Trump’ın Rusya ültimatomu petrol piyasasını ikna edemedi

ABD Başkanı Trump’ın, Rusya’ya ve enerji kaynaklarını satın alan ülkelere 50 gün içinde ateşkes sağlanmazsa yüzde 100’e varan gümrük vergisi getireceği yönündeki açıklaması, petrol piyasasında beklenen etkiyi yaratmadı. Yaptırım tehdidinin hemen devreye girmemesi ve uzmanların Trump’ın ‘boş tehditlerde’ bulunduğunu belirtmesi üzerine, yükselen petrol fiyatları yeniden eski seviyesine geriledi. Piyasalar, Trump’ın Ukrayna’daki savaşı bitirmek için yeni bir ticaret savaşı başlatmaya hazır olduğuna inanmıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya’ya yönelik “önemli bir açıklama” yapacağı beklentisiyle yükselen petrol fiyatları, ültimatomun detaylarının belli olmasının ardından yeniden eski seviyesine geriledi.

Trump’ın Rusya’ya ve ticaret ortaklarına 50 gün sonra gümrük vergisi getirme vaadi, piyasa aktörleri ve uzmanlar tarafından inandırıcı bulunmadı.

Piyasalar, ABD Başkanı’nın Ukrayna’daki savaşı sonlandırmak adına yeni bir ticaret savaşı başlatmaya hazır olduğuna ikna olmadı.

Geçtiğimiz cuma günü “Rusya konusunda hayal kırıklığına uğradım,” diyen Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in barış görüşmelerine yanaşmamasından duyduğu rahatsızlığı dile getirerek pazartesi günü önemli bir açıklama yapacağını duyurmuştu.

Moskova üzerindeki baskıyı artırması beklenen bu tedbirler ve ABD’li senatörlerin Rus enerji kaynaklarını satın alan ülkelere yüzde 500’lük gümrük vergisi öngören yasa tasarısını gündeme getirmesiyle Brent petrolün varil fiyatı, pazartesi günkü işlemlerin ortasında 68,5 dolardan 71,5 dolara kadar yükseldi.

Ancak Trump’ın dün, “Eğer 50 gün içinde bir ateşkes anlaşmasına varılmazsa, Moskova ve ortaklarını yüzde 100’e varan sert gümrük vergileri bekliyor,” şeklindeki açıklaması piyasalardaki havayı değiştirdi.

Başkan ayrıca Ukrayna’ya silah satmaya başlayacaklarını da taahhüt etti. Bu açıklamanın ardından petrol fiyatları düşüşe geçti. Pazartesi günü yüzde 1,6’lık bir düşüş kaydeden fiyatlar, salı günü de gerilemeye devam ederek varil başına 68,5 dolara indi.

‘Piyasalar boş tehditlere inanmıyor’

ING’nin emtia piyasaları strateji direktörü Warren Patterson, piyasanın tepkisini, “Rusya’ya karşı derhal bir adım atılmaması ve ikincil gümrük vergisi tehditlerinin hayata geçirilmeyeceğine dair kanaat, piyasanın tepkisini açıklamaya yardımcı oluyor,” sözleriyle yorumladı.

Patterson, Rus petrolünün piyasadan çekilmesinin ciddi bir arz açığı yaratacağını ve OPEC ülkelerinin bu açığı hızlı ve tam olarak telafi edemeyeceğini ekleyerek, “Bu durum, petrol fiyatlarında kayda değer bir artışa yol açacaktır. Trump’ın fiyatları düşürme arzusunu göz önünde bulundurunca, bu tehdidini yerine getirmek isteyeceğini sanmıyoruz,” diye konuştu.

ABD’nin NATO Daimi Temsilcisi Matt Whitaker, dün yaptığı açıklamada, duyurulan tedbirlerin fiilen Rusya’dan petrol alan Hindistan ve Çin gibi ülkelere yönelik ikincil yaptırımlar anlamına geldiğini belirtti.

Kpler verilerine göre, Hindistan ithal ettiği petrolün üçte birinden fazlasını Rusya’dan temin ederken, bu oran Ukrayna’daki savaş öncesinde yüzde 1’in altındaydı. Haziran ayında günlük ortalama alım 2,08 milyon varil olarak gerçekleşti.

Rystad Energy’nin emtia piyasaları direktörü Mukesh Sahdev, Hindistan’ın Rusya’dan petrol alma imkânını kaybetmesi durumunda diğer OPEC+ ülkelerinden alım yapabileceğini ancak bunun daha maliyetli olacağını söyledi.

‘Bu tehditler işe yaramaz’

Çin ile petrol işbirliğindeki artış ise daha sınırlı kaldı. Savaş öncesi aylarda günlük 650-900 bin varil olan alımlar, savaş sonrası dönemde 1 milyon varilin üzerine çıktı.

Geçen yılın mayıs ayında günlük 1,69 milyon varil ile zirveye ulaşan alımlar, geçtiğimiz ay ise 1,05 milyon varil olarak kaydedildi. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, Rusya’nın haziran ayındaki toplam deniz yolu ham petrol ihracatı günlük 4,68 milyon varil, petrol ürünleri ihracatı ise 2,55 milyon varil oldu.

Eski ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi ve Rusya’ya yönelik yaptırımlar uzmanı Edward Fishman, Trump’ın daha önce Çin’i yüzde 100’ü aşan gümrük vergileriyle tehdit ettiğini ancak geri adım atarak ticaret ateşkesi imzaladığını hatırlattı.

Fishman, X hesabından yaptığı paylaşımda şu değerlendirmeyi yaptı:

“Eğer amaç Rusya’nın enerji ihracatını azaltmaksa, bu işe yaramaz. Çin’e yönelik yüzde 100’ü aşan gümrük vergilerinin siyasi olarak sürdürülemez olduğu daha önce kanıtlandı. Şimdi Trump, Hindistan, AB ve Japonya’yı yüzde 100’ü aşan vergilerle tehdit ediyor. Boş tehditler davranışları değiştirmez.”