Trump’ın Bagram Üssü’nü geri alma planına Afganistan ve Çin’den tepki

Donald Trump, “Çin tehdidi”ne işaret ederek Afganistan’daki Bagram hava üssünün ABD’nin kontrolüne geri verilmesi gerektiğini söyledi. Bu hamle, ABD’nin dört yıl önce çekildiği bu ülkedeki varlığını yeniden tesis etmeyi amaçlıyor. Afganistan ise bu talebi reddetti. Çin Dışişleri de bu kararın Trump’a değil, Afganistan’a ait olduğunu söyledi.

İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer’ın yanında duran ABD başkanı, daha önce ortaya attığı ancak giderek daha fazla ön plana çıkan planı için şimdiye kadarki en yüksek profilli açıklamasını yaptı.

Trump, ortak basın toplantısında, üssün stratejik konumuna atıfta bulunarak, “O üssü geri istiyoruz” dedi. “Çin’in nükleer silahlarını ürettiği yerden bir saat uzaklıkta” diye vurguladı.

Trump’ın bu açıklaması, Washington ve Pekin’in ekim ayında iki liderin bir araya gelmesine zemin hazırlayabilecek ticaret müzakerelerini sürdürürken geldi.

Afganistan ise, Trump’ın ABD ordusunun ülkeye geri dönmesi ve Bagram hava üssünü geri alması yönündeki çağrısını reddetti.

Dışişleri Bakanlığı yetkilisi cuma günü sosyal medyada Kabil’in müzakereye hazır olduğunu açıkladı, ancak ABD’nin Orta Asya ülkesinde yeniden askeri varlık kurmasına izin verilmeyeceğini vurguladı.

Bagram’ın ABD’nin kontrolüne geri dönmesi için, Amerika’nın Ağustos 2021’de Afganistan’dan tamamen çekilmesinden bu yana ülkeyi yöneten Taliban hükümeti ile müzakereler yapılması gerekecek.

Trump’ın rehine meseleleri elçisi Adam Boehler ve 2018’den 2021’e kadar ABD’nin Taliban ile müzakerelerini yürüten baş müzakereci Zalmay Khalilzad, son aylarda Kabil’e birçok kez seyahat etti.

Bu hafta, esir takası müzakereleri yapmak üzere Taliban dışişleri bakanı Amir Khan Mutaqi ile görüşmek için Afganistan’ın başkentine gittiler.

Taliban dışişleri bakanlığı, görüşmelerin “Afganistan’daki yatırım fırsatları ve diğer olasılıkları” da kapsadığını belirterek, “artık ilişkileri normal haline getirmek için iyi bir fırsat sunulduğunu” ekledi.

Ancak Trump’ın Bagram’ın mülkiyetini geri almak için gerçek bir planı olup olmadığı belli değil.

Bir Demokratik Senato danışmanı perşembe günü, Capitol Hill’deki yetkililerin bahardan beri Trump’ın üsse olan ilgisiyle ilgili “söylentiler” duyduklarını söyledi.

Danışman, “Savunma Bakanlığı’nda bu fikri bilen kimse yok ve bu konuda Kongre’ye kesinlikle herhangi bir brifing verilmemiştir” diye ekledi.

Pentagon, planla ilgili soruları Beyaz Saray’a yönlendirdi, ancak Beyaz Saray yorum taleplerine yanıt vermedi.

CIA’de eski Çin ordusu uzmanı olan ve şu anda Georgetown Üniversitesi’nde görev yapan Dennis Wilder, Trump’ın neredeyse kesin olarak kastettiği Çin’deki tesisin, Pekin’in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nin çölünde bulunan uzun süredir faaliyet gösteren nükleer test sahası Lop Nur olduğunu söyledi.

Financial Times’a konuşan Wilder, “Lop Nur’dan Bagram’a uçuş mesafesi 2.000 km ve modern bir Çin jet avcı uçağı bu mesafeyi bir saatte kat edebilir” dedi.

Ancak Wilder, Halk Kurtuluş Ordusu’nun Çin’in batısında hiçbir zaman nükleer silah üretmediğini, silah üretim tesislerinin ülkenin merkezinde olduğunu belirtti.

Çin cuma günü, Bagram Hava Üssü’nde ABD’nin varlığını yeniden tesis etme kararının Afganistan ve halkına bırakılması gerektiğini belirterek, Başkan Donald Trump’ın Washington’un Çin’e yakınlığı nedeniyle bu stratejik tesisi geri almaya çalıştığı yönündeki açıklamalarına yanıt verdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, Trump’ın açıklamalarına ilişkin bir soruya yanıt verirken, Çin’in Afganistan’ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine saygı duyduğunu söyledi.

Lin, Afganistan’ın geleceğinin Afgan halkının elinde olması gerektiğini söyledi. “Bölgesel gerilimleri tırmandırmanın destek kazanmayacağını vurguluyoruz. İlgili tarafların bölgesel istikrar için yapıcı bir rol oynamasını umuyoruz”, dedi.

Şubat ayında ikinci döneminin ilk kabine toplantısında Trump, Afganistan’dan asker çekme planının Bagram’ın kontrolünü elinde tutmayı ve orada küçük bir güç konuşlandırmayı içerdiğini söyledi.

Trump, “Dünyanın en büyük hava üslerinden biri olan Bagram Hava Üssü’nü elimizde tutacağız” dedi ve üssün “çok ağır beton ve çelikten yapılmış, en büyük ve en güçlü pistlerden biri” olduğunu ekledi.

Trump, ilk döneminde Afganistan’dan çekilme konusunda bir anlaşmaya varmıştı, ancak 2021’de dönemin başkanı Joe Biden bu planları devraldı. Taliban güçlerinin beklenenden daha hızlı ilerleyerek başkent Kabil’i ele geçirmesinin ardından Afgan hükümeti çöktüğü için askeri çekilme özellikle kaotik bir şekilde gerçekleşmiş ve Biden yönetimi yoğun eleştirilere maruz kalmış, toplamda ABD’nin Afganistan işgalinin de “başarısızlıkla” sonuçlandığı açıklanmıştı.