90 dakikalık duruşmada “İşletmeler kapanıyor, çalışanların işine son veriliyor… yiyecekler çürüyor, ilaçların son kullanma tarihi geçiyor,” dedi.

Sözleşme ve hibe alıcılarının avukatları, zarar görenin sadece yabancı kuruluşlar olmadığını, ABD genelinde denizaşırı ortaklarla çalışan işletmeler ve kuruluşların neredeyse tüm personelini işten çıkardığını veya izne çıkardığını vurguladı. Avukatlar, bunların birçoğunun 90 günlük dondurma süresini atlatamayacağını söyledi.

Grupların bir başka avukatı da, “Milyarlarca dolarlık hükümet harcamasını durdurmak, irili ufaklı çok sayıda dış yardım ortağını unutulmaya mahkum etmek, işsiz kalmaları için onları kapatmak, Kongrenin açık bir şekilde yetkilendirmesini gerektirecek kadar yeterli siyasi, sosyal ve ekonomik öneme sahiptir,” dedi.

Ali, dondurmanın neden olduğu zararın, dondurmanın hükümet yetkililerinin “keyfi ve kaprisli” kararlar almasına karşı yasaları ihlal edebileceği yönündeki inandırıcı argümanlarıyla birleştiğinde, idarenin dava devam ederken dondurmayı kaldırması emrini haklı çıkardığını kabul etti.

Çarşamba günü yapılan savunmalarda, Adalet Bakanlığı yürütme yetkisine alışılmadık derecede geniş bir bakış açısı getirdi. Adalet Bakanlığı avukatı Eric Hamilton, atılan adımlar başkanlık talimatıyla atıldığı için, grupların, mahkemelerin federal kurumların “keyfi ve kaprisli” eylemlerini engellemesine olanak tanıyan İdari Usul Yasası uyarınca USAID ve Dışişleri Bakanlığının eylemlerine itiraz etme yetkisi olmadığını savundu.

Hamilton, “Ajans eylemimiz yok çünkü ajans bir yürütme emrini uyguluyor. Bu son derece yıkıcı bir öneri… USAID’e bu şekilde müdahale edilmesi, USAID’i federal bir mahkeme nezdinde kayyuma devredecektir… Bu politika, Başkanın ABD’nin dış politikasını belirlemeye yönelik II. Madde  yetkisini kullanmasının arka planında gerçekleşiyor,” iddiasında bulundu.

Geçtiğimiz hafta da Trump’ın atadığı ABD Bölge Yargıcı Carl Nichols, yönetimin binlerce çalışanı aniden idari izne çıkarmasını ve hükümet sistemlerine erişimlerini kesmesini engellemişti. Nichols perşembe günü bu engellemeyi bir hafta daha uzattı.

Ali aynı zamanda Trump’ın hükümet harcamalarının geniş bir bölümünü tek taraflı olarak dondurma çabalarını acil olarak engelleyen üçüncü yargıç oldu.

Başkan Barack Obama tarafından atanan ve Rhode Island’da görev yapan ABD Bölge Yargıcı John McConnell, yönetimi yerel federal programlar üzerindeki genel dondurma kararını kaldırmaya zorladı.

Biden tarafından atanan bir başka Washington D.C. yargıcı Loren Ali Khan da Trump’ın yerel harcamaları dondurma kararını bloke etti.